Кіріспе

Неміс мүсіншісі Сабина фон Штайнбах – аңыз бойынша, 13 ғасырда Эльзаста (қазіргі Францияның шығысында) өмір сүрген әйел тас қалаушы. Ол Стресбург соборындағы сәулетші және бас құрылысшы Эрвин фон Штайнбахтың қызы болған делінеді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін оның ағасы Иоганн 1318 жылдан 1339 жылға дейін собор мұнарасын салуды жалғастырғанда, Сабина оны аяқтау үшін шебер тас қалаушы және мүсінші ретінде жұмыс істеген деп саналады. Дегенмен, оның бар болғанына күдік тудырады.

Жұмыс

Сабина дәстүрлі түрде собордың оңтүстік порталдