Кіріспе

Классикалық даосистік мәтін

"Алтын гүлдің құпиясы" – нейдан (ішкі алхимия) медитациясы туралы қытайлық даосистік кітап, ол буддалық ілімдерді кейбір конфуцийлік ойлармен үйлестіреді. 1688 және 1692 жылдары екі топ арқылы рух жазу (фудзи) техникасымен жазылған. Ричард Вильгельмнің Карл Густав Юнгтың түсіндірмелерімен бірге жарық көрген аудармасынан кейін, ол батыстықтар арасында қытайлық "діни классика" ретінде кеңінен танымал болды. Таолық медитациялардың аналитикалық және трансперсоналдық психологиясын зерттеу үшін психологиялық айналымдарда оқылса да, Шығыста оған көп көңіл бөлінбеді. Құжаттар кітаптың екі құрбандық ошағының рух жазу (фудзи) топтарымен жасалғанын көрсетеді: Байлонг-джинше ("Ақ айдаһардың таза жиналысы", 白龍精舍) және Пилингдегі Гу хонмей ге ("Ескі қызыл алма залы", 古紅梅閣) филиалы. Екеуінің де мүшелері өлмейтін Сюй Сюньге құрмет көрсетілетін Таза Жарқырау мектебіне (Дзиньмин дао, 淨明道) жатады. Ричард Вильгельмнің Карл Густав Юнгтың түсіндірмелерімен аудармасынан кейін "Алтын гүлдің құпиясы" батыста кеңінен таралған қытайлық діни классика ретіндегі ең танымал даосистік мәтіндердің бірі болды, бірақ шығыс ғалымдары оған аз назар бөлді.

Вильгельмнің болжамы

Ричард Вильгельм Қытайда миссионер болып жұмыс істегенде, 1920 жылдары Пекинде "эзотерикалық топ" мүшелерінен қайта басылған бір данасын алды. Вильгельмнің сөзіне қарағанда, қытай баспагері (Жанран Хуйченцзи) кітап дүкенінде тапқан 17 ғасырға тән ағаштан жасалған блоктан алынған толық емес нұсқаға сүйенді, кейіннен ол досының кітабымен толықтырылды. Пекин кітап сатушысы бұл еңбекті Вильгельмді қоса алғанда, таңдаулы оқырмандар үшін бірнеше мың данада ғана басып шығарды. Вильгельм 1929 жылы мәтінді неміс тіліне аударды, оны досы Карл Густав Юнг оқыды. Кари Бейнс неміс тілінен аударған ағылшын тіліндегі нұсқасы 1931 жылы Юнгтің түсіндірмелерімен бірге жарық көрді. "Чин Тан Чайо" деп аударғанда "Өмірдің алтын еліксірінің діні" деген мағына береді, ол сондай-ақ "Нұрлы дін" деп те аталды, оның практикасы мен философиясы "Алтын гүлдің құпиясына" енді. Оның айтуынша, 635 жылы несториан христиан епископының келуі және Тан әулетінің императоры Тайцзунның Шығыс христиан дінін Қытайға енгізуі 635 жылы Қытайда "Нұрлы дін" деп аталатын діннің пайда болуына себеп болды. 840 жылы Тан әулетінің императоры Вузонгтың қуғынына ұшыраған дін қызметкерлері өз ілімдерін шифрлап, үңгірлерге жасыруға мәжбүр болды. Ричард Вильгельм осы болжамдарды былай кеңейтеді: "Мүмкін, көптеген еуропалық оқырмандар үшін мәтіндерде христиандық ілімдерден таныс сөздер кездесетіні қызық көрінеді. Ал, керісінше, Еуропада діни тіл ретінде қарастырылатын осы мәлімдемелер мұнда мүлдем басқаша тұрғыдан қарастырылған. Олар қолданылған психологиялық контекстке байланысты" ("Алтын гүлдің құпиясы", 8-бет). "Тан дәуірінде императормен одақтас түркі тайпасы – уйғырлардың діні христиан дінінің несториан тармағы болды; олардың беделі жоғары болды, бұл туралы 781 жылы Сианфуда орнатылған және қытай және сирия тілінде жазылған белгілі несториандық ескерткіш куәлік етеді. Осылайша, несториандар мен Чин тан чайо арасында байланыс болуы мүмкін" ("Алтын гүлдің құпиясы", 9-бет). "Тимоти Ричард Чин тан чайоны ескі несториандардың қалдығы деп санауға дейін барды. Ол осы тұжырымына Чинь тан Чиао мүшелерінің христиандық практикаға жақын ырым-жырымдары мен дәстүрлерінің ұқсастығы себеп болды." Вильгельм кітаптың авторлық құқығына ие болған Лю Донгбиннің, бұрын Лю Йен деп аталған, несториандық христиандық сенімде болғанын болжады.