Екінші дүниежүзілік соғыстағы P-40 Warhawk ұшағының түрлері

Кіріспе

P-40 Warhawk нұсқалары

Curtiss P-40 Warhawk – P-36 Hawk ұшағынан, P-37 арқылы дамытылған Екінші дүниежүзілік соғыстың истребитель ұшағы. Hawk, Tomahawk және Kittyhawk аттарымен белгіленген, оның көптеген түрлері салынды, кейбіреулері үлкен санда өндірілді.

XP-37

1937 жылдың басында Hawk 75 ұшағының қазіргі Еуропалық үлгілерге қарағанда кемтар екенін түсінгеннен кейін, USAAC бір P-36 ұшағын Allison V-1710 қатарлы қозғалтқышымен жаңартуға бұйрық берді. Hawk прототипі 1150 ат күші (860 кВт) қуатты, турбонадталған Allison V-1710 11 қозғалтқышымен жабдықталды, бұл XP-37 (компаниялық белгісі Model 75I) деп аталды. Үлкен суперкомпрессорға орын беру үшін кабина артқа қарай жылжытылды, ал қозғалтқыш мұрынның екі жағында орналасқан екі радиатормен салқындатылды. Қару-жараққа .30 М1919 Browning MG және .50 М2 Browning MG кірді, олар мұрын бөлігіне орнатылған. XP-37 суперкомпрессор және көруге байланысты мәселелермен күресті.

YP-37

1938 жылы YP 37 белгісімен тағы 13 модель 75I тапсырыс берілді. Бұл модельдер XP 37-ден жақсырақ жұмыс істейтін суперкомпрессорға және ұзартылған алдыңғы бөлікке ие болды. Суперкомпрессордың проблемалары мен нашар көріну салдарынан жоба тоқтатылды.

XP-40

1937 жылы 10-шы P 36A ұшағына 1150 а.к. (860 кВт) қуатты V 1710 19 қозғалтқышы орнатылды. 75I үлгісінен өзгешелігі, XP 40 (75P үлгісінде) турбокомпрессор болған жоқ, сондықтан пилот кабинасы артқа жылжытылмады, ал радиатор төменгі жағына орнатылды. Кейін қону шассисі жаңадан жасалып, радиатор ұшақтың мұрынының астына көшірілді. Қару-жарағы – мұрын бөлігіне орнатылған екі .50 М2 Браунинг мылтығы. Жаңа қозғалтқыш бұрыннан танымал Hawk ұшағына қарағанда 50 миль/сағ жылдамдық артықшылығын сыйлады, соның салдарынан Англия мен Франциядан экспорттық тапсырыстар тез түсті. 1939 жылғы сәуірде АҚШ Әскери Әуе Корпусы 524 75P үлгісіне ішкі тапсырыс берді, бұл сол кездегі АҚШ-тың әскери ұшақтарының ең ірі тапсырысы болды. 1943 жылғы тамызда XP 40 ұшағына резеңке дөңгелекті қону шассисі орнатылды. 1944 жылы сынақтар басталды, олар дөңгелектер мен тізбектің арасына қар мен мұз жиналып, соңғысын керілетінін көрсетті.

P-40

P-40 (Model 81A) XP-40-қа дерлік ұқсас болды, бірақ 1040 а.к. (780 кВт) V 1710 33s қозғалтқышы және әр қанатта .30 M1919 Browning пулеметімен жабдықталды. Стандартты Model 75-тен жасалған маңызды өзгерістерге байланысты компанияның атауы Model 81 болып өзгертілді. P-36 ұшағының ірі пайдаланушысы болған Франция бұл жобаға қызығушылық танытып, 140 ұшақты Hawk 81A-1 ретінде тапсырыс берді. Бірақ, 1940 жылғы француз келісімінен кейін, Корольдік әуе күштері бұл ұшақтарды Tomahawk Mk. I ретінде сатып алды. Бұл нұсқа жауынгерлікке толық дайын емес деп есептелді, себебі оларда ауыр қару-жарақ пен броня болмады. Алайда, Ұлыбритания шайқасынан кейін жақсы жобадағы ұшақтардың тапшылығы болғандықтан, RAF оларды Солтүстік Африкада қолдану үшін пайдалануға мәжбүр болды.

