Кіріспе

X кездейсоқ айнымалысының x-тен кем немесе оған тең болу ықтималдығы. Ықтималдықтар теориясы мен статистикада, нақты мәнді кездейсоқ айнымалының жиынтық үлестіру функциясы (CDF) немесе жай ғана үлестіру функциясы, -де есептелгенде, -нің x-тен кем немесе оған тең мән қабылдау ықтималдығын көрсетеді. Нақты сандарға сүйенген кез келген ықтималдық үлестіруі, дискретті, "аралас" немесе үздіксіз болсын, оң жақтан үздіксіз, монотонды өсу функциясы (a càdlàg функциясы) арқылы бірегей түрде анықталады, бұл функция және шартын қанағаттандырады. Скалярлы үздіксіз үлестіру жағдайында, ол теріс шексізден бастап ықтималдық тығыздық функциясының астындағы ауданын көрсетеді. Жиынтық үлестіру функциялары көпөлшемді кездейсоқ айнымалылардың үлестіруін анықтау үшін де қолданылады.

Эмпирикалық үлестіру функциясы

Эмпирикалық үлестіру функциясы – үлгідегі деректерді тудырған жиынтық үлестіру функциясының шамаланған мәні. Ол 1-ге жуық ықтималдықпен нақты жиынтық үлестіруге жақындайды. Эмпирикалық үлестіру функциясының нақты жиынтық үлестіру функциясына жақындау жылдамдығын анықтау үшін бірнеше нәтижелер бар.

Күрделі кездейсоқ айнымалы

Жинақталған үлестіру функциясының нақты айнымалылардан күрделі кездейсоқ айнымалыларға жалпылануы күдікті, себебі түріндегі өрнектердің мәні жоқ. Дегенмен, түріндегі өрнектерге мән беруге болады. Сондықтан, күрделі кездейсоқ айнымалылардың жиынтық үлестіруін олардың нақты және жорамал бөліктерінің бірлескен үлестіруі арқылы анықтаймыз:

Статистикалық талдауда қолдану

Жинақталған үлестіру функциясының түсінігі статистикалық талдауда екі (ұқсас) тәсілмен нақты көрінеді. Жиіліктерді жинақтау арқылы талдау – белгілі бір құбылыстың мәндерінің нақтылы мәннен кем болу жиілігін талдау. Эмпирикалық үлестіру функциясы – жинақталған үлестіру функциясының формалды, тікелей бағасы, оның қарапайым статистикалық қасиеттерін есептеуге болады және түрлі статистикалық гипотезаларды тексеруге негіз болуы мүмкін. Мұндай тесттер деректер үлгісінің белгілі бір таралудан алынғанына, немесе екі деректер үлгісінің бір (белгісіз) популяциялық таралудан алынғанына қарсы дәлелдер бар-жоғын бағалауға мүмкіндік береді.

Колмогоров-Смирнов және Койпер сынақтары

Колмогоров-Смирнов тестісі жинақталған үлестіру функцияларына негізделген және екі эмпирикалық үлестірудің өзгеше екенін немесе эмпирикалық үлестірудің идеалды үлестіруден айырмасы бар-жоғын тексеруге қолданылуы мүмкін. Үлестірілім домені апта күні сияқты циклді болса, Койпер сынағы тиімді. Мысалы, Койпер сынағы торнадолардың саны жыл ішінде өзгеретінін немесе өнім сатылымы апта күндеріне немесе ай күндеріне байланысты өзгеретінін анықтау үшін қолданылуы мүмкін.