Кіріспе

53-ші кино өнері мен ғылымы академиясы (AMPAS) ұйымдастырған «Оскар» сыйлығын табыстау салтанаты 1980 жылы шыққан фильмдерді марапаттады және 1981 жылдың 31 наурызында Лос-Анджелестегі Дороти Чандлер павильонында кешкі сағат 7:00-де (PST) / 10:00-де (EST) басталды. Салтанат бастапқыда күні бұрын өтуі жоспарланған, бірақ Рональд Рейганға жасалған қастандық әрекеті салдарынан кейінге шегерілді. Салтанат барысында AMPAS 20 номинация бойынша «Оскар» сыйлығын (көбінесе Академия сыйлығы деп аталады) табыс етті. АҚШ-та ABC телеарнасынан көрсетілген салтанатты рәсімді Норман Джуисон өндірді, ал Марти Пазетта режиссерлік етті. Комедияшы және ток-шоу жүргізушісі Джонни Карсон бұл шоуды үшінші рет қатарынан жүргізді. Екі апта бұрын, 15 наурызда Беверли-Хиллстегі «Беверли-Хилтон» қонақүйінде өткен салтанатта Эд Аснер мен Фэй Канин жүргізген Академияның ғылыми және техникалық сыйлықтары табыс етілді. «Керемет адамдар» төрт сыйлыққа ие болды, оның ішінде «Үздік фильм» сыйлығы да бар. Басқа жеңімпаздар: үш сыйлықпен «Тесс», «Империяның кері шабуылы», «Слава», «Мелвин және Говард» және екі сыйлықпен «Ашулы бұқа», «Көмір шахтердің қызы», «Доллардың түбінде», «Бұш», «Маодан Моцартқа дейін: Исаак Стерн Қытайда», «Карл Гесс: Бостандыққа қарай» және «Мәскеу жасқа сенбейді» бір сыйлықтан жеңіп алды. Телешоуды АҚШ-та 39,9 миллион көрермен тамашалады.

Жеңімпаздар мен үміткерлер

53-ші академиялық сыйлықтарға үміткерлерді 1981 жылдың 17 ақпанында академия президенті Фэй Канин мен актер Уильям Девайн жариялады. "Сөлең адам" мен "Ашулы бұқа" сегіз номинациядан тең түсті. Жеңімпаздар 31 наурыздағы марапаттау салтанатында жарияланды. Ең үздік режиссер атанған Роберт Редфорд режиссерлік дебюті үшін бұл санатта жеңіске жеткен үшінші адам және осыны ілкі рет іске асырған актер болды. 20 жасында үздік қосалқы актер Тимоти Хаттон Оскар тарихындағы ең жас актерлік жүлдегер атанды. "Fame" фильмі ең үздік ән номинациясына екі рет ұсынылған алғашқы фильм болды.

Академияның құрметті сыйлығы

Генри Фонда "Оның көрнекті жетістіктері мен кино өнеріне жасаған ұзақ мерзімді үлесі үшін".

Ұсынушылар мен орындаушылар

Келесі тұлғалар, пайда болу ретімен, жүлделер табыс етті немесе музыкалық нөмірлер орындады.

Салтанатты рәсім туралы ақпарат

1980 жылдың желтоқсан айында Академия алғаш рет телехабарды дайындау үшін кинопродюсер Норман Джуисонды шақырды. «Академия Норман Джуисонның көрегендігі мен шығармашылығының артықшылығын сезінетініне қуаныштымын», – деді AMPAS президенті Фей Канин таңдау туралы баспасөз хабарламасында. «Ол әрқашан жұмысына жаңа көзқарас әкеле білген». Сол айдың өзінде комедияшы және The Tonight Show жүргізушісі Джонни Карсон 1981 жылғы марапаттау кешінің жүргізушісі болатыны жарияланды. Джуисон Карсонды шақыру шешімін түсіндіріп, ол «өзінің шапшаң әзілдерімен және сүйкімділігімен шоудың сапасын арттыратын, ойын-сауық индустриясының белгілі бір символы» екенін айтты. Гала кешін бастапқыда 30 наурызға жоспарлаған еді. Алайда, сол күні АҚШ президенті Рональд Рейганға жасалған қастандық әрекетіне байланысты Канин, Джуисон және ABC телеарнасының басшылары тойды ертеңгі күнге шегерді. Бұл 1968 жылы өткен 40-шы марапаттау кешінен бері алғаш рет марапаттау кешінің күні өзгертілді. Сонымен қатар, продюсерлер бұрынғы актер болған Рейганның жазылған сөйлеуін көрсетуге бола ма, жоқ па деген мәселені талқылады. Шоуға шамамен төрт апта бұрын түсірілген видео, соңында жүргізуші Карсонның оқиғаны кейінге шегеру туралы түсіндірмесімен эфирге берілді.