Ішкі нұсқалар мен өзгерістер

P-40, 524 ұшаққа тапсырыс берілді, бірақ тек 200-і ғана өндірілді. P-40A – фотоэскерту миссиялары үшін камералармен жабдықталған бір P-40. P-40G – төрт зеңбірекпен жабдықталған P-40B/C қанаттары бар 44 P-40, олардың біріншісі ресми емес түрде XP-40G деп аталды. P-46-ның өндіріс үлгісінде әрбір қанатта төрт .30 калибрлі пулемет және алдыңғы бөлігінде екі .50 калибрлі пулемет болуы тиіс еді, барлығы он зеңбірек. Бұл сол кездегі АҚШ-тың күшті қаруланған истребителі болар еді. АҚШ Әскери-әуе күштері мен Ұлыбритания Корольдік әуе күштері осы ұшаққа тапсырыс берді, соңғысы оны "Kittyhawk" деп атады. P-46 бағдарламасының кешігуіне байланысты, АҚШ Әскери-әуе күштері Curtiss компаниясынан жақсартылған P-40-ты дамытуға басымдық беруді сұрады. Curtiss осылай жасады және P-40-ты XP-46-ның V-1710-39 қозғалтқышына бейімдеді. Нәтижесінде P-40D (87A үлгісі) үлкен радиатормен қысқа мұрынға, .30 калибрлі пулеметтердің орнына төрт .50 калибрлі Браунинг пулеметіне, жаңартылған желдеткішке және екі 20 мм зеңбірек орнатуға мүмкіндік берді (әрбір қанатта біреу, бірақ ешқашан қолданылмады). Алдыңғы бөлігіндегі пулеметтер соңғы жобаға сыймағандықтан алынып тасталды. Тағы бір мәселе – қозғалтқыш пен рульді басқару біршама қиын болды, өйткені P-40-тың бұрынғы үлгілеріне қозғалтқыш күшін теңестіру үшін күшті рульді басқару және жылдамдық өзгергенде жиі рульді реттеу қажет болды. Бұл екі мәселе де өндірістің соңына қарай тік қанатты ұлғайту және оқ-дәрілерді сақтау тәсілін өзгерту арқылы шешілді. P-40 ұшақтары соғысқа дейінгі және соғыстың басындағы одақтас ұшқыштарға таныс болған жаттығу ұшақтарынан гөрі қуатты және жылдам болды, сондықтан ауысу оқытуы көбінесе жеткіліксіз немесе мүлдем назардан тыс қалдырылды. Сонымен қатар, қону доңғалағы да тар және тұрақты доңғалақты ұшақтардағыдай (мысалы, Gladiator) немесе басқа кері тартылатын доңғалақты истребительдердегідей (мысалы, Hurricane) мықты болмады. Нәтижесінде, жаңа ұшқыштарға бейімделу қиын болды және соғыстың басында Tomahawk және Kittyhawk типтерінде қону мен ұшып көтерілу кезінде көптеген апаттар болды. Осыған байланысты екі P-40E ұшағына екінші орындық орнатылып, P-40ES белгісімен оқу ұшағы ретінде пайдаланылды. Осы ұшақтар мен жақсартылған оқыту әдістері арқасында бұл мәселелер шешілді.

P 40, 524 aircraft ordered, only 200 produced. P 40A, one P 40 that was fitted with cameras for photo reconnaissance missions. P 40G, 44 P 40s that were fitted with four gun P 40B/C wings, the first of which being unofficially designated XP 40G. The production version of the P 46 was to have four .30 MGs in each wing and two .50 MGs in the nose for a total of ten guns. This would have been the heaviest armament for a US fighter at the time. Both the USAAF and RAF placed orders for this aircraft, with the latter naming it "Kittyhawk". Due to delays in the P 46 program, the USAAF asked Curtiss to prioritize development of an improved P 40. Curtiss did so, and reworked the P 40 to accommodate the V 1710 39 of the XP 46. The resulting P 40D (Model 87A) had a shorter nose with a larger radiator, four .50 Brownings in place of the .30 units, a revised windscreen, and provisions for two 20 mm cannons (one in each wing, never used). The nose guns were deleted as there wasn't room for them in the final design. Another problem was that engine and trim management were both somewhat complex and taxing with earlier P 40's required strong rudder pressure to offset engine torque and frequent trim adjustments were needed during rapid speed changes. Both these problems were remedied sometime late in production by enlarging the vertical stabilizer and changing how the ammunition was stored. P 40's were more a powerful, faster flying aircraft than the primary and advanced trainers most pre war and early war Allied pilots were familiar with, and transition training was often inadequate or neglected altogether in the early years of the war. The landing gear was also more narrow and not as strong as in fixed gear aircraft (like the Gladiator) or on some other retractable gear fighters such as the Hurricane. As a result, novice pilots had a hard time adjusting to the new fighter and there were many accidents on landing and takeoff in the early years of the war, with both Tomahawk and Kittyhawk types. Therefore, two P 40Es were fitted with a second seat to be used as trainer aircraft under the designation P 40ES. With these aircraft and improved training techniques these problems subsided.

Ішкі нұсқалар мен өзгерістер

P 40E прототипі, алты мылтықты қанаты бар екінші P 40D. P 40E, 820 ұшақ салынды. Өндіріс барысында "балық құйрықты" түрдегі эгзосты шығарып тастау құрылғылары пайда болды, сондай-ақ белгілі бір саны соңғы өндірілген ұшақтарда үлкен тік қанаттары болды. P 40ES, екі ұшақ екі орынды оқу ұшақтарына түрлендірілді. P 40EF, бірнеше P 40E және K ұшақтары Кеңес Әуе күштерімен екі орынды фототілдеу ұшақтары ретінде өзгертілді.

