Кіріспе

Сациле (saˈtʃiːle; Ливентино: Sacìl; Батыс Фриули: Sacîl) – Италияның Фриули Венеция Джулия аймағындағы Порденоне аймақтық децентрализациялық бірлігіндегі коммуна (қауым). Ол Ливенца өзені бойында Венеция Республикасының ақсүйектері үшін салынған көптеген сарайларға байланысты "La Serenissima бағы" деп белгілі.

География

Тарихи орталық Ливенца өзенінің екі аралында орналасқан; бұл аралдар табиғи ма, әлде адам жасаған ма, белгісіз.

Тарих

Сациле VII ғасырда Венетодан Фриулиге дейінгі жол бойындағы маңызды бекініс ретінде дамыды. Үлкен аралда собор мен қамал салынды, ал кішірек аралда порт және сауда аймағы орналасты. Қала 1077 жылы құрылған Фриули Патриархалық мемлекетінің құрамына кірді; 1190 жылы Патриарх оған қала құқықтарын берді. Сациле – Фриулидегі алғашқы коммуналды жарғыға ие болған қала. Қала бірнеше рет Венеция және Тревизо әскерлерімен қоршауға алынды. 1420 жылы Сациле, Фриулидің қалған бөлігімен бірге, Венеция Республикасының құрамына қосылды. Венеция үкімшілігі кезінде өзен арқылы сауда кеңейді және көптеген ақсүйек отбасылар Ливенца өзенінің жағасында сарайлар салды. 1797 жылы Республиканың құлауы Сациледе экономикалық дағдарыс тудырды. 1809 жылдың 16 сәуірінде француз әскерлері жақын орналасқан Камолли ауылындағы Сациле шайқасында австриялықтардан жеңіліс тапты. 1815 жылы Вена конгресінің шешімімен Сациле Ломбардия-Венеция Корольдігінің бір бөлігіне айналды. 1855 жылы темір жолдың салынуы Сациленің экономикалық жағдайын жақсартуға үлкен үлес қосты. 1866 жылы Сациле Италия Корольдігіне қосылды және индустриялық өндіріс бастау алды. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар кезінде қала, Венеция-Удин темір жолының стратегиялық маңызына байланысты, бірнеше рет бомбалауға ұшырады. 1936 жылдың 18 қазанында болған жер сілкінісі қаланың ғимараттарына және ежелгі қала қабырғаларына ауыр зақым келтірді.

Экономика

Сациледе кірпіш өндірісі 14 ғасырдан 1957 жылға дейін жүргізілді. Бүгінде қаланың негізгі экономикалық қызметі – әкімшілік және қызмет көрсету салалары, алайда бұл жерде Fazioli фортепиано өндіруші компаниясы да орналасқан.

Диалекті

Қаланың туған тілі – сацилезе, ливентин (солтүстік-шығыс) тобына жататын венеция тілінің колониялық нұсқасы.

Көлік

Сациль теміржол станциясы көлемді Венеция-Удин теміржол бағытында орналасқан. Венеция, Тревизо, Удине және Триест, Падуа, Верона, Милан, Болонья және Рим қалаларына пойыз қатынасы бар. Автобустар Пинзано-аль-Талььяментоға қатынайды.