Кіріспе

2000 жылдары салынған Цюрихтегі трамвай моделі

Bombardier Cobra – Цюрихтегі Verkehrsbetriebe Zürich (VBZ) компаниясы пайдаланатын және Bombardier Transportation компаниясы өндіретін, икемді буыны бар, төмен қабатты трамвай. Кобра алғашқыда ABB тобы, Pininfarina, Schindler тобы және Schweizerische Industrie Gesellschaft (SIG) консорциумымен жобаланған, олар бірнеше Кобра прототиптерін жасаған; алайда, барлық Кобра трамвайларын Bombardier өндірді. Жергілікті трамвай желісінде жұмыс істейтін алғашқы төмен қабатты трамвай ретінде, трамвай бастапқыда тек бірнеше бағытта ғана жүрді, бірақ қазір ескі және жаңа трамвай үлгілерімен бірге көптеген бағыттарда қолданылады.

Бастапқы тұжырымдама

1992 жылы швейцариялық вагондар жасаушылардың консорциумы төмен еденді, буыны бар трамвайдың жаңа дизайнын ұсынды. Бұл дизайн Цюрих және Базель қалалары үшін жасалған, бірақ өндірушілер басқа трамвай операторлары да қызығушылық танытады деп үміттенді. Трамвай дизайнын итальяндық вагондар құрастырушы компания Пининфарина жасаған. Дизайн қысқа корпус сегменттеріне негізделген, әр екінші сегменттің астында төрт доңғалақты шасси орналасқан. Басқа сегменттерде доңғалақтар болмағандықтан, олар «сүзіп тұрған» сияқты саналады және оларды жанындағы сегменттер ұстап тұрады. Шасси доңғалақтары біріктірілмеген, олар жеке-жеке бұрылып, қисықтарда бағытталады. Осы жеке бұрылу конструкциясы тозу мен шуды азайтып, жолаушылардың қолайлылығын арттырады деп күтілген. Окшеңнің болмауы көлік құралының барлық жерінде төмен еденді қамтамасыз етеді. Доңғалақ қораптары және қозғалтқыштар орындықтардың астына жасырылған. Жүріс бөлігін Schweizerische Industrie Gesellschaft (SIG) компаниясы жобалап, өндіріп шығаратын болды. Электр жабдықтарын ABB Group компаниясы жеткізіп бермек. Трамвай корпусын Schindler Group компаниясы жасауды ұсынды, олар оны синтетикалық материалдан жасауды жоспарлаған.

Үлгі

Әлеуетті сатып алушыларды көндіру және жобалау тәжірибесін алу мақсатында өндірістік консорциум прототип жасауға кірісті. Осы үшін Берн трамвайының 401 нөмірі сатып алынды. Оның жүріс бөлігі ауыстырылып, жаңа орталық бөлігі орнатылды. 3000 нөмірімен таңбаланған прототип Цюрих пен Базель қалаларында кең ауқымды сынақтардан өтті. Прототиптік трамвай сондай-ақ жарнамалық мақсаттармен Аугсбург және Хельсинкиге де барды. Ақырында Базельде бұзылып жіберілді.

Келесі өзгерістер мен кешіктірулер

Цюрих пен Базельдегі саясаттың түрлі өзгерістерінен кейін трамвайға дереу тапсырыс түспеді. Ал осы аралықта өндіріс консорциумы салалық сатып алулар мен бірігулердің нәтижесінде көптеген өзгерістерге ұшырады. ABB және Schindler компанияларының Cobra дизайнымен айналысқан бөлімдері ақырында Bombardier Transportation құрамына енді, ал SIG компаниясы Alstom компаниясының бір бөлігіне айналды. Басқару бағытының өзгеруі және қысқарту шараларынан сарапшылықтың біраз бөлігі жоғалғандығы дизайнға әсер етті. Полимерлік құрылымның қолайлылығына қатысты алаңдаушылықтардан кейін, дизайн үшін алюминий таңдалды. Базель қаласы Siemens компаниясының Combino дизайнын таңдаған соң, әлеуетті клиент ретінде қолдан шықты. Дегенмен, Cobra консорциумы Цюрихке алты прототиптік модельді жеткізуге тапсырыс алды.