P-40F

Жоғары биіктіктегі жұмыс істеу мәселесін шешудің тағы бір жолы P-40 ұшағына Rolls Royce Merlin суперкомпрессорлы қозғалтқышын орнату болды. Бұл идея британдықтардан келді, себебі олар өздерінің Allison қозғалтқышымен жұмыс істейтін Kittyhawk және Mustang ұшақтарының жоғары биіктікте нашар жұмыс істейтінін, ал өздерінің Merlin қозғалтқышымен жұмыс істейтін Hurricane және Spitfire ұшақтарында мұндай мәселелердің болмағанын байқады. Curtiss екінші P-40D ұшағына 1300 а.к. (969 кВт) қуатты Merlin 28 қозғалтқышын орнатты. Сериялық ұшақтарда американдық жасалған 1390 а.к. (1040 кВт) қуатты Packard V-1650-1 Merlin қозғалтқышы қолданылды. Соның нәтижесінде шыққан P-40F (Model 87B) – "Warhawk" атауын алған алғашқы нұсқа болды. Merlin қозғалтқышының қуаты артқан сайын, бағыттық тұрақтылығы төмендеді. Curtiss бұл мәселені бір P-40F ұшағының құйрығына арқалық филет орнату арқылы шешуге тырысты, бірақ бұл өзгеріс сериялық өндіріске енгізілмеді. P-40F-5 нұсқасынан бастап, құйрығы шамамен 20 дюймге (50.8 см) ұзартылды. P-40F, Allison қозғалтқышымен жабдықталған P-40 ұшақтарынан артық болғанымен, оларды пайдаланатын ұшақтардың көптігіне байланысты Merlin қозғалтқыштары жетіспей бастады. Осы қозғалтқыштарға қажетті бөлшектер де тапшы болып, күтіп ұстау қиындыққа толы болды. Осының салдарынан кем дегенде 70 P-40F ұшағы 1360 а.к. қуатты V-1710-81 қозғалтқыштарымен қайта жабдықталды, олардың қанатынсыздар алдында салқындату торы орнатылған. P-40M ұшағы K нұсқасының экспорттық түрі болуы тиіс еді, бірақ олардың көп бөлігі USAAF бөлімшелерінде пайда болды. RAF қызметінде бұл ұшақ Kittyhawk Mk.III деп аталды, бұл P-40K ұшағының атауымен бірдей болғандықтан, шатасуға мүмкіндік тудырады.

Ішкі нұсқалар мен өзгерістер

P 40M 1, алғашқы 60 ұшақ. P 40M 5, 260 ұшақ, карбюратордағы ауа сүзгісі және элерон жақсартуларымен жабдықталған. P 40M 10, 280 ұшақ, отын жүйесі мен шасси ескерту жүйесіне өзгерістер енгізілген. TP 40M, аздаған саны екі орынды оқу-жаттығу ұшақтарына айналдырылған. Kittyhawk Mk. III, RAF, RAAF және RNZAF үшін салынған 466 ұшақ. Дегенмен, тағы бір дереккөз XP 40N P 40K 1-ден өзгертілгенін, ал кейін екінші XP 40Q-ға айналдырылғанын мәлімдейді, бірақ бұл күмәнді, себебі фотосуреттер XP 40N-де P 40K 10-да алғаш рет пайда болған ұзын құйрық болғандығын көрсетеді. Hawk 87V және 87W, экспорттық нұсқалары, RAF үшін Kittyhawk Mk ретінде салынған 586 ұшақ. IV. Кейбіреулері басқа одақтастарға жіберілді.

P-40P

P-40P, P-40N ұшағының Merlin қозғалтқышымен жабдықталуы жоспарланған нұсқасы еді. Merlin қозғалтқыштарының жетіспеуіне байланысты жоба тоқтатылып, ұшақтар P-40N ретінде тапсырылды.

P-40Q

1944 жылы Кертисс "Вархок" ұшағын "Солтүстік Америка" P-51 Mustang сияқты қазіргі заманғы истребительдердің деңгейіне жеткізуге тырысты. Ол үшін Curtiss Hawk 87 ұшағына 1425 ат күші бар, сумен инжекцияланған V-1710-121 қозғалтқышын орнатты. Соның нәтижесінде ұшақ 422 миль/сағ жылдамдықпен ең жылдам P-40 моделіне айналды. Бірақ, осы модификацияларға қарамастан, P-40Q (Model 87X) заманауи истребительдерден нашар болды және жоба тоқтатылды. XP-40Q 1, бастапқыда P-40K 10 болған, бұл прототип XP-40K-ға ұқсас, сондай-ақ қанат тамырындағы радиаторлары бар еді. Бұдан басқа, ұшақтың мұрны ұзартылып, төрт қанатты винт орнатылды.

Түйелі P-40

Бір ғана P-40 фотосуреті бар, онда қону шассиінің үстінде қанаттарына екі Merlin қозғалтқышы орнатылған. Көрінетін серийлік нөмірі, 41-13456, P-40C ұшағына тиесілі, бірақ кабинасы ерте Hawk 87 ұшағынан алынған.