Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фредерик Николсон Бетс (1906 жылғы 25 қазан – 1973 жылғы 22 тамыз) – кофе плантациясының меңгерушісі, Британдық Үндістан армиясының офицері, саяси агент және құстарды зерттеуші ғалым.
Lieutenant Colonel Frederick Nicholson Betts (25 October 1906 – 22 August 1973) was a coffee plantation manager, British Indian Army officer, a political agent, and an ornithologist.
Өмірбаян
Ф. Н. Беттс (достары мен отбасы "Тим" деп атайтын) Ұлыбританиядағы Корнуолл аймағының Лансестон қаласында Барбара Треби Морсхед пен Герберт Николас Беттс отбасында дүниеге келді. 1920-1924 жылдары Винчестер колледжінде білім алды. Ол Цейлонға барып, ондағы шай плантацияларында, кейін Кооргтағы кофе плантацияларында жұмыс істеді. Үндістанда Пәнжаб полкінің капитаны, екінші лейтенант (12 қыркүйек 1929, лейтенант – 20 маусым 1930, 1 тамыз 1932 жылы резервтен Үнді армиясына ауысты) болып қызмет етті. 1940 жылы Эритреяға жіберілді. Кейін Бирма жорығында V күшінде полковник (барлау) болып тағайындалды. Бұл күш Солтүстік-Шығыс Үндістандағы партизандық және барлау бөлімі болды, ол Ассам төбелік тайпаларын пайдаланды. Осы жерде Нага тайпаларын зерттеген антрополог Урсула Грэм Бауэрмен кездесіп, 1945 жылы оған үйленді. Олардың екі қызы болды: Катриона мен Элисон. 1946 жылы Үндістан үкіметі оны Ассам жазығы мен Мак-Махон сызығы (Үндістан мен Тибеттің шекарасы) арасындағы Субансири аймағының алғашқы саяси өкілі етіп тағайындады. Оның алғашқы міндеті – 60 шақырымдық қашықтықты ішкі аймаққа басып өтіп, жабдықтау пунктін құру және Ниши және Апа Тани сияқты тайпалардың арасында әкімшілік құрылымды қамтамасыз етуге арналған базаны орнату болды. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін бір жыл өткен соң ол Кенияға көшіп, Батыс Масаи қорығында ветеринарлық қызметте жұмыс істеді. Кейін Кениядан Шотландиядағы Мулл аралына көшіп, Ардура иелігін игерді, құстарды зерттеумен шұғылданды. 1967 жылы Оңтүстік Англиядағы Жаңа Орманға көшіп барды. 1973 жылы Жаңа Орманда атпен жүрген кезде инсульттан көз жұмды.
F. N. Betts (known to friends and family as "Tim"), was born in Launceston, Cornwall, in the UK to Barbara Treby Morshead and Herbert Nicholas Betts. He studied at Winchester College from 1920 to 1924. He went to Ceylon and worked in the tea plantations there and later in the coffee plantations in Coorg. He was commissioned in India as a captain in the Punjab Regiment, second lieutenant (12 September 1929, Lt. 20 June 1930, moving from the reserve to the Indian Army on 1 August 1932) and in 1940, was posted to Eritrea. He was later posted lieutenant colonel (intelligence) in the V Force in the Burma campaign, a guerrilla and intelligence unit in north eastern India which made use of Assam Hill tribesmen. Here he met Ursula Graham Bower, an anthropologist studying the Nagas, whom he married in 1945. The couple had two daughters, Catriona and Alison. In 1946, the government of India made him the first political officer of the Subansiri area between the Assam plains and the McMahon Line (the boundary between India and Tibet). His first task was to march 60 miles into the interior to establish a supply drop zone and to set up a base which could provide supplies for the administrative setup there amid tribes such as the Nyishis and Apa Tanis. A year after India's independence, he moved to Kenya and served in the veterinary service in the Western Masai Reserve. He later moved from Kenya to the Island of Mull in Scotland where he farmed the Ardura Estate and spent time studying birds, and in 1967 he moved again to the New Forest in Southern England. He died of a stroke when out riding in the New Forest in 1973.
