Кіріспе

18 жасқа дейінгі орындаушыларға арналған арнайы құрметті академиялық сыйлық

Академия жасөсперімдер сыйлығы, немесе бейресми түрде "Жасөсперім Оскары" деп аталатын, Кино өнер және ғылым академиясының (AMPAS) басқарма кеңесінің қалауы бойынша 18 жасқа дейінгі жас орындаушыларды "экрандық ойын-сауыққа ерекше үлес қосқандары үшін" ерекше марапаттау мақсатында табысталған арнайы құрметті академиялық сыйлық болды. Бұл құрметті академия алғаш рет 1934 жылғы фильмдердегі жұмысы үшін 7-ші академиялық сыйлықтар салтанатында 6 жасар Ширли Темплге берді. Трофейдің өзі шамамен жеті дюйм биіктіктегі (уақыт өте келе негізінің өзгергеніне байланысты) миниатюралық академиялық сыйлық мүсінінен тұрды, бұл стандартты 13,5 дюймдік Оскар трофейінің биіктігінің жартысына жуық.

Құрметті Академиялық сыйлықтар

Өзінің бәсекеге қабілетті "Құрмет" академиялық сыйлықтарынан өзге, Кино өнері мен ғылымы академиясы (AMPAS) "Ерекше" немесе "Құрмет" академиялық сыйлықтарын да табыстайды. Бұл сыйлықтар (көбінесе, жыл сайын) AMPAS Басқару кеңесі тарапынан, басқа Академиялық сыйлықтар санаттарына кірмейтін кино жетістіктерін марапаттау үшін беріледі. Бұл 1934 жылдан 1960 жылға дейін жас актерлерге табысталған сыйлықтарды да қамтиды (бейресми түрде "Жасөспірімдер академиясы сыйлығы" деп аталды). 1927 және 1928 жылдардағы кино жетістіктерін тойлаған 1-ші Академиялық сыйлықтардан бастап, бұл сыйлықтар ресми түрде "Ерекше сыйлықтар" деп аталды. Осы ерекше сыйлықтардың алғашқысы Чарльз Чаплинге ("Цирк" фильмі үшін) және Warner Bros. компаниясына ("Жаз сазгері" фильмі үшін) табысталды. 1950 жылғы кино жетістіктерін марапаттаған 23-ші Академиялық сыйлықтармен бірге академия бұл ерекше сыйлықтардың атауын "Құрмет сыйлықтары" деп ресми түрде өзгертті. Бұл Құрмет сыйлықтары бүгінге дейін табысталып келеді, алайда "Жас Оскар" сыйлығы тоқтатылған.

Жасөспірімдер академиясының тарихы

1929 жылғы 16 мамырда алғаш рет табыс етілген «Оскар» сыйлығы бастапқыда жас актерлерге арнайы сыйлық тағайындамаған. «Оскарға» алғаш ұсынылған бала актер – 9 жасар Джеки Купер, ол 1931 жылы «Skippy» фильміндегі рөлі үшін «Ең жақсы актер» номинациясына ие болды. Дегенмен, Купер сол жылы Лайонел Бэрриморға еңсе тартты. Балалардың «Ең жақсы актер» және «Ең жақсы актриса» номинацияларында ересектермен бірге жарысуы олардың мүмкіндіктерін шектеуі мүмкін екенін ескеріп, академия он сегіз жасқа дейінгі жасөспірімдердің кинодағы еңбегін құрметтеу үшін арнайы «Құрметті сыйлық» орнату қажеттігін түсінді. Мүсін – бұл кішкентай «Оскар», ол арт-деко стиліндегі кресткердің қылышын ұстап, кинолентаның үстінде тұрған шабандоздың бейнесін көрсетеді. Толық мөлшеріндегі мүсіннің шамамен жартысына тең бұл сирек кездесетін балалар мөлшеріндегі сыйлық, негізіндегі шағын өзгерістермен, сыйлық тарихында мүсіннің прототипі болып қала берді. 1935 жылы алғаш рет табыс етілгеннен кейін, «Арнайы жасөспірімдер сыйлығы» келесі 26 жыл ішінде 12 жас актер мен актрисаға үнемі табыс етілді. Алайда, осы кезеңде «Ең жақсы қосалқы актер»/«Ең жақсы қосалқы актриса» номинацияларында бірнеше жас актерлер ұсынылды. Олардың ішінде ең танымалдары: 14 жасар Бонита Гранвилл – 1936 жылғы «These Three» фильмі үшін «Ең жақсы қосалқы актриса»; 11 жасар Брэндон де Уайльд – 1953 жылғы «Shane» фильмі үшін «Ең жақсы қосалқы актер»; 17 жасар Сал Минео – 1955 жылғы «Rebel Without a Cause» фильмі үшін «Ең жақсы қосалқы актер»; және 11 жасар Пэтти МакКормак – 1956 жылғы «The Bad Seed» фильмі үшін «Ең жақсы қосалқы актриса». Алайда, барлық үміткерлер өз санаттарында ересектерге жеңіліп қалды. 1961 жылғы 17 сәуірде өткен 33-ші жылдық «Оскар» сыйлығы 1960 жылғы фильмдердегі жетістіктерді марапаттады. Бұл «Құрметті жасөспірімдер сыйлығының» соңғы рет табыс етілген салтанаты болды. 1938 жылы 16 жасар Дурбин «Mad About Music» және «That Certain Age» сияқты фильмдердегі әнші рөлімен танымал бола бастады, ал Руни «Andy Hardy» комедияларында аты шықты және «Boys Town» фильміндегі драматикалық рөлі үшін сыншылардың мақтауына ие болды. Марапатты қабылдаған күні 18 жасқа толған Руни «Оскар» сыйлығын алған ең үлкен жастағы актер болды. 12-ші жылдық «Оскар» сыйлығы Джуди Гарлендті «Өткен жылы экрандағы жасөспірім рөліндегі ең үздік орындауы» үшін «Жасөспірімдер сыйлығымен» марапаттады. 1939 жылы 16 жасар Гарленд Голливудтың ең жарқын жас жұлдыздарының біріне айналды, сол жылы «MGM» музыкалық «Babes in Arms» және «The Wizard of Oz» фильмдерінде ойнады. 1954 жылы «Ең жақсы актриса» номинациясына, ал 1961 жылы «Ең жақсы қосалқы актриса» номинациясына ұсынылса да, «Жасөспірімдер сыйлығы» Гарлендтің «Оскар» академиясынан алған жалғыз құрметі болды.

