Нтсу Мохеле: Лесото саяхатшысы, саяси қайраткер. BAC, BCP және LCD партияларын құрған. Лесото премьер-министрі қызметін атқарған (1993-1998). Тарихы мен өмірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нцу Мокхеле (26 желтоқсан 1918 – 6 қаңтар 1999) – Лесото саясаткері. Ол 1952 жылы Басутоланд Африка Конгресін (БАК) құрды. 1957 жылы Басутоланд Конгресс партиясын құрған ол, кейін 1997 жылы Лесото Демократия Конгресін (ЛДК) құрды. 1993 жылғы 2 сәуірден 1994 жылғы 17 тамызға дейін және 1994 жылғы 14 қыркүйектен 1998 жылғы 29 мамырға дейін Лесотоның үшінші премьер-министрі қызметін атқарды.
Ntsu Mokhehle (26 December 1918 – 6 January 1999) was a Lesotho politician. He founded Basutoland African Congress (BAC) in 1952. He founded Basutoland Congress Party in 1957 then later in 1997 founded Lesotho Congress for Democracy (LCD). He served as the third prime minister of Lesotho from 2 April 1993 to 17 August 1994 and from 14 September 1994 to 29 May 1998.
Ерте өмір және білім
Мохеле 1918 жылғы 26 желтоқсанда Теятеяненгтен бірнеше шақырым қашықтықта орналасқан Мохеле деген кішкентай ауылда дүниеге келді. Оның әкесі Цицерон Мохеле ауыл басшысы және Басото мектеп инспекторларының алғашқыларының бірі болған. 1940 жылы ол Транскейдегі Форт-Хэр университетіне түсіп, табиғатты зерттеді. Ол Басото газеті "Мочочононо"-да мақалалар жариялады, содан кейін наразылық әрекеттеріне қатысып, 1942 жылы университеттен қуылды. Мохеле Лесотода болған кезінде Лекхотала ла Бафоға қосылды. 1944 жылы Форт-Хэр университетіне қайта оралып, бірнеше жаңа паразит түрлерін ашқаннан кейін зоология бойынша ғылым магистрі дәрежесін алды.
Mokhehle was born at the small village of Mokhehle, which located few miles from Teyateyaneng on 26 December 1918. His father, Cicerone Mokhehle, was the headman of the village and one of the early Basotho Inspector of Schools. He was admitted to Fort Hare University, Transkei in 1940 where he studied science. He published articles in the Basotho newspaper Mochochonono and later involved in protesting activities which led to his expulsion from the university in 1942. Mokhehle joined the Lekhotla la Bafo during his time in Lesotho. He returned to Fort Hare University in 1944 and graduated with a MSC degree in Zoology after discovered several new species of parasites.
Саяси мансап
Ол Форт-Хэр университетінде студент кезінде Африка Ұлттық Конгресіне қосылды және ANC Жастар лигасының құрылуына зор ықпал етіп, оның жарғылық мүшесі болды. Ол Лесотоға оралып, саясатпен айналысып, 1952 жылы Басутоланд Конгресс партиясын құрды (1966 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Басуто Конгресс партиясы деп қайта аталды) және партияны басқарды (алғашқы партия төрағасы болды), 1997 жылға дейін ол отставкаға кетіп, жаңа саяси партия – Лесото Демократия Конгресін (ЛДК) құрды. Ол Лесотодағы отаршылдық үкімге қарсы күресіп, кеңірек өзін-өзі басқаруды талап етті. Сондай-ақ, ол ықпалды «Мохлабани» («Жауынгер») және «Макатоле» саяси газеттерін құрды. Оның ашық саяси пікірлері 1954 жылы Басутоланд орта мектебіндегі оқытушылық қызметінен босатылуына себеп болды. Оның партиясы – Басутоланд Конгресс партиясы 1960 жылы Лесотода өткен алғашқы сайлауда көптеген мандаттарды жеңіп алды. 1965 жылғы сайлауда Басутоланд Конгресс партиясы Леабуа Джонатанның Басото Ұлттық партиясынан кейін екінші орынға ие болды. 1965 жылғы сайлаудан кейін ол Лесотоның тәуелсіздігіне кедерес келтіру үшін король Мошошое II-мен сәтсіз одақ құрды, егер тағы бір жалпы сайлау өткізілмесе және жоғары дәрежелі вождьтарға көбірек билік берілмесе. 1966 жылдың желтоқсанында Мошошое II жиыны Таба Босиуда үкімет тарапынан таратылғанда одақ аяқталды. 1970 жылы Басуто Конгресс партиясы сайлауда жеңіске жетті, бірақ премьер-министр Леабуа Джонатан биліктен бас тартудан бас тартып, конституцияны тоқтатты және төтенше жағдай жариялады. Ол күшпен билікті басып алды және көптеген адамдар бір жылдан астам уақыт бойы сотсыз тұтқындалды. Леабуаның демократияға қарсы екені анық болды және ол қару күшімен билік жүргізді. 