Кіріспе

Ұлттық әділдік қозғалысы (حركة العدالة الوطنية), сондай-ақ әл-Адала қоғамы деп те белгілі, Бахрейндегі зайырлы және араб ұлтшыл саяси партиясы.

Тарихы және профилі

Ұлттық әділдік қозғалысы 2006 жылдың 5 наурызында Мухаррак қаласында құрылды. Партияның негізін қалаушы және басшысы – бұрынғы заңгер Абдулла Хашем. "Біздің пікірімізше, «Әл-Вейфақ» Бахрейннің шиит халқының мүддесін қорғайды, ал «Әл-Асала» ислам қоғамы сияқты ұйымдар сүннилердің мүддесіне қызмет етеді. Біздің қозғалысымыз елдің баршасының игілігі үшін жұмыс істейді. Бұл діни ұйым емес, оған мұсылмандар – сүннилер де, шииттер де, христиандар, яһудилер және басқа да адамдар кіре алады". Араб ұлтшылдығы діни ағымға қарсы тұратындығымен қатар, сүннилер арасында дәстүрлі түрде танымал. Партияның ұлтшылдық позициясы оған сунниттік исламистік партиялар – «Асала» мен «Әл-Менбар» ислам қоғамының пан-исламизміне қарсы тұруға, сондай-ақ «Әл-Вейфақ» сияқты шиит исламистеріне қарсы күшті позиция алуға мүмкіндік береді. Хашим мырза: «Біздің басты мақсатымыз – ұлттық бірлік. Наным-сенімімізге қарамастан, елдің игілігі үшін бірлесіп жұмыс істей аламыз» деді. Араб ұлттық партиясы үшін бұл ерекше жағдай саналады, бірақ қозғалыс АҚШ-ты басты халықаралық жау деп атаған жоқ. Партияның іске қосылуында Ұлыбритания мен Иран Бахрейнге қатысты өткен және қазіргі көзқарастары үшін олармен ашық немесе жасырын түрде ынтымақтаспайтын екі ел деп танылды. «Ұлыбритания бахрейндықтарды құл қылып, олардың құқықтарын бұзып, Бахрейнды басып алған кезде оларды қорлады, ал Иран біздің елімізге жиі талап қояды», – деді Ахмад Заман. 2006 жылғы сайлауда кандидаттардың бірі екі рет қамауға алынған терроризм күдіктісі Мохи әд-Дин Махмуд Хан болуы мүмкін. Бұрынғы джихадист, Ауғанстанда белсенді болған Хан журналистерге: «Мен қоғамға қызмет ету үшін, әсіресе Ұлттық әділдік қозғалысына қосылғаннан кейін, заң шығарушы сайлауға қатысудан бас тартпаймын» деді. Ол қозғалысты мақтап, оның сүннилердің құқықтарын қайта жаңғыртатынын айтты, «олар үкіметке сөзсіз бағыныш көрсететіндей сезімге түсіп, тұрғын үй және мемлекет тарапынан көрсетілетін басқа да қызметтерден мұқапалсыз қалған». Хан 2004 жылы «үкіметке және бизнеске бомбалау» жоспарлаған деген күдікпен екі рет тұтқындалған алты адамнан тұратын топтың басшысы болды, деп хабарлады Бахрейннің Ішкі істер министрлігі мен Ұлттық қауіпсіздік агенттігі. Алайда оларға айып тағылмады. Ханның адвокаты, «Экономистер блогының» депутаты Фарид Гази: «Оған қарсы нақты дәлел жоқ. Адамдарды ойлары үшін түрмеге қамауға болмайды» деді. Екінші рет босатылғаннан кейін алты адам үкімет тарапынан оларға қатысты қорлау науқаны жүргізілгенін мәлімдеді, оның ішінде олардың суреттерін порнографиялық сайттарға жариялау да болды.