Кіріспе

Бас бармаққа әсер ететін брахиметатарзияның түрі, аяқ сүйектерінің пішіні.

Мортон саусағы – бірінші метатарсаль сүйегінің екінші метатарсальдан қысқа болу жағдайы (схеманы қараңыз). Бұл брахиметатарзияның бір түрі. Аяқ киім киетін мәдениеттерде Мортон саусағы мәселе тудыруы мүмкін. Мысалы, екінші саусаққа жеткілікті орын бермейтін аяқ киім аяқ ауруына себеп болуы мүмкін. Шағын (80 адамдық) зерттеуде аяқ киім көбінесе саусақтарға тым тар болып келеді. Аяқ киімнің тар ұшы да саусақтардың бүгілуіне (балға тәрізді болуына) әкелуі мүмкін.

Қатысқан жағдай

Мортон саусағымен байланысты мәселелердің бірі – салмақ таралуының нәтижесінде аяқтың алдыңғы бөлігі кеңейеді, себебі салмақ қысқарған бірінші саусақтан басқа саусақтарға ауысады. Қалыпты аяқ киім көбінесе метатарсалгия мен нейромаларды тудырады, өйткені ол саусақтарды біріктіріп қысады, соның салдарынан Мортон нейромасы пайда болады. Кең аяқ киім таңдау ұсынылады.

Емдеу

Аяқтардың симптомсыз анатомиялық өзгерістері көбінесе емдеуді қажет етпейді, немесе үлкен саусақтың және метатарсал сүйектің астына иілгіш жастықша салуға болады. Мортон саусағының қалыпты функциясын проприоцептивті ортопедиялық стелькалармен қалпына келтіру, метатарсалгия, балға саусақтар, бунион, Мортон нейромасы, плантар фасцит және аяқтардың жалпы шаршауы сияқты көптеген аяқ проблемаларын жеңілдетуге көмектеседі. Аса сирек кездесетін, қабілетсіздік тудыратын ауырсындар кейде хирургиялық жолмен емделеді.

Ауру таралуы

Мортон саусағы – аяқ пішінінің сирек кездесетін түрі. Әртүрлі халықтар арасында оның кездесу жиілігі әртүрлі, шамамен 2,95%-дан 22%-ға дейін бағаланады. Нигерияның Идома халқы арасында жасалған тағы бір зерттеуде халықтың үштен бірінде осы ерекшелік кездесетіні анықталды.

Этимология

Бұл атау американдық травматолог-ортопед Дадли Джой Мортонның (1884–1960) есімімен байланысты, ол бастапқыда бұл жағдайды Мортонның үштігінің құрамында сипаттаған, сондай-ақ Мортон синдромы немесе Мортон аяқ синдромы деп те аталады.

Мәдениет

Мортон аяқ басы, әсіресе екінші саусағы ұзын болған түрлері, антропологиялық және этникалық интерпретациялармен ұзақ уақыттан бері байланысты. Мортон оны "Метатарс атавикус" деп атап, бұл адамға дейінгі ұстауға арналған саусақтарды еске түсіретін атавизм деп саққан. Мүсіндер жасау және аяқ киім таңдауда, екінші саусағы көбірек көзге түсетін аяққа "грек аяғы" (египет аяғынан өзгеше, онда үлкен саусақ ұзын) деп аталады. Бұл эстетикалық стандарт Рим және Ренессанс дәуірлерінде, содан кейін Еркіндік мүсіні сияқты неоклассикалық туындыларда осы пропорциядағы саусақтармен сақталған. Мортон аяқ басын бейнелейтін танымал классикалық және Ренессанс өнер туындылары: "Тынышқан боксшы", "Венераның тууы", "Лаокон және оның ұлдары" және "Версаль Дианасы". Келт топтарында да байланыстар кездеседі. Француздар оны көбінесе "pied grec" (итальяндықтар "piede greco" деп атайды), ал кейде "pied ancestral" немесе "pied de Néanderthal" деп атайды.