Fly-дің марапаттау сөздері

"The Fly" фильміне "Үздік қысқаметражды анимациялық фильм" сыйлығын табыс ету кезінде Алан Аркин мен Марго Киддер фильмнің режиссері Ференц Рофустың салтанатқа қатыса алмайтынын мәлімдеді. Олар Академия оның атынан сыйлықты қабылдайтынын жариялағанда, кейіннен Hungarofilm бас директоры Иштван Досай екені анықталған белгісіз бір ер адам сахнаға шығып, қатыса алмаған режиссердің орнына сыйлықты қабылдады. "Marble Arch Films" компаниясының PR-менеджері Регина Грусс, Оскар марапатындағы венгриялық делегацияны қабылдауға жауапты болған. Оның сөзіне қарағанда, Рофус Досайға сыйлықты өз атынан қабылдауды сұраған, бірақ Академия өкілдері оның аты жарияланбаса сахнаға шықпауын өтінген. Журналистермен сөйлесіп, сахна артында суретке түскен соң, ол өз орнына қайтып оралмады және дереу марапаттау рәсімінен кетіп қалды.

Сыни пікірлер

Кейбір БАҚ бұл хабарды сынмен қабылдады. The Washington Post газетінің телешолушысы Том Шейлз: "Барлығы Рейганның салтанатты ашылуына қарағанда әлсіз қалды, ал бір күн бұрын Вашингтондағы трагедиялық оқиғалар бұл іс-шараға көлеңке түсірді. Бұл іс-шараның өзі де көңіл көтермейтіндей болған еді, өйткені жылдың үздік фильмдеріне ұсынылған фильмдердің көпшілігі мұңды, қатал және ешқандай қуаныш сыймайтын туындылар еді" деді. Salt Lake Tribune газетінің теледидар сыншысы Харольд Шиндлер: "Жалпы алғанда, 53-ші жылдық «Оскар» марапаттау кеші тым ұзақ, күткендей көңілсіз және Оскар түнінде әңгімелесуге болатын ешқандай жарқын сәттер болмады" деп жазды. San Francisco Examiner газетінің журналисі Билл Манделл: "Дүйсенбідегі нағыз, сценарийсіз эмоциялық жарылыстардан кейін киноиндустрияның барлық манипуляцияланған қызығушылығы матадор жарақат алғанда бұқаны алаңдатып, көңіл көтеріп, күлдіретін бұқа күресі клоундарының әрекеттеріне ұқсады" деп әзілдеді. Басқа БАҚ бұл хабарды жақсырақ қабылдады. Tampa Bay Times газетінің киносыншысы Роберт Алан Росс: "Бір күндік кешігу өте пайдалы болды. Президент Рейганның жазбадағы сәлемі және Джонни Карсонның бірінші жұптың жайлы отырғанын хабарлауы, әйтпесе болмас еді, көңілді көңіл-күйді тудырды". Associated Press агенттігінің тілшісі Джерри Бак: "Продюсер Норман Джуисон кешті киноның өткеніне құрмет көрсету ретінде ұйымдастырды, көптеген сүйікті фильмдерден алынған кадрларды пайдаланды, олар көңілге және естелікке тиді" деді. The Boston Globe газетінің жазушысы Брюс Маккейб: "Соңғы күндердегі ауыр жағдайды ескере отырып, «Оскар» марапаттау кеші өте жақсы өтті. Ешкім өзін жаман көрсетпеді. Саяси сөздер айтылмады".

Рейтингтер мен қабылдау

Американдық ABC телеарнасы бүкіл салтанат бойында орташа есеппен 39,9 миллион көрерменді қамтыды, бұл өткен жылғы салтанаттан 19%-ға төмендеуді көрсетті. Шамамен 75 миллион көрермен марапаттаудың барлығын немесе бір бөлігін тамашалады. Бұған қоса, шоу алдыңғы салтанатқа қарағанда Nielsen рейтингісі бойынша төмен нәтиже көрсетті – үй шаруашылықтарының 31%-ы 58% үлеспен бағдарламаны тамашалады. Дегенмен, салтанатты ұсынылысы 1981 жылдың қыркүйегінде өткен 33-ші Primetime Emmy жүлдесінде «Вариеттік бағдарламаның ең үздік көркемдік режиссері» (Рой Кристофер) номинациясы бойынша марапатқа ие болды.