Кіріспе

Жоғары қисықтығы немесе куртозы бар ықтималдық үлестірімі

Майлы құйрықты үлестірімі – бұл қалыпты үлестіріміне немесе экспоненциалды үлестіріміне қарағанда үлкен қисықтығы немесе куртозы бар ықтималдық үлестірімі. Көбінесе, "майлы құйрықты" және "ауыр құйрықты" терминдері бір-бірімен мағынасы жақын қолданылады; кейде "майлы құйрықты" "ауыр құйрықты" терминінің ішкі жиыны ретінде де қарастырылады. Әртүрлі зерттеу қауымдастықтары тарихи себептерге байланысты бірін немесе екіншісін қолдауы мүмкін, сондай-ақ олардың нақты анықтамаларында да айырмашылықтар болуы мүмкін. Майлы құйрықты үлестірілімдер физика, Жер ғылымдары, экономика және саяси ғылымдар сияқты әртүрлі салаларда эмпирикалық түрде кездеседі. Майлы құйрықты үлестірілімдер класына құйрықтары қуат заңына сәйкес ыдырайтын үлестірілімдер де кіреді, бұл олардың ғылыми әдебиетте қолданылуының жиі кездесетін анықтамалық нүктесі болып табылады. Дегенмен, майлы құйрықты үлестірілімдерге басқа да баяу ыдырайтын үлестірілімдер, мысалы, лог-нормаль да кіреді.

Толы құйрықтар және тәуекелдерді бағалаудың бұрмалануы

Майлы құйрықты үлестірілімдермен салыстырғанда, қалыпты үлестірілімде орташадан бес немесе одан да көп стандартты ауытқуға ие оқиғалардың ("5 сигма оқиғалары") ықтималдығы төмендеу болады, яғни қалыпты үлестірілімде экстремалды оқиғалар майлы құйрықты үлестірілімдерге қарағанда сирек кездеседі. Коши таралымы сияқты майлы құйрықты таралымдар (және қалыпты таралымын қоспағанда, барлық басқа тұрақты таралымдар) "белгісіз сигмаға" ие (техникалық тұрғыда, дисперсиясы анықталмайды). Осының салдарынан, егер деректер майлы құйрықты үлестірілімнен туындаса, тәуекелді бағалау үшін "қалыпты үлестірілім" моделін қолдану және сигманы (сөзсіз) шектеулі үлгі көлеміне сүйене отырып есептеу, болжау қиындықтарының (және тәуекелдің) нақты деңгейін төмендетеді. Көптеген сарапшылар – әсіресе Бенуа Мандельбро және Нассим Талеб – қалыпты үлестірілім моделінің бұл кемшілігін атап көрсетті және қаржы саласында жиі кездесетін активтердің табысын майлы құйрықты таралымдар, мысалы, тұрақты таралымдардың реттейтінін ұсынды. Black–Scholes опция бағалау моделі қалыпты үлестірілімге негізделген. Егер үлестірілім шындығында майлы құйрықты болса, онда модель ақшадан алыс опцияларды арзан бағалайды, себебі 5 немесе 7 сигма оқиғасы қалыпты үлестірілім болжағаннан әлдеқайда жиі кездеседі.