Кіріспе

АҚШ мүгедек балаларға білім алуға тең мүмкіндік беретін заңы

Барлық мүгедек балаларға арналған білім беру туралы заң (кейде EAHCA немесе EHA аббревиатураларымен, сондай-ақ Public Law (PL) 94-142 ретінде белгілі) 1975 жылы АҚШ Конгресімен қабылданды. Бұл заң федералдық қаржыландыру алатын барлық мемлекеттік мектептерге дене және зиякерлік мүгеделігі бар балаларға білім алуға тең мүмкіндік беруді және күніне бір рет тегін тамақпен қамтамасыз етуді талап етті. Мемлекеттік мектептер мүгедек балаларды бағалауға және ата-аналардың қатысуымен, мүгедек емес оқушылардың білім алу тәжірибесіне ең жақын болуға ұмтылған білім беру жоспарын жасауға міндетті болды. Бұл заң 1966 жылы қабылданған Мүгедектерді білім беру туралы заңның B бөліміне енгізілген толықтыру болып табылды. Заң сонымен қатар мектеп округтеріне мүгедек балалардың ата-аналары өз балаларының білімі туралы қабылданған шешімдерге дау айту үшін әкімшілік процедураларды ұсынуды талап етті. Әкімшілік шаралар аяқталғаннан кейін, ата-аналар әкімшілік шешімді сотта қарау құқығына ие болды. EHA күшіне енгенге дейін ата-аналар 1973 жылғы Қайта оңалту туралы заң бойынша дауларын тікелей сотқа апаруға құқылы болды. EHA құрған дауларды шешудің міндетті жүйесі Қайта оңалту туралы заң бойынша сот процесінен туындаған қаржылық жүктемені жеңілдету мақсатында жасалды. PL 94-142 мүгедек оқушылардың мүмкіндігі шектеулі емес оқушылармен максималды деңгейде өзара әрекеттесуге мүмкіндік беретін ең шектеулі ортада орналастырылуы керек екенін де қарастырады. Жеке білім беру мүмкіндігі шектеулі адамның жағдайы немесе мүгеделігінің ауырлығы оқу мақсаттарына қалыпты сыныпта қол жеткізуге мүмкіндік бермейтін жағдайларда ғана жүзеге асырылуы мүмкін. Сонымен қатар, заңда мүгедек балалардың ата-аналары мен мектеп жүйесі арасындағы дауларды шешу үшін бейтарап сот отырысын қамтамасыз ететін процедуралық норма қарастырылған. Заң төрт маңызды мақсатқа жету үшін қабылданды:
Арнайы білім беру қызметтеріне мұқтаж балалардың оларға қол жеткізе алуын қамтамасыз ету
Мүмкіндігі шектеулі оқушыларға көрсетілетін қызметтер туралы шешімдердің әділ және тиімді болуын қамтамасыз ету
Арнайы білім беру үшін нақты басқару және есеп беру талаптарын белгілеу
Мүмкіндігі шектеулі оқушыларды оқытуға мемлекеттерге көмектесу үшін федералдық қаражатты бөлу

EHA 1990 жылы арнайы және инклюзивті білім беруді жақсарту мақсатында қайта қаралып, Жеке білім беру туралы заң деп аталды.

ЕАҚ, оңалту туралы заң және тең қорғалу туралы ереже арасындағы функционалдық байланыс

Жоғарғы Сот Смит пен Робинсон, 468 U. S. 992 (1984) ісінде мүгедек студенттердің мемлекеттік білім алуға тең қол жеткізу құқығын қорғай отырып, EHA-ны жалғыз құрал деп шешті. Арыз беруші Томми Смит сегіз жасар церебральды сал ауруына шалдыққан оқушы болды. Род-Айленд штатының Камберленд округіндегі мектеп Томмидің білімін қаржыландыруға келісіп, оны Эмма Пендлтон Брэдли ауруханасындағы арнайы қажеттіліктері бар балаларға арналған бағдарламаға орналастырды. Кейіннен мектеп округі Томмиді сол бағдарламадан алып тастап, Род-Айленд штатының Психикалық денсаулық, зикериялық кемістік және ауруханалар бөліміне жіберуге шешім қабылдады, бұл бөлім жеткіліксіз штаттық қызметкерлермен және қаржыландырумен қамтамасыз етілген. Бұл ауысу Томмидің мемлекеттік білімін тоқтатуға әкеп соғар еді. Томмидің ата-анасы EAHCA арқылы құрылған әкімшілік тәртіппен мектеп округінің шешіміне шағымданды. Әкімшілік тәртіптің барлық мүмкіндіктері сарқылып болғаннан кейін, Смиттер EAHCA, § 504 Rehabilitation Act және 42 U.S.C. § 1983 негізінде сотқа жүгінді. АҚШ Жоғарғы Соты EHA арқылы құрылған әкімшілік тәртіптің мүгедек студенттердің білім алуға тең құқығын қорғаудың жалғыз құралы екенін анықтады. "Талдап алушыға EHA әкімшілік шараларын айналып өтуге рұқсат беру Конгрестің мұқият жасалған жүйесімен үйлеспейді. Сондықтан, егер EHA мүмкіндігі бар мүгедек балаға EHA немесе Конституцияның XIV түзетуіне сәйкес тегін, тиісті мемлекеттік білім алу құқығы болса, онда EHA бала мен оның ата-анасы немесе қамқоршысы өз талаптарын ілгерілетуге болатын жалғыз жол болып табылады". Сот шешімін қолданыстағы заңдарды жан-жақты талдау негізінде шығарды. Студентке § 504 немесе § 1983-ге сүйенуге рұқсат беру EHA-ны жоюға тең болар еді, өйткені ол EHA-ның талаптарынан айналып өтуге мүмкіндік берер еді, яғни талапкерлер сотқа жүгіну алдында әкімшілік шараларын толығымен пайдалануы керек. Осы Жоғарғы Сот шешіміне жауап ретінде АҚШ Конгресі EHA-ға түзетулер енгізді, ол Жоғарғы Сот шешімін екі жолмен күштен шығарды: (1) Түзетілген заң ата-аналарға мектепке қарсы істі жеңген жағдайда адвокаттың гонорарын алуға мүмкіндік берді. (2) Түзетілген заң ата-аналарға әкімшілік шаралардың барлығы сарқылып болғаннан кейін EHA, § 504 немесе § 1983 негізінде сотқа жүгінуге рұқсат берді.

ЕХА-ны әлсіретуге әрекет

1980 жылдары Рейган әкімшілігі EHA-ны әлсіретуге тырысты, бірақ Патриша Райт пен Эван Кемп-младший (Мүгедектік құқықтар орталығынан) бұған қарсы халықтық және лоббилік науқан ұйымдастырды, нәтижесінде 40 мыңнан астам хаттар мен карточкалар жиналды. 1984 жылы әкімдік EHA-ны әлсіретуден бас тартты, алайда жүздеген мың мүгедек күтім алушылардың әлеуметтік қамсыздандыру төлемдерін тоқтатты.