Кіріспе

Богемия королевасы София Бавариялық (; София фон Бавария; 1376 – 1428 жылғы 4 қараша) – Богемия королевасы және Богемия королі, сондай-ақ Рим королі Вацлавтың әйелі. Вацлав 1419 жылы қайтыс болғаннан кейін ол Богемияның қысқа мерзімге уақытша регенті болды.

Ерте өмір

София Виттельсбах әулетінің мүшесі, Бавария герцогы Иоанн II және оның әйелі Екатерина Горицкаяның кіші баласы және жалғыз қызы болды. Софияның екі ағасы – Эрнест, Бавария герцогы, және Вильгельм III, Бавария герцогы. Оның әкесінің ата-аналары Бавария герцогы Стефан II және оның бірінші әйелі Сицилиялық Елизавета, Сицилиялық Фредерик III мен Анжулық Элеонораның қызы еді. София Франция патшайымы Изабелланың туысы болды. Софияның анасының ата-аналары Горзия графы Майнхард VI және Пфаннбергтің Катаринасы еді. София Ландшут қаласында Бавария герцогы Фридрихтің қамқорлығында өсті. София аң аулауды ұнататын, бұл оның болашақ күйеуімен ортақ қызығушылығы еді. 1388 жылы оның ағасы оны Прагаға алып барды, онда ол саяси келіссөздер арқылы немере қызының үйленуіне қол жеткізді. Оның айтуынша, он екі жасар ханшайым Венцеславқа әсерленді, сонымен қатар, бұл неке саяси мақсатта болды. Софияның әкесі некеге қатысты келіссөздерде оның ағасы, герцог Фридрихтің өкілі ретінде қатысты.

Таңдау

1389 жылдың 2 мамырында Прагада София Рим патшасы Вацлавқа үйленді. Вацлав пен Софияны, әдетте, патшаның канцлері, епископ Ян үйлендірген. Вацлав Прага архиепискобымен дауласқандықтан, Софияның тәж киюіне қауіп төнді. Тәжді тек архиепископ ғана кигізе алатын еді. Вацлав осы оқиғаны тойлау үшін «Вацлав Киелі кітабы» сияқты көптеген көрнекті қолжазбалар жасады. Сонымен қатар, некеде адалдық туралы қолжазба да болды. Олардың қарым-қатынасы бақытты деп сипатталған. Софияның балалары болған жоқ. Софияның күйеуі, әрине, қабілетсіз билеуші емес еді, бірақ жылнамаларда ол бір жақты сипатталған. Софияның экономикалық дарыны бар екені айтылады. 1393 жылдың наурыз айында оның рухани кеңесшісі Непомук Иоанн азаптап өлтірілді. Ол оның құпиясын ашудан бас тартқандықтан қайтыс болды дегенді айтады, бірақ сол кезде ол Ян Дженштейнмен де қақтығыста болған. 1402–1403 жылдары көтеріліс кезінде және күйеуінің түрмеге қамалуы кезінде ол Градец-Краловеде тұрды. София патшайым бастапқыда Ян Густың жақтасы болды, оның уағыздарын тыңдады және Вацлав сияқты оған қорғаныш берді. Бірақ 1410 жылы Папа Хусты тыйым салғаннан кейін ол қолдауын кері алды. Ол 1415 жылы Густың өлімі бүлікке ұшырататынына сенді.

Патша жесір регенті

1419 жылы Вацлав қайтыс болды. София жесір патшайым ретінде, Богемия тағына талапкер болған Венгрияның Сигизмундына пана сұрады және оның талабын қолдады. София біраз уақыт Богемияның ресми регенті қызметін атқарды. 1419 жылдың қазан айында Богемияның басшылары жесір патшайым Софиямен заң мен тәртіпті сақтауға уәде беріп келісімге келді. Бірақ ол көп ұзамай билігін жоғалтты. София мен Сигизмунд Прешпурк қаласындағы мүлікті бірлесіп басқарды. София мен Сигизмундтың арасында қарым-қатынас болғаны туралы әңгімелер тарады. Сигизмунд Богемияның жесір патшайымы қайтадан үйленуі мүмкін екенін, тіпті Польшаның Владислав II-іне үйленуі де мүмкін екенін айтты. София 1428 жылдың 4 қарашасында қайтыс болды.

Ақпарат көздері мен әдебиеттер

БАУЕР Ж. Чех патшайымдарының ерекше соңы. 1-басылым. Тřebíč: Акцент, 2002 жыл. ЧЕХУРА, Ж. Чех патшаларының әйелдері мен сүйіктейтіндері. 1-басылым. Прага: Акрополис, 1994 жыл. ЧЕХУРА, Ярослав. Чехия жерлері 1378–1437 жылдары. Люксембургтар чех тағында II. Прага: Libri, 2000. 438 б. KOPIČKOVÁ, B., Mnichovský fascikl č. 543. 1422 жылдың наурыз айынан 1427 жылдың желтоқсанына дейінгі кезеңдегі королева Зофияның хат алмасуы. Mediaevalia Historica Bohemica 8, 2001, 121–138 бб. СПЕВАЧЕК, Jiří. Вацлав IV. 1361–1419. Гусит революциясының алғышарттары. Прага: Nakladatelství Svoboda, 1986 жыл. 773 б. ШМАХЕЛ, Ф. БОБКОВА, Л. (ред.), Люксембургтар. Česká koruna uprostřed Evropy, Прага: NLN 2012, 758–762 бб.