Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Моравиялық австриялық классикалық композитор Пол Враницкий (чех. Павел Враницкий, 30 желтоқсан 1756 – 29 қыркүйек 1808) – Моравиялық австриялық классикалық композитор. Оның жартылай бауыры Антонин де композитор болған.
Moravian Austrian classical composer
Paul Wranitzky (Czech: Pavel Vranický, 30 December 1756 – 29 September 1808) was a Moravian Austrian classical composer. His half brother, Antonín, was also a composer.
Өмір
Враницкий Габсбург Моравиясындағы Нойришта (Nová Říše) қаласында дүниеге келген. Ол Оломоуц университетінің теология факультетінде, содан кейін Венадағы теологиялық семинарияда оқыды. 20 жасында, сол дәуірдегі көптеген чех композиторлары сияқты, ол Австрияның императорлық астанасында мүмкіндік іздеу үшін Венаға көшті. 1790 жылдан бастап ол екі патшалық театр оркестрін басқарды. Ол Моцарт, Гайдн және Бетховеннің жоғары бағасын алды; соңғы екеуі оны жаңа туындыларының дирижері ретінде қалаған (мысалы, Бетховеннің Бірінші симфониясы, 1800 жыл). Враницкий өнімді композитор болды. Оның шығармаларына он опера, 44 симфония, кемінде 56 скрипкалық квартет (кейбір дереккөздерде 73-ке дейін) және көптеген оркестрлік және камералық музыка туындылары кіреді. Оның 1789 жылғы «Оберон» операсы – «Елдік король» осы жанрдағы сүйікті туынды болды және 1791 жылы Моцарт үшін «Сылық флейтасының» либреттосын жазуға Эммануэль Шиканедерге шабыттандырды; 1790 жылдардың ортасында Гете Враницкиймен Моцарт операсының жалғасын жасау үшін бірлесіп жұмыс істеуді жоспарлады. Бүгінде Враницкий Австрияның ұлттық әнұранын жазған үш композитордың бірі деп саналады (нақты композитордың кім екені әлі анықталған жоқ). 1797 жылы, Людовик XVI-ның өлім жазасы орындалғаннан кейін төрт жыл өткен соң, Враницкий Француз Республикасымен бейбітшілік орнатуға арналған «Ұлы сипаттамалық симфония» жазды, оның құрамында «Людовик XVI-ның өлім жазасына кесілуіне арналған аза тұту маршы» бар. Враницкий 1808 жылдың 29 қыркүйегінде Венада қайтыс болды. Бетховен Враницкийдің «Ормандағы қыз» балетіндегі тақырыптың негізінде «Орыс биіне арналған вариациялар» (WoO 71) шығарды.
Wranitzky was born in Neureisch (Nová Říše) in Habsburg Moravia. He studied at the Faculty of Theology of University of Olomouc and later a theological seminary in Vienna. At age 20, like so many other Czech composers of that period, he moved to Vienna to seek out opportunities within the Austrian imperial capital. From 1790, he conducted both royal theater orchestras. He was highly respected by Mozart, Haydn and Beethoven; the latter two preferred him as conductor of their new works (e. g., Beethoven's First Symphony in 1800). Wranitzky was a prolific composer. His output comprises ten operas, 44 symphonies, at least 56 string quartets (some sources give a number as high as 73) and a large amount of other orchestral and chamber music. His opera, Oberon – The Fairy King from 1789 was a favorite in this genre and inspired Emanuel Schikaneder to write the libretto of The Magic Flute for Mozart in 1791; in the mid 1790s, Goethe sought to collaborate with Wranitzky on a sequel to the Mozart opera. Today, Wranitzky is identified as being one of three possible composers said to have composed the Austrian national anthem (the identity of the actual composer is not definitively known). In 1797, four years after the execution of Louis XVI, Wranitzky wrote Grand Characteristic Symphony for the Peace with the French Republic, which includes the "Funeral March on the Execution of Louis XVI". Wranitzky died in Vienna on 29 September 1808. Beethoven wrote Variations on a Russian Dance (WoO 71), based on a theme in Wranitzky's ballet Das Waldmädchen (The Forest Maiden).
Дау
Кейбір ғалымдар оның Гайднмен бірге оқығанын айтса да, мұның дәлелі жоқ. Дегенмен, оның Гайднның струнный квартеттерін оқығаны және олардың ықпалында болғаны белгілі. Гайдн сияқты, Враницкийдің квартет жазуы да классикалық кезеңге дейінгі уақыттан басталып, кейінгі Вена классицизмінің толыққанды сонаталық формасына дейін көп даму сатыларынан өтті. Оның квартеттерінің көпшілігі үш бөлімнен тұрады; олардың көптегені париждік «quatuor concertant» квартеттерінің ерекшеліктерін бөліседі, барлық төрт аспапта виртуоздық орындаумен ерекшеленеді. Осы шығармаларында ол романтикалық стильді (сол кезге қарағанда) батыл гармониялық өрнектер, театрлық қимылдар және виртуоздық шеберлік арқылы зерттеді. Он Враницкий квартетін зерттеген музыка тарихшысы және Антон Рейханы зерттеуші Рон Драммонд былай деп жазады: «Мен Враницкийдің композитор ретіндегі жетістіктерінің, жалпы алғанда, Моцартқа қарағанда жоғары екенін сенімді түрде айта аламын. Бұл сөзді қате түсінбеу үшін, нақтылай түсетейін: Враницкийдің шығармашылығы Моцартқа қарағанда көп, ал екеуінің де (жетілген) туындыларының сапасы өте жоғары болғандықтан, Враницкий сандық артықшылықтарымен жеңіске жетеді». XIX ғасырдың соңында Враницкийдің музыкасы туралы жазған бельгиялық сыншы және музыкатанушы Франсуа Жозеф Фетис: «Враницкийдің музыкасы оның табиғи мелодиялары мен жарқын стиліне байланысты жаңа болған кезде танымал болды. Ол оркестрді жақсы меңгереді, әсіресе симфонияларда. Мен жас кезімде оның шығармалары Гайднның шығармаларымен салыстырғанда өте жақсы орындалғанын еске аламын. Олардың бүгінгі күні ертерек ұмытылуы мен үшін таңғажайып».
Although some scholars believe that he studied with Haydn, there is no proof of this. However, it is certain that he studied and was influenced by Haydn's string quartets. As with Haydn, Wranitzky's quartet writing went through many stages of development beginning with the pre classical and evolving to the finished sonata form of late Viennese classicism. The majority of his quartets are in three movements; many share the qualities of the Parisian quatuor concertant, with virtuoso writing in all four parts. In these works, he explored the emerging Romantic style with (for the time) daring harmonic progressions, theatrical gestures and virtuoso display. Based on the ten Wranitzky quartets he has studied, music historian and Anton Reicha scholar Ron Drummond writes, "I can safely and with absolute confidence say that Wranitzky's achievement as a composer of string quartets is a greater achievement, overall, than Mozart's. Lest that statement be misunderstood, let me clarify: it's simply that Wranitzky's output dwarfs Mozart's, and the quality of each man's (mature) productions is so superb that Wranitzky wins by sheer numbers." Writing about Wranitzky's music in the last part of the 19th century, the Belgian critic and musicologist François Joseph Fétis recalled, "The music of Wranitzky was in fashion when it was new because of his natural melodies and brilliant style. He treats the orchestra well, especially in symphonies. I recall that, in my youth, his works held up very well in comparison with those of Haydn. Their premature abandonment of today has been for me a source of astonishment."