1974 жылы Басуто Конгресс партиясы полиция бөлімшелеріне шабуыл жасау арқылы билікті басып алуға тырысты, содан кейін көптеген адамдар тұтқындалды, өлтірілді және бас вождь Леабуаның үкімдік билігі жалғасты. Нцу Мокхеле Лесотодан қашып, Ботсвана, Замбия және Оңтүстік Африкаға саяси эмиграцияға кетті. Шет елде жүргенде ол Лесото Азаттық Армиясының құрылуына жетекшілік етті және Лесотоны тұрақсыздандыру үшін Оңтүстік Африка қауіпсіздік күштерімен жасырын жұмыс істеді. Мокхеле 1996 жылы Форт-Хэр университетінің, ал 1990 жылы Лесото Ұлттық университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. Диктатор Леабуа Джонатан 1989 жылдың ақпанында әскерилер тарапынан құлатылды, бұл оның және басқалардың елге оралуына мүмкіндік берді. Нцу Мокхеленің Басуто Конгресс партиясы 1993 жылғы сайлауда халықаралық байқаушылар әділ деп таныған үлкен жеңіске жетті және ол 1998 жылға дейін билік етті. Ол 1997 жылға дейін Басуто Конгресс партиясын басқарды, содан кейін отставкаға кетіп, Лесото Демократия Конгресін (ЛДК) құрды. 1998 жылдың қаңтар айының соңында денсаулығының нашарлауына байланысты ол ЛДК конференциясына қатыспады және партия басшысы болып қайта сайлануға ұмтылмады, бірақ партия оны қайта сайлады. Мокхеле партияны басқара алмайтынын мәлімдегеннен кейін жаңа конференция өткізілді және 21 ақпанда вице-премьер Пакалита Мосисили партия басшысы болып сайланды. ЛДК одан кейін өткен парламент сайлауында жеңіске жетті және Мосисили Мокхеленің орнына премьер-министр болды.
He joined the African National Congress as a student in Fort Hare university and was instrumental in formation of ANC Youth League and became a chartered member. He return to Lesotho continue with politics and founded the Basutoland Congress Party (renamed Basotho Congress Party after independence in 1966) in 1952 and led the party (served as its first party president) until 1997 when he resigned and formed a new political party, Lesotho Congress for Democracy (LCD). He fought colonial rule in Lesotho and demanded greater self rule. He also founded the influential Mohlabani (The Warrior) and Makatolle political newspapers. His outspoken political views caused him to be dismissed from his teaching position at Basutoland High School in 1954. His party Basutoland Congress Party won many seats during the first elections held in Lesotho in 1960. In the 1965 elections, Basutoland Congress Party came second to Basotho National Party of Leabua Jonathan. Following the 1965 elections, he formed an unsuccessful alliance with King Moshoeshoe II to block Lesotho's independence unless another general election was held and paramount chiefs were given greater authority. The alliance ended when Moshoeshoe II gathering was suppressed by the government at Thaba Bosiu in December 1966. In 1970 Basotho Congress Party won the elections and the Prime minister Leabua Jonathan refused to relinquish power, suspended the constitution and declared state of emergency. He seized power by force and many were imprisoned without trial for over a year. It was clear Leabua was an anti democrat and he ruled through the barrel of the gun. In 1974, Basotho Congress Party tried unsuccessfully size power by attacking police stations and following that many were arrested, killed and reign of terror by Chief Leabua continued. Ntsu Mokhehle fled Lesotho and went into exile and resided in Botswana, Zambia and South Africa. During his exile, he presided over the establishment of Lesotho Liberation Army and worked covertly with South African security forces in destabilizing Lesotho. Mokhehle was awarded honorary doctorates by Fort Hare University in 1996 and National University of Lesotho in 1990. The dictator Leabua Jonathan was overthrown by the Military, which facilitated the return of him along with others in February 1989. Basotho Congress Party of Ntsu Mokhehle won the 1993 election by landslide which deemed fair by international observers and he ruled until 1998. He led Basotho Congress Party until 1997 when he resigned and formed a new political party, Lesotho Congress for Democracy (LCD). He did not attend an LCD conference in late January 1998 due to poor health and did not seek to be re elected as party leader, but the party re elected him anyway. After Mokhehle insisted he could not lead the party any longer, a new conference was held and Deputy Prime Minister Pakalitha Mosisili was elected as party leader on 21 February. The LCD won the parliamentary election that followed, and Mosisili replaced Mokhehle as Prime Minister.
Өлім
Мокхеле 1999 жылғы 6 қаңтарда Оңтүстік Африканың Блумфонтейн қаласында қайтыс болды.
Mokhehle died in Bloemfontein, South Africa on 6 January 1999.