Қытайдың жоғалған мүйізді динозавры – Xuanhuaceratops niei

Кіріспе

Жойылған динозаврлар туысы

Xuanhuaceratops (мәні «Xuanhua мүйізді беті») – Chaoyangsauridae тұқымдасының мүшесі, ол ең алғашқы цератопстардың бірі. Қалдықтар Қытайдың солтүстік-шығысындағы Хэбэй провинциясының Хоучэн формациясынан табылған. 2003 жылдың жазында үш қосымша үлгінің фрагменттері табылды. Дегенмен, бұл үлгілер бұрынғысына қарағанда толық емес болды, сондықтан 2006 жылы Zhao Xijin, Cheng Zhengwu, Xu Xing және Peter J. Makovicky-дің «Acta Geologica Sinica» журналында Xuanhuaceratops niei түрінің сипаттамасы жарияланғанда бастапқы үлгі холотип ретінде белгіленді. Туыстың атауы Xuanhan аймағына сілтеме жасаумен грек тілінен алынған «keras» («мүйіз») және «ops» («бет») сөздерін біріктіреді. Түрлік атауы холотипті тапқан Nie есімді адамға арналған. Жандардың құрсаулы қол сүйектерінің ұзындығы небәрі төрт сантиметрге жететіндігі және иілісқан сан сүйегі ескеріліп, олардың қалау бойынша екі аяқпен жүретін жануарлар екендігі айтылды. 2006 жылы бірқатар ерекше белгілер көрсетілді. Бұл белгілердің әрқайсысы жеке-жеке ерекше емес болғанымен, олардың жиынтығы бірегей комбинацияны құрады. Жоғарғы жақ сүйегінде тек бір тіс бар. Үлкендетілген инфратемпоральды тесіктің артқы жиегінде квадрат-жақ сүйегі квадрат сүйекке шамалы ғана жақындасады. Квадрат сүйегінің тігізі артқа және төменге қарай еңкейген. Квадрат сүйегінің қыры терең, аттың жалағы тәрізді ойыспен бөлінген. Төменгі жақ буынының ішкі жағы жарты ай тәрізді өсіндіге дейін кеңейтілген. Тіс сүйегінің сыртқы қабырғасы қалыңдап, біріккен ойықтар мен қырлардың үлгісімен жабылған. Скелеттердің бірқатар ерекшеліктері Лиаонин провинциясында табылған, ықтимал жақын туысы Chaoyangsaurus-пен ортақ. Айырмашылықтың бірі – соңғысының жоғарғы жақ сүйегінде әр жағынан екі тіс бар. Chaoyangsaurus-та квадрат-жақ сүйегі мен квадрат сүйегі арасындағы байланыс кеңірек. Xuanhuaceratops-тың иық сүйегі иық буынынан дистальдырақ орналасқан, ал Chaoyangsaurus-та ол буынмен бір деңгейде орналасқан.

Xuanhuaceratops (meaning "Xuanhua horned face" A member of the family Chaoyangsauridae, it was one of the earliest ceratopsians. The fossils were found in the Houcheng Formation of Hebei Province, northeastern China. In the summer of 2003, fossil fragments from three additional specimens were discovered. However, these specimens were less complete than their predecessor, and so the original specimen was made the holotype when in 2006 the type species Xuanhuaceratops niei was named in the journal Acta Geologica Sinica by Zhao Xijin, Cheng Zhengwu, Xu Xing, and Peter J. Makovicky. The generic name combines a reference to the Xuanhan region with Greek keras, "horn", and ops, "face". The specific name honours Nie, who donated the holotype, as discoverer. The animal was seen as facultatively bipedal in view of its slender upper arm bones, just four centimetres long, and bowed thighbone. In 2006, a number of distinguishing traits were indicated. They represented a unique combination of characters in themselves not unique. The premaxilla bears only a single tooth. At the rear edge of an enlarged infratemporal fenestra, the quadratojugal only slightly overlaps the quadrate. The shaft of the quadrate is obliquely pointed to the rear and below. The condyles of the quadrate are separated by a deep saddle shaped trough. The inner side of the lower jaw joint is expanded into a half crescent process. The outer wall of the dentary is thickened and covered by a pattern of anastomosing grooves and ridges. The skeletons share a number of distinct features with a potential close relative, Chaoyangsaurus, discovered in the adjacent province of Liaoning. A clear difference is that the latter has two premaxillary teeth per side. With Chaoyangsaurus the connection between the quadratojugal and the quadrate is more extensive. The scapula or shoulder blade of Xuanhuaceratops has an acromion that is placed more distal than the shoulder joint, while that of Chaoyangsaurus is on a level with the joint.

Жіктеу

Морфологиялық ұқсастықтарға сүйеніп, Чжао Сиджин бастапқыда бұл түрді Дианчунгозавр мен Чаоюнгозаврмен бірге, "чаоюнгозавридтерді" құрайтын "прототипті пситтакозавридтер" деп аталатын үш түрдің бірі деп есептеді. Бұл тұқымның жарамсыз болуына себеп, дұрыс атауы бар типтік туыстың болмауы еді. Сонымен қатар, кейін Дианчунгозаврдың крокодиломорф екені анықталды. 2006 жылы Xuanhuaceratops niei Chaoyangsauridae кладына жатқызылды, филогенетикалық талдаулар нәтижесінде бұл кладтың Ceratopsia-ның неоцератопсиандар мен пситтакозавридтерге дейінгі базальды туысы екені анықталды.