Цюрихтегі прототиптер

2001 жылы Цюрихтегі VBZ үшін алты (3001–3006) прототиптік трамвайлар сынақ жұмыстарын бастады. Прототиптер жобаның бес бөлімдік нұсқалары болды. Көлік механизмдерінде жарықтар пайда болған соң прототиптер пайдаланудан алынды. Жаңа трамвайлардың ішінде де, сыртында да шу деңгейіне қатысты алаңдаушылықтар туындады, нәтижесінде қосымша шуды азайту шаралары қабылданды. Цюрих баспасөзінде «Кобра» трамвайына «сырылдайтын жылан» деген бейресми ат берілді. 2002 жылдан бері алты «Кобра» трамвайы 4 және 9-шы бағыттарда, кейде 6-шы бағытта жүріп тұрады. «Комбино» компаниясына тапсырыстарды жоғалтқаннан кейін «Кобра» дизайны қайта қаралып, құрылымын тағы да өзгерту қажет болды. Консорциум трамвай дизайнына кондиционер қосу туралы да шешім қабылдады.

Өндірістік бірліктер

Сынақтан кейін VBZ 68 өндіріс бірлігіне (3007 3074) тапсырыс берді. Жаңа бірліктерді жеткізу 2005 жылы басталды және 2009 жылы аяқталды, ол 2000 жылға дейінгі жылжымалы құрамның басым бөлігін алмастырды. VBZ қосымша 35 бірлікке дейін тапсырыс беру құқығына ие болды және тағы 14 бірлікке (3075 3088) тапсырыс берді. Қосымша трамвайлар Tram Zürich West және Stadtbahn Glattal екінші кезеңі сияқты жаңа бағыттар үшін қажет болды. Алты прототип (3001 3006) өндіріс бірліктерінің деңгейіне дейін қайта жаңартылды.

Дау

Төмен қабатты трамвай сериясын енгізудің тарихы ұзақ және қиын болды. Алғашқы тапсырыстар 1996 жылы берілді. Көптеген адамдар Базель мен Берн таңдаған Siemens компаниясының бұрыннан сынақтан өткен Combino сериясының орнына Schindler’s Cobra таңдауына күмән келтірді. VBZ трамвайларды тапсыру туралы шешімін вагонның ұзындығымен және Цюрихтің қолданыстағы трамвай желісімен үйлесімділігімен түсіндірді. Бірақ 2010 жылдың 5 наурызынан бастап, жаңа, ашық қызыл түсті жеті сегментті Combino трамвайы (Берн 659) – «Қызыл демонстратор» Цюрих тұрғындарына таныстырылды. «Қызыл демонстратор» 11-ші бағытта 12 сәуірге дейін үздіксіз жұмыс істеді. Schindler, Adtranz және Bombardier компанияларындағы ұйымдастырушылық өзгерістер кешігулерге және қайта келіссөздерге себеп болғаннан кейін Cobra прототипінің алғашқы үлгілері 2001 жылдың мамырында жеткізілді. Жаңа трамвайлардың конструкциялық әлсіздігі мен шуына байланысты проблемалар оларды қызметтен тез шығаруға мәжбүр етті. Өндірушілер тапсырыстарды тоқтатуға тырысты, ал 1999 жылы Adtranz компаниясы VBZ-ден көлік құралдарын және болашақ тапсырыстарды Eurotram-мен алмастыруды сұрады. VBZ Cobra дизайнының ерекшелігі мен стилін сақтап қалды, сондықтан Cobra жойылмады. 2002 жылдан бері алты прототиптік көлік өзін жақсы жағынан көрсетіп, бастапқы қиындықтар еңсерілді. 2010 жылдың соңына дейін автопаркті кем дегенде 88 трамвайға дейін кеңейтуге рұқсат берілді. Алайда, VBZ болашақ тапсырыстар басқа жүйелер үшін жасалған үлгілерге берілетінін мәлімдеді. Қысқасы, енді Cobra трамвайларына тапсырыс болмайды, тек бұрын тапсырылғандары ғана пайдаланылады.