Кіріспе

1988 жылы жазылған Роберт Холдстоктың «Лавондисс» фантастикалық романы, сондай-ақ «Лавондисс: Белгісіз аймаққа саяхат» деген атпен де белгілі – британ жазушысы Роберт Холдстоктың «Mythago Wood» сериясындағы екінші кітабы. «Лавондисс» алғаш рет 1988 жылы жарық көрді. Романның атауы Авон, Лионсе, Авалон және Дистің нақты және мифологиялық аймақтарына сілтеме жасайды; кітапта Лавондисс – Рихоп орманының мұз дәуіріндегі шұғыласы болып табылады. Жаңа басты кейіпкерге ие болғанына қарамастан, «Лавондисс» «Mythago Wood» романының жалғасы, себебі бірнеше кейіпкерлер екі кітап арасында байланыс құрады; «Mythago Wood» романындағы оқиғалар «Лавондисс» романындағы басты кейіпкерлердің іс-қимылдарын тудыратын оқиғаларды бастайды. «Лавондисс» бірнеше фантастикалық әдебиет сыйлығына ие болды немесе оларға ұсынылды.

Сюжетке кіріспе

Талис Китон, Гарри Китонның кіші қарындасы ("Мифаго Вуд" романынан), оқиғаның басты кейіпкері. "Лавондисс" Талис әкесінің Рихоп орманынан шыққан мифагостармен болған кездесулерін жазуға жасаған әрекеттерімен басталады; оқиға басталғанда Талис әлі нәресте. Оқиға бірнеше жылға ұзарады, және оның дамуына баса назар аударылады – осы кезде Талис пен оның үйінің маңындағы жермен, сондай-ақ Рихоп орманынан пайда болатын мифагостармен қарым-қатынасының қалыптасуы көрсетіледі. Бұл даму кітап бойына жалғасады, оқырманға Талис өмірінің нәресте кезінен балалық шаққа, жасөспірімдікке және жас келіншектікке дейінгі кезеңдері көрсетіледі. Талис шамандық күштері арта келе, ол жоғалған ағасын табу үшін Рихоп орманына саяхат жасайды және өзінің метаморфозасын бастан кешіреді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Өзінің қалыптасу жылдары Талис британ композиторы Ральф Воган Уильямспен кездеседі (мифаго емес, бірақ нағыз тән мен қан). Таллис оған өзі ойлап тапқан әнді айтады, бірақ композитор оның күйін Норфолкте жеке жинаған халық әнінің күйі деп атайды. Таллис пен ағаш арасындағы байланыс баяу күшейеді. Ол он хтондық ағаш маска жасайды, олардың әрқайсысы Рихоп орманындағы он алғашқы аңыздың біреуін білдіреді. Әңгіме аясында бұл маскалар оның санасының белгілі бір бөліктерін жұмылдыруға көмектесетін талисман болып табылады, сондықтан оны ағаш ішінде қалыптасқан кейіпкерлер мен ландшафттармен байланыстырады. Дұрыс қолданғанда (әсіресе кітаптың соңында), бұл маскалар Таллиске оларсыз көрінбейтін нәрселерді көруге мүмкіндік береді, сондай-ақ оларды кеңістіктегі және уақыттағы "Оқпан" жолдарын жасауға пайдалануға болады, бұл оған орманның алыс жерлеріне кіруге мүмкіндік береді, әйтпесе күн, апта немесе тіпті айлар бойы жаяу жүру керек. Таллис маскаларды келесі тәртіппен жасайды:
"Тоңғарық" – қайын ағашынан жасалған, бұл әйел маскасы қызыл және ақ боялған. Габерлунг – еменнен жасалған және ақ боялған бұл маска "жердің естелігі" деп аталады. Skogen – көк шөптен жасалған және жасыл боялған бұл маска "орманның көлеңкесі" деп аталады. Бұл қарапайым маска қамыс қабығынан жасалған және сұр түске боялған. Фалькенна – үш саяхаттық масканың біріншісі, бүркіт сияқты боялған; бұл маска "таныссыз аймаққа құстың ұшуы" деп аталады. Күміс түсті – үш саяхаттық масканың екіншісі, түрлі түсті шеңберлерге боялған; бұл маска "тағайындалмаған аймақтың өзендеріне лосостің қозғалысы" деп аталады. "Күміспен қапталу" – Мерлин орманына енген қысқа әңгіменің атауы. Cunhaval – үш саяхаттық масканың үшіншісі, қарағаштан жасалған; бұл маска "тағайындалмаған аймақтың орман жолдары арқылы аңшы иттің жүгіруі" деп аталады. Ай арманы – шаған ағашынан жасалған, бұл масканың бетіне ай белгілері боялған. Бұл маска "Тоңғарық" роліне ерекше мән береді. Синисало – қалың қайыңнан жасалған, ақ және көк түсті боялған маска "жердегі баланы көру" деп аталады. Морндун – бұл маска алдыңғы жағынан өлі болып көрінеді, бірақ артқы жағынан тірі және "белгісіз аймаққа алғашқы қадам" деп аталады. Орманға аяқ басқанға дейін Таллис оқиғаның қалған бөлігіне үлкен әсерін тигізген бір ерекше кездесуге ие болады: мифагтардың бірінің 'көмегімен' ол 'Оқпан' (Оқпанды жасайды) жасайды және жас жауынгер Скатхаштың ағаш астында шайқас алаңында өлгенін бақылайды. Таллис осы жас жауынгерге көмектесу үшін қолданған сиқырлы күші оның да, Рихоп орманындағы Гарри Китонның да тарихын өзгертеді. Рихоп орманында Таллис ақырында Эдвард Уинн Джонспен (мифаго емес, адам) кездеседі, ол тек Мифаго орманында айтылған. Қазір ол орманды мекендейтін ежелгі адамдардан тұратын шағын ауылдың шаманы болып қызмет етеді. Ағаш туралы түсінігі арқылы (ол бірінші кітаптағы ғалым Джордж Хакслимен бірге зерттеді), Таллис өзі оны қоршаған барлық нәрселермен байланыстарын түсінеді; ең бастысы, ол одан жоғалған ағасы Гарри Китонды қалай табуға болатынын сұрайды.

