Кіріспе

"Туғанға дейінгі дұға" – ирланд ақыны Луис МакНейс (1907–1963) екінші дүниежүзілік соғыстың қақ ортасында жазған өлең. Дүниеге келмеген баланың көзқарасынан жазылған бұл өлең, автордың әлемдегі зорлық-зомбылықтың балалардың әділдігіне тигізетін зиянына деген қауіп-қорқынышын көрсетеді және сол кезде әлемді шарлаған құрып жоюға адамзатты кінәлайды.

Бастапқы және баспа тарихы

Өзінің көптеген отандастарынан өзгеше, Макнейс Ирландияның соғыстағы бейтараптық позициясына қарсы болды, фашизмге қарсылық танытпауды жеңілтексіз қабылдамады. Осы мақсатта ол 1943 жылы "Бейтараптық" атты өлеңін жариялады, онда елдің бұл ұстанымы сыналып, соғыс жылдары Лондонда BBC үшін үгіт материалдарын жазу арқылы соғысқа үлес қосты. "Дүниеге келмес бұрынғы дұға" алғаш рет 1944 жылы Макнейстің "Трамплин" жинағындағы бірінші өлең ретінде жарық көрді.

Интерпретация

Бұл өлең – анасының құрсағындағы туылмаған баланың ауыр сыздысы, жалбарынуы. Туылмаған сәби осы қатал әлемге келмес бұрын Құдайдан тыңдауын өтінеді. Бала Құдайдан қорғау сұрайды және анасының қамқорлығынан шыққаннан кейін жасайтын барлық жамандықтары үшін кешірім тілейді. Өте терең мағыналы, драматизмге толы өлең әлемнің қайғылы хал-ахуалы туралы кең мәлімдеме жасайды. Өмір – қызықтырулы емес, туу – қорқынышты. Баланың жалбарынуы – ақынның қайғысы, күйзелісі және қорқынышының көрінісі, әлем тұрақты түрде тозаққа айналып бара жатқанда. Ақын туылмай жатқан баланың көңілді үні арқылы мейірімсіздік, махаббатсыздық және өкінішсіздікпен толы әлемді бейнелейді. Өлең ақынның толыққанды күйзелісі мен үмітсіздігін көрсетеді, әлем өзін өзі түзетпейтінін, керісінше, зұлымдықты күшейтетінін, зорлық-зомбылықтың өршіп келе жатқан спиралінде жалғаса беретінін білдіреді. Баланың өмірін опасыздықпен өткізетіні туралы алдын ала болжам және оның "өлтіруші автомат" ретінде өмір сүргеннен кейін өлімі үшін алдын ала кешірім сұрауы – тозаққа тең әлемді суреттейді. МакНейс аллитерация мен ассонансты пайдаланады: "күшті дәрілер маған ұйыққысы келді, ақылды өтіріктер мені әуелеп алды" – өлеңде ырғақ жасау үшін. "Мен әлі туылмағанмын" деген сөздің қайталануы оған дұғаның қасиетті сипатын беру үшін қолданылады. Автор сондай-ақ "машинадағы тісті дөңгелек" екендігі туралы айтады, бұл қоғам баланың айналасындағы барлық нәрсенің бір бөлігіне айналдырады деп санайтынын көрсетеді, ол құнды емес, маңызды емес және жалғыз ынтымақтастықтың бір бөлігі ғана болады. Әр шумақтың бірінші және соңғы сөздері ретінде "Мен" және "Менің" сөздерін қолдану, жаппай жұмылдыру және жаңсақ санатка жататын адамдарды жаппай жою кезінде жеке тұлғаның бекітілуіне көмектеседі. Өлеңде көптеген діни тақырыптар мен мән-мағыналар да бар, олар қос суреттерді пайдалану арқылы көрініс береді; бала – Исаның метафорасы ретінде қарастырылуы мүмкін, Оның жердегі миссиясы кезінде болған белгілі оқиғаларға сілтеме жасайды.