Табиғат тарихы
Ол алыс жерлерде жүрген кезінде жергілікті құстар мен көбелектерді зерттеді. Ол Хру аңғарының шалғай аймағын, Оңтүстік Үндістанның Кург ауданын, сондай-ақ Солтүстік-Шығыс Үндістан мен Африканың кейбір аймақтарын зерттеушілердің алғашқыларының бірі болды. Үндістанда ол Бомбей табиғи тарих қоғамының белсенді мүшесі болды. Ол Сомварпеттегі Куверкуллидегі және Полибеттадағы Йеммегундьидегі кофе плантацияларында жұмыс істеді. Осы кезеңде Кург құстарын зерттеуі нәтижесінде ол Кург құстары туралы маңызды еңбегін Бомбей табиғи тарих қоғамының журналында жариялады, бұл Салим Әли сол кезде жүргізіп жатқан Майсур зерттеуінің нәтижелерін "толықтыру" мақсатында жасалды. Оның жұмысы өте ерте болды, себебі зерттеудің барлығы тек бақылауларға негізделген, жиналған терілерге емес. Ол сонымен қатар Үндістандағы құс фотосуретшілігінің де пионері болды. Оның жазбалары Кургтың құрғақ және ылғалды аймақтарындағы құстардың айырмашылықтарын көрсетеді, сондай-ақ жергілікті және ұзақ қашықтықтан келетін көшпенді құстардың келу мерзімдерін анықтайды. Бомбей табиғи тарих қоғамы журналының редакторлары былай деп атап өтті:
During his time in various remote places he studied the local birds and butterflies. He was among the first to study and report from the remote Khru valley, the Coorg district in southern India as well as from parts of northeast India and Africa. While in India he was an active member of the Bombay Natural History Society. He worked at coffee plantations in Coorg at Coovercully near Somwarpet and Yemmegundi at Pollibetta. His studies of the birds of Coorg during this time led to his major work on the birds of Coorg which he published in the Journal of the Bombay Natural History Society to "complement" the results of the Mysore survey that Salim Ali was undertaking at around the same time. His work was ahead of his time in that the entire study was based purely on observations and not primarily based on collected skins. He was also among the pioneers of bird photography in India. His notes document the differences in the avifauna of the dry and wet zones of Coorg and also provide arrival dates for local and long distance migrants. The editors of the Journal of the Bombay Natural History Society noted:
Салим Әли оның Үндістан құстары туралы көптеген жазбаларын пайдаланды. Кениядағы жұмысы "Масай құстары" атты маңызды мақалаға әкелді. Ол орхидея өсіруге де қызығушылық танытты. Ол Хэмпшир далалық клубының орнитологиялық бөлімі мен Хэмпшир табиғаттанушылар қорының мүшесі болды. Ол Нью-Форест Бигльс клубының хатшысы, Нью-Форест консультативтік тобында қызмет етті және Британдық легионының Берли бөлімшесінің қазынашысы болды.
Many of his notes on the birdlife of India were used by Salim Ali. His work in Kenya led to a major paper, "The Birds of Masai". He also took an interest in orchid cultivation. He became a member of the Hampshire Field Club's Ornithological section and of the Hampshire Naturalists' Trust. He was secretary of the New Forest Beagles, served on the New Forest Consultative Panel, and was a treasurer of the Burley Branch of the British Legion.
Жарияланымдар
JBNHS – бұл «Бомбей табиғаттану қоғамының журналы» дегеннің қысқартылған түрі. (1965) «Кенияның оңтүстік-батысындағы тұрақты мекендейтін құстар туралы ескертпелер». Ibis. 108 (4): 513–530. (1957) «Halcyon pileata ішкі аймақта». JBNHS. 54 (2): 462. (1956) «Ассамның Субансири ауданындағы құстар туралы ескертпелер». JBNHS. 53 (3): 397–414. (1956) «Ақкөзділердің (Zosterops spp.) аралдарды мекендеуі». JBNHS. 53 (3): 472–473. (1954) «Ақ мойынды тұруқшының (Grus nigricollis) Үндістан шегінде кездесуі». JBNHS. 52 (2&3): 605–606. (1952) «Телеграф сымдарына ұя салар құстар». JBNHS. 51 (1): 271–272. (1952) «Оңтүстік Үндістанның тауларындағы құстардың көбейетін маусымдары». Ibis. 94 (4): 621–628. (1951) «Кургтың құстары. 2-бөлім». JBNHS. 50 (2): 224–263. (1951) «Кургтың құстары. 1-бөлім». JBNHS. 50 (1): 20–63. (1950) «Танкхул Нага тоқыма жасау өнері». Man. 50: 117–118. (1950) «Балипара шекаралық аймағы мен Субансири ауданынан (Солтүстік Ассам) құрылыстар жинағы». JBNHS. 49 (3): 488–502. (1948) «Көшіп бара жатқан лелектердің ұшуы». Ibis. 90 (1): 150–151. (1947) «Ассамның орманды аймағындағы құс өмірі». JBNHS. 46 (4): 667–684. (1940) «Сейшель аралдарының құстары 2. Теңіз құстары, әсіресе Арид аралының құстары». Ibis (14) 4: 489–504. (1939) «Лаккадив аралдарындағы үнділік қара тұмсықты қарақайырдың (Sterna fuscata infuscata) көбеюі». JBNHS. 40 (4): 763–764. (1938) «Лаккадив аралдарының құстары». JBNHS. 40 (3): 382–387. (1938) «Кургтің кейбір құстары». JBNHS. 40 (1): 39–48. (1937) «Оңтүстік Үндістанның тоғандарындағы құс өмірі». JBNHS. 39 (3): 594–602. (1936) «Оңтүстік Үндістандағы құс ұялары туралы ақпарат қажет». JBNHS. 39 (1): 183. (1935) «Қара басты баблер Rhopocichla a. atriceps (Oates) ұялауы». JBNHS. 38 (1): 189. (1935) «Кургке көшіп келетін құстардың келу күндері». JBNHS. 38 (1): 197. (1934) «1932 жылы Кургке көшіп келген құстардың келу күндері». JBNHS. 37 (1): 225. (1934) «Оңтүстік Үндістанның тоқылдақтары». JBNHS. 37 (1): 197–203. (1932) «Кейбір Цейлон құстары туралы ескертпелер». JBNHS. 36 (1): 257–259. (1931) «Нилгиридің бұлбұлдары». JBNHS. 34 (4): 1024–1028. (1930) «Нилгири ауданынан 1929 жылғы көші-қон жазбалары». JBNHS. 34 (2): 569. (1929) «Кург құстары туралы ескертпелер». JBNHS. 33 (3): 542–551. (1929) «Кургтегі құстардың қозғалысы». JBNHS. 33 (3): 718–719. (1929) «Керең қыран құқығының (Clamator jacobinus) көші-қоны». JBNHS. 33 (3): 714. (1929) «Қоңыр шрик Lanius cristatus cristatus таралуы». JBNHS. 33 (3): 714.