Адам кейіпкерлері

Эдвард Гонт Китонның фермасын күтіп, бағбандық және мал шаруашылығымен айналысатын қарт адам. Ол Райхоп орманымен жақсы таныс және жақын жердегі коттеджде тұрады. Гарри Китон – жергілікті бұрынғы RAF ұшқышы, Mythago Wood соңында оның Райхоп орманындағы орны белгісіз. Джеймс Китон – Гарри мен Таллистің әкесі. Джеймс "Лавондисстің" жалғасы "The Hollowing" туындысында маңызды рөл атқарады. Маргарет Китон – Таллистің анасы және Джеймс Китонның әйелі. Оуэн Китон – Гарри мен Таллистің әкесі. Оуэн Таллис нәресте кезінде қайтыс болады, бірақ оған маңызды жазбалары бар кітап қалдырады. Таллис Китон – Гарри Китонның жартылай қарындасы және оқиғаның басты кейіпкері. Таллис ерекше қабілетті және бала кезінен-ақ шамандық күштерге ие. Таллис 1944 жылы туған және ерте Уэльс ақыны Талиесиннің құрметіне аталған. Ральф Воган Уильямс – Композитор өзінің 84 жасында, Таллис 13 жасқа толғанда осылай көрінеді. Эдвард Уинн Джонс – Оксфорд университетінде тарихи антропологияны зерттейтін ғалым. Уинн Джонс – кішкентай бойлы, ұқыпты және түтік шегетін адам. Ол шамамен Джордж Хакслимен бір жаста. Уинн Джонс пен Джордж Хаксли 1930 жылдары Райхоп орманын жан-жақты зерттеді. Уинн Джонс Райхоп орманындағы паранормальдық құбылыстармен байланысуға арналған ғылыми құралдар жасады. Уинн Джонс 1942 жылдың сәуір айында Райхоп орманында жоғалып кетті.

Мифагос

Бұл митаго – жергілікті аңызға толы алып бұғы. Брокен Бой әрқашан жараланған күйде пайда болады, себебі оның аяғына тиген жебеден шарқалайды. Скатах – бұл ер митаго үш бауырдың ең кішісі. Оның ағалары Мордред пен Артур. Бұл митаго Таллис үшін романтикалық қызығушылық тудырады және ол оның мифологиялық рөліне араласады. Тиг – бұл ер митаго Митаго орманындағы неолиттік ауылда қысқа ғана уақытқа пайда болып, Лавондисте маңызды рөл атқарады. Тиг сонымен қатар "Жер мен тас" ертегісінде де кездеседі, ол алғаш рет "Сүйектер орманы" жинағында жарияланды.

Қабылдау

Көптеген жалғаулар сияқты Лавондисс та өзінің алдыңғы туындысы Митаго Вудпен салыстырылды және көптеген жағынан ерекшеленеді. Техникалық тұрғыдан Лавондисс 1950-ші жылдарда өрбиді және үшінші тұлғадан баяндалады; ал Митаго Вуд 1940-шы жылдарда бірінші тұлғадан айтылған. Мазмұны жағынан Лавондисс, "жер, тас, қан, тыңайтқыш және өлімге" толассыз назар аударғандықтан, Митаго Вудқа қарағанда "қарқынырақ көңіл-күйге" ие. Джон Клют Лавондистегі Райхоп орманын "қатты қатаңдықпен метаморфозаға ұшыраған жер, бұзылған белгілермен қаныққан және бұралаң энергиямен зарядталған" деп сипаттайды. Майкл Д. К. Драут "Митаго Вуд" және "Лавондисс" еңбектерін Холдстоктың ең жақсы туындылары деп атады, олар фантастикалық туындылар ретінде, өзіне тән принциптер жиынтығымен үйлесімді. Бұл шығармалар британдық аралдардың дәстүрлерін, Моррис билері, Жасыл Адам, шаманизм, неолиттік тайпалар және римге дейінгі кельт мәдениеті сияқты жазбаға түспеген мәдениетін қоса отырып, жаңашылдықпен және шеберлікпен зерделейді. Өлім мен өлгендердің қалдықтары да осы еңбектердің маңызды және алаңдатарлық бөлігі болып табылады. Лавондисс жанрлық әдебиеттің жалпыламалығынан асып, күрделілігімен көркем әдебиетке жақымдасады. Джон Клют осы туындыны ара-жіберген бағамен қарастырады және Лавондисті "жартылай педантикалық және уағыздаушылық, жартылай Брайль әрпімен оқылғандай метаморфозаның түсінігі, бұл кітаптың қорқынышты адалдығы кельт мақтанышын ұялтады" деп сипаттайды. Лавондисс бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде 1988 жылғы ең үздік роман үшін BSFA сыйлығы.