Кіріспе

Ирланд-американдық комедиялық баллада

"Финнеганның оянуы" – 1864 жылы Нью-Йоркте алғаш жарияланған ирланд-американдық комедиялық баллада. 19 ғасырдың әртүрлі варьете театрларының әртістері, соның ішінде Дэн Брайанттың "Брайанттың Мистрлдері" тобы, авторлық құқығын таластырды, бірақ әннің шығу тегі туралы нақты мәліметтер жоқ. Бұрын танымал болған Джон Броугемнің "A Fine Ould Irish Gintleman" әнінде де, сырттай өлген маскүнем вискидің күшімен қайта тірілген эпизод кездеседі. Соңғы кезде "Финнеганның оянуы" әні ирланд халық музыкасының "Дублинерлер" тобының репертуарындағы тұрақты нөмірге айналды, олар оны көптеген концерттерде орындады және бірнеше альбомына енгізді. Бұл ән Томми Макеммен бірге орындаған және жазған "Клэнси ағайындыларының" жанкүйерлеріне ерекше танымал. Ирланд-американдық кельт панк тобы "Dropkick Murphys" та осы әнді жазған.

Қорытынды

Баладада "ішімдікке құмар" Тим Финнеган баспалдақтан құлап, басының сүйегін сындырып, өлген деп есептеледі. Оның аза тұту рәсіміндегі қатысушылар көңіл көтеріп, Финнеганның денесіне виски құяды, соның салдарынан ол қайта тіріліп, тойға қосылады. Виски Финнеганның құлауына да, тірілуіне де себепкер болады – виски ирланд тіліндегі uisce beatha сөзінен туындаған, ол "өмір суы" деген мағынаны білдіреді.

Әдебиеттегі қолданысы

Ән Джеймс Джойстің соңғы туындысы "Финнеганның оянуы" (1939) үшін база болғандығымен мәшһүр, онда Тим Финнеганның комедиялық қайта тірілуі өмірдің жалпы циклінің символы ретінде пайдаланылады. Виски, "өмір суы" ретінде, балладада Финнеганның өліміне де, қайта тірілуіне де себепкер болады, сондықтан "ояну" сөзі өлімге қадам басуды да, ұйқыдан оянуды да көрсетеді, тіпті өмірлік кеменің арадағы саяхатын да еске түсіреді. Джойс өзінің романының атауынан апострофты алып тастау арқылы, "финнегандардың" көптігі, яғни бүкіл адамзаттың құлауы, оянуы және қайта тірілуі процесін білдіргісі келді. "Финнеганның оянуы" Филип Хосе Фармердің жүлделі "Пурпурлы жалақының жолсеріктері" повесіндегі басты сюжеттік желінің мән-жайына толы мәлімдемесі болып табылады.