1940 жылдар

17-ші жылдық «Оскар» сыйлығы Маргарет О’Брайенді «1944 жылдың үздік бала актрисасы» деп мойындаған «Жасөспірімдер сыйлығымен» марапаттады. Алты жасында кинодағы өнімді мансабын бастаған Гарнер 1945 жылы 13 жасында «Ноб Хилл» және «Junior Miss» фильмдерінде ойнады, сондай-ақ 20th Century Fox компаниясының «Бруклинде ағаш өседі» драмасында, адал анасы мен алкогольге тәуелді әкесімен бірге Бруклиннің кедей аудандарында өмір сүретін Франси Нолан рөліндегі драматикалық өнері үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. 19-шы жылдық «Оскар» сыйлығы Клод Джарманды «1946 жылдың үздік бала актері» деп мойындаған «Жасөспірімдер сыйлығымен» марапаттады. 1946 жылы он екі жастағы Джарман МГМ компаниясының «Жылдық» отбасылық драмасындағы Джоди рөліндегі дебюті үшін «Жасөспірімдер Оскарымен» құрметтелді, бұл сыйлықты бұрынғы иегері Ширли Темпл табыстады. Академия екі жылдан кейін ғана нақты бір фильмдегі балалар еңбегі үшін «Жасөспірімдер сыйлығын» ресми түрде табыстай бастады, бірақ «Жылдық» Джарманның 1946 жылы шыққан тұңғыш және жалғыз фильмі болды. 21-ші жылдық «Оскар» сыйлығы Иван Жандлға «The Search» фильміндегі «Карел Малик» рөлі үшін «1948 жылдың үздік жас актерлік өнері» деп мойындаған «Жасөспірімдер сыйлығын» табыстады. Чехословакияда туған және 1948 жылы он бір жасында салыстырмалы түрде қысқа кино мансабын бастаған Жандл – «Жасөспірімдер Оскарымен» марапатталған алғашқы шетелдік бала актер болды. АҚШ-қа сапар шеге алмағандықтан, Жандлдың мүсілі туған Прага қаласында табысталды. 22-ші жылдық «Оскар» сыйлығы Бобби Дрисколды «1949 жылдың үздік жас актері» деп мойындаған «Жасөспірімдер сыйлығымен» марапаттады. Сол жылы 12 жасар Дрисколл Диснейдің «So Dear to My Heart» фильмінде ойнады, сондай-ақ RKO мелодрамасындағы «The Window» фильміндегі драматикалық рөлі үшін сыншылардың мақтауына ие болды. Ол кездегі Голливудтың бала жұлдыздары үшін Құрметті «Жасөспірімдер сыйлығының» мәртебесін көрсете отырып, Дрисколл салтанатта өзінің кішкентай мүсілін ала отырып, «Мен өмірімде бұдан әрі бақытты болған емеспін» деді.