JBNHS here is short for the Journal of the Bombay Natural History Society. (1965) "Notes on some resident breeding birds of southwest Kenya". Ibis. 108 (4): 513 530. (1957) "Halcyon pileata inland". JBNHS. 54 (2): 462. (1956) "Notes on birds of the Subansiri area, Assam". JBNHS. 53 (3): 397 414. (1956) "Colonization of islands by White eyes (Zosterops spp.)". JBNHS. 53 (3): 472 473. (1954) "Occurrence of the Blacknecked Crane (Grus nigricollis) in Indian limits". JBNHS. 52 (2&3): 605 606. (1952) "Birds nesting on telegraph wires". JBNHS. 51 (1): 271 272. (1952) "The breeding seasons of birds in the hills of South India". Ibis. 94 (4): 621 628. (1951) "The birds of Coorg. Part II". JBNHS. 50 (2): 224 263. (1951) "The birds of Coorg. Part I". JBNHS. 50 (1): 20 63. (1950) "Tangkhul Naga Pottery Making". Man. 50: 117 118. (1950) "On a collection of butterflies from the Balipara Frontier Tract and the Subansiri Area. (Northern Assam)". JBNHS. 49 (3): 488 502. (1948) "The flight of Storks on migration". Ibis. 90 (1): 150 151. (1947) "Bird life in an Assam jungle". JBNHS. 46 (4): 667 684. (1940) "Birds of the Seychelles 2. The sea birds more particularly those of Aride Island". Ibis (14) 4: 489–504. (1939) "The breeding of the Indian Sooty Tern (Sterna fuscata infuscata) in the Laccadive Islands". JBNHS. 40 (4): 763 764. (1938) "The birds of the Laccadive Islands". JBNHS. 40 (3): 382 387. (1938) "Some birds of a Coorg down". JBNHS. 40 (1): 39 48. (1937) "Bird life on a southern Indian tank" JBNHS. 39 (3): 594 602. (1936) "Wanted information about heronries in South India". JBNHS. 39 (1): 183. (1935) "Nidification of the Blackheaded Babbler Rhopocichla a. atriceps (Oates)". JBNHS. 38 (1): 189. (1935) "Arrival dates of migrant birds in Coorg". JBNHS. 38 (1): 197. (1934) "Dates of arrival of migrant birds in Coorg in 1932" JBNHS. 37 (1): 225. (1934) "South Indian Woodpeckers". JBNHS. 37 (1): 197 203. (1932) "Notes on some Ceylon birds". JBNHS. 36 (1): 257 259. (1931) "The Bulbuls of the Nilgiris". JBNHS. 34 (4): 1024 1028. (1930) "Migration notes in 1929 from the Nilgiri District". JBNHS. 34 (2): 569. (1929) "Notes on the birds of Coorg". JBNHS. 33 (3): 542 551. (1929) "Bird movements in Coorg". JBNHS. 33 (3): 718 719. (1929) "Migration of the Pied Crested Cuckoo Clamator jacobinus". JBNHS. 33 (3): 714. (1929) " Distribution of the Brown Shrike Lanius cristatus cristatus". JBNHS. 33(3):714.
Өмірге негізделген шығармалары
BBC Radio 4 радиосындағы екі бағдарлама – Крис Элдон Ли өндірген және Джон Хорсли Дентон баяндаған "Нага королевасы", сондай-ақ Мэтью Солонның "Күлпек аулау" пьесасы Ф. Н. Беттс және оның әйелі Урсула Грэм Бауэрдің өміріне арналған.
Two BBC Radio 4 programs, The Naga Queen, produced by Chris Eldon Lee and narrated by John Horsley Denton, and The Butterfly Hunt, a play by Matthew Solon were based on the life of F. N. Betts and his wife Ursula Graham Bower.
Басқа дереккөздер
Бауэр, Урсула Грэм (1950). Нага жолы. Лондон, Джон Мюррей. Бауэр, Урсула Грэм (1953). Жасырын жер. Лондон, Джон Мюррей.
Bower, Ursula Graham (1950). Naga Path. London, John Murray. Bower, Ursula Graham (1953). The Hidden Land. London, John Murray.