Кіріспе

Клеткадан тыс материалдың ретинада жинақталуы

Дрюзен (неміс тілінен "түйін" немесе "геода" деген мағынада, жекеше түрі "Druse"), – Брух мембранасы мен көздің торлық пигменттік эпителиісінің арасында жинақталатын ұсақ сары немесе ақ түсті клеткадан тыс материалдың жиынтығы. Бірнеше кішкентай ("қатты") дрюзеннің жас ұлғайған сайын пайда болуы қалыпты жағдай, және 40 жастан асқан көптеген адамдарда қатты дрюзендер кездеседі. Дегенмен, макуладағы іріктеу және көптеген дрюзендердің болуы – жасқа байланысты макулярлық дегенерацияның (ЖМД) жиі кездесетін ерте белгісі.

Жіктеу

Қартаюмен және макулярлық дегенерациямен байланысты друзендер, оптикалық диск друзендерінен ерекшеленеді, ол оптикалық жүйке басында кездеседі. Жасқа байланысты друзендер мен оптикалық диск друзендерін офтальмоскопия арқылы көруге болады. Көз шеңберінің немесе бас миының оптикалық когерентті томографиясы, көз жүйкесі басындағы кальцификация, көздің көлемі өзгермесе, орта жастағы немесе егде саяхаттағы науқаста друзендердің болуын күшті көрсетеді. Друзендер жасқа байланысты макулярлық дегенерацияны (ЖМД) тудыра ма, әлде олар ЖМД-ді де, друзендерді де тудыратын жасырын процестің белгісі ме – белгісіз, бірақ олар ЖМД асқынуларының қаупінің артуын көрсетеді. "Қатты друзендер" бірігіп "жұмсақ друзендерге" айналуы мүмкін, бұл макулярлық дегенерацияның көрінісі болып табылады.

Патофизиология

1850 жылы үш автор – Карл Ведл, Франсискус Дондерс және Генрих Мюллер друзендерге әртүрлі атаулар берді. Жасқа байланысты макулярлық дегенерацияның (ЖМД) айқын белгісі – друзендерді алғаш рет 1854 жылы Ведл сипаттады. Ведл оларды хориойдтың коллоидты денелері деп атады және олардың толық дамымаған жасушалар екенін ойлады. Франсискус Дондерс оларды "Коллоидкугельн" (коллоидты шарлар) деп атады. Кейін Генрих Мюллер оларды жылтыр сыртқы түріне байланысты геода деген неміс сөзімен атады. Ол друзендердің пигменттік жасушалардың ядроларынан пайда болғанына сенді. Олардың торлы қабықтың пигменттік эпителийі (ТҚЭ) мен оны қанмен қамтамасыз ететін хориокапиллярисі арасында орналасқандығын ескере отырып, друзендер ТҚЭ және фоторецепторлық жасушаларды оттегі мен қоректік заттардан айыруы мүмкін. Кейбір жағдайларда друзендер хориокапиллярисінің тіректері деп аталатын екі микроқантамырдың арасындағы аймақта дамиды; алайда, ЖМД-нің әртүрлі типтері арасында маңызды айырмашылықтар байқалады. Друзендердегі ақуыздар мен майлардың көзі де нақты емес, мұнда ТҚЭ мен хориойдтың да әсері болуы мүмкін. Друзендерде бірнеше іздік элементтер бар, олардың ішіндегі ең көп шоғырланғандары – мырыш. Друзендердің құрамына комплемент жүйесінің де мүшелері кіреді. Друзендердегі мырыш комплемент каскадының элементтерін, әсіресе комплемент H факторын тұншықтырып, тежеу арқылы друзендердің қалыптасуына ықпал етеді деп саналады. Друзендерде қабынуды реттейтін молекулалардың болуы кейбір зерттеушілерді осы шөгінділердің иммундық жүйенің өнімдері деген қорытындыға әкелді.

Диагностика

Дрюзендер көбінесе ешқандай белгісіз болады және көздің қарашығы кеңейтілген кезде жүргізілетін кез келген стандартты тексеруде табылуы мүмкін.

Емдеу

Лазерлік еммен друзендерді емдеу зерттелді. Бұл емдеу стратегиясымен друзендерді жою мүмкін болғанымен, бұл жасқа байланысты макулярлық дегенерациямен байланысты соқырлыққа себеп болатын хориоидтық неоваскуляризацияның даму қаупін азайта алмайтыны көрсетілді.