1950-1960 жылдар

27-ші жыл сайынғы «Оскар» сыйлығы Джон Уайтли мен Винсент Винтерге «Кішкентай ұрлаушылар» фильміндегі ең керемет жасөспірімдер ойыны үшін «Жасөспірімдер» сыйлығын табыс етті. 1953 жылы, туған Шотландиясында көрермендерге жақсы таныс болған 8 жасар Уайтли мен 6 жасар Винтер, Нова-Скотияда әкесімен бірге тұратын Гарри мен Дейви рөлін ойнады. Әкесі оларға иттің болуына тыйым салғандықтан, олар қараусыз қалған нәрестені «ұрлап», оны өз баласы сияқты күтімге алады. Бұл британдық отбасылық драмадағы олардың ойыны ерекше бағаланды. 33-ші жыл сайынғы «Оскар» сыйлығы Хейли Миллзге «Поллианна» фильміндегі рөлі үшін соңғы «Жасөспірімдер» сыйлығын берді, оның еңбегі «1960 жылғы ең керемет жасөспірімдер ойыны» деп танылды.

Жасөспірімдік кезеңнен кейінгі кезең

1962 жылы 16 жасар Патти Дьюк "The Miracle Worker" фильмінде ойнады, ал 1963 жылы фильмдегі еңбегі үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік екінші пландағы әйел рөлі" номинациясына ұсынылып, жеңіске жетті. Ол сол кездегі ең жас актриса болып, "Оскар" сыйлығын жеңіп алды және жасөспірімнің бәсекелі санатта жеңуі мүмкін екенін алғаш рет көрсетті. Осы сәттен бастап бала актерлер ересектермен бірге бәсекелі санаттарда мойындалды, немесе мүлдем мойындалмай қалды. Академия келісімге келді, бірақ Гарлендтен дубликат "Оскар" және оның түпнұсқасы егер табылып жатса, оларға қатысты алғашқы бас тарту құқығы туралы белгілі келісімге қол қоюын сұрады. Аукционға шығарылатын сыйлық туралы хабардар болғаннан кейін академия дереу сатуды тоқтату үшін заңдық шара қолданды және зерттеулер нәтижесінде бұл мүсіннің Гарлендтің 1958 жылғы ауыстыру "Оскары" екенін анықтады, өйткені 1940 жылғы түпнұсқа мүсіннің ерекше тұғыры аукционға қойылған мүсіннен өзгеше болды. 1995 жылы сот академияның пайдасына шешім шығарды және Луфтқа 1958 жылғы мүсінді академияға қайтаруды бұйырды, бұл Луфтты сыйлықты отбасында сақтағысы келген қызы Лорна Луфтқа беруге мәжбүр етті. Аукционның тағы да Сидни Луфтқа қатысты екенін анықтағаннан кейін академия 1940 жылғы мүсін Гарлендтің 1958 жылы қол қойған келісім шарттарына сәйкес келеді деп, сатуды тоқтату үшін тағы да заңдық шаралар қолданды. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, оның 1958 жылғы ауыстыру мүсіні әлі де Гарлендтің мұрагерлерінің иелігінде деп есептеледі.

Ұрланған О'Брайен сыйлығы

Балалық шағында Маргарет О'Брайеннің марапаттары арнайы бөлмеде қойылған. 1954 жылы бір күні отбасының қызметшісі О'Брайеннің жасөспірімдерге арналған Оскарын және тағы екі сыйлығын бұрынғысын сияқты, тазалап беру үшін үйіне алып кетуді сұрады. Үш күннен кейін қызметші жұмысқа қайтып келмеді, соның салдарынан О'Брайеннің анасы оны жұмыстан шығарып, сыйлықтарды қайтаруды талап етті. Екі адам оны қайта сату арқылы пайда табуды көздеп, сұралған 500 долларлық бағаны бөлісіп, алдағы аукцион каталогына түсіру үшін фотографқа берді.

Ұрланған Миллс сыйлығы

Хэйли Миллс 1980-ші жылдардың соңында Калифорнияда телесериал түсіріп жүрген. Ол Лондонға қайтқанда Оскары жоғалып кеткенін байқады. Миллс миниатюралық Оскар сыйлығын соңғы рет жеңіп алғандықтан, оған қалыптың сынғанын және жаңасын жасау мүмкін емес екені хабарланды. 2022 жылы Академия президенті Дэвид Рубин Миллске толық өлшемді жаңа Оскар мүсінін сыйға тартты.