Кіріспе

Мәңгілік үнділік, кейде Қара шоқпар мүсіні деп аталады, ол Лорадо Тафттың 48 фут (14,6 м) биіктігіндегі мүсіні. Ол Иллинойс штатының Орегон қаласына жақын орналасқан Лоуден мемлекеттік паркінде орналасқан. 1911 жылы ашылған бұл мүсін, Рок өзенінің үстінде, қалаға қарайтын 77 фут (23,5 м) биіктіктегі жартаста тұр. Суретшінің сөзіне сүйенсек, мүсін Американың түпкілікті халықтарының жеңіске ұмтылатын рухын бейнелейді және бірнеше тайпалық мәдениеттерден мотивтерді пайдаланған. Бұл портреттік мүсін болмаса да, Саук тайпасының басшысы және батыры Блэк Хоук (1767–1838) өмірінен шабыттандырылған. 2009 жылы мүсін Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді.

Тарих

Мүсінді 1908 жылы мүсінші Лоррадо Тафт жасаған. Тафт бастапқыда мүсінге айналатын нәрсенің шағын эскиздерін жасады. Мүсін 1911 жылы ашылды. Тафт ашылу кезінде мүсіннің жерден өскендей көрінетінін айтты. Ол 1898 жылы Тафт құрған «Бүркіт ұясы» өнер колониясының жерінде орналасқан. Құрылыс кезінде жарияланбағанмен, бастапқы қаражат жұмыс аяқталуына дейін таусылып, болашақ Иллинойс губернаторы Франк Лоуден мүсіннің аяқталуын және орнатылуын қамтамасыз ету үшін көмектескен. Мүсінді Тафт және оның бірнеше студенттері мен әріптестері қазір Солтүстік Иллинойс университетінің Тафт кампусының бөлігі болып табылатын және Лоуден мемлекеттік паркіне жақын орналасқан Өнер колониясында жоспарлаған. Мүсіннің түпнұсқа моделі Рокфордтағы (Иллинойс штаты) Discovery Center мұражайында тұрақты түрде көрсетіледі. Тағы бір моделі Иллинойс штатының Орегон қаласындағы Орегон мемлекеттік кітапханасында сақталған. Ол ұзын көрпе киіп, қолы буылып, өзенге қарай қарайды. Чикаго өнер институтының жас мүсіншісі Джон Г. Прасунның көмегімен Лоррадо Тафт 50 футқа жуық, негізі алты футтық фигура жасады. Темір арматурасымен нығайтылған, іші қуыс мүсіннің қалыңдығы 8 сантиметрден 1 метрге дейін жетеді. Ішкі жағына негіздегі есік арқылы кіруге болады, бірақ қазіргі таңда мүсіннің ішіне кіруге рұқсат жоқ. Сыртқы беті цемент, қызғылт граниттің сынықтары мен ұсақ тастардан тұрады және үш дюйм қалыңдықта.

Интерпретация

1911 жылы 1 шілдеде мүсіннің ашылу салтанатында Тафт, ол және «Бүркіт ұясы» суретшілер колониясының мүшелері жиі кешкі уақытта жартастың бойымен серуендеп, мүсіннің орналасқан жеріне тоқтап, айналаның көрінісін тамашалағандарын айтты. Ойшалау әдетке айналып, қолдары буынынан қысылып, тынығып, құрметпен қарастыратын. Black Hawk осы ойлы күй мен көңіл-күйден туды. Өзен үстінде биік тұрған, 48 фут (15 метр) биіктігіндегі монолит, өзінің құрамында Fox, Sauk, Sioux және Mohawk мәдениеттерін үйлестіре отырып, жеңілмейтін рухты білдіреді. Тафт мүсін Саук тайпасының басшысы Қара Шаяқтан шабыттанғанын айтты, бірақ бұл басшының портреті емес.

Ұлттық тіркелімге енгізу

2009 жылдың 5 қарашасында "Қара шаян" мүсіні АҚШ Ұлттық тарихи орындарының тізіліміне қосылды.

Қалпына келтіру

Соңғы кезде мүсіннің қалпына келтіру жұмысы 2020 жылдың қаңтар айында аяқталып, орамасы алынды, қалпына келтіруге 250 000 доллардан аспайтын қаржы жұмсалды. Мүсінді қалпына келтіру қажеттігі туған себебі, бетонның бір бөлігі тозығы жеткен еді. "Қара шаңшы мүсінінің достары" комитеті 2014 жылдың көктемінде қалпына келтіру жұмыстарын бастауды жоспарлаған. Жұмыс кейінге жылдырылғанмен, физикалық тұтастығын тексеру қайтадан басталды және қалпына келтіру 2015 жылдың жазында жалғасты. Мүсінді қалпына келтіруге жасалған тыраштан жоба жетекшісі мен консерватор арасындағы дау-жанжал тосқауыл болды. 2016 жылдың маусымынан 2018 жылдың 1 маусымына дейін Қара шаңшы мүсіні қара брезент пен арқанмен оралған күйде, қалпына келтіру жұмыстары тоқтатылды. Мүсіннің иесі Иллинойс штатының Табиғи ресурстар департаменті жобаға арналған заңмен бекітілген қаржысы болмағандықтан, жұмысты жалғастыра алмады. 2017 жылдың қазан айында алаңдаған азаматтар "Қара шаңшы мүсінін қалпына келтіру" комитетін құрды. Комитет мүшелерінің көпшілігі алғашқы "Қара шаңшы мүсінінің достары" тобының қатысушылары еді. Олардың ниеті ИДНР өкілдерін Орегон, Иллинойс қауымдастығына шақырып, жағдайды түсіндіру болған, бірақ ИДНР бас тартты. Ақырында комитет пен ИДНР қызметкерлері арасында кездесу өтті. 2018 жылдың 28 наурызында ИДНР мүсіннің орамасын алып тастауға, ал "Қара шаңшы мүсінін қалпына келтіру" комитеті қаржы жинауға келісті. 2018 жылдың 1 маусымында мүсіннің орамасы алынып тасталды. 2018 жылдың 10 мамырында Иллинойс штатының заң шығарушы органы ИДНР-ге 350 000 доллар көлемінде грант берілген күрделі бюджетті мақұлдады. Алдағы жөндеу жұмыстарына 660 000 долларға дейін шығын келуі мүмкін екені ескерілді, сондай-ақ ИДНР-ге берілген грантқа мемлекеттік сектордан қаржылай қолдау қажет болды. "Қара шаңшы мүсінін қалпына келтіру" комитеті осы міндетті өз мойнына алуға келісті. 2018 жылдың қараша айына қарай, 600 000 долларға жуық қаржы жиналды және қалпына келтіру жұмысын 2019 жылдың тамызына дейін аяқтау жоспарланды. Мүсін қайтадан қорғаныш қаптамасымен жабылды. 2019 жылдың желтоқсанына қарай қалпына келтіру жұмысы дерлік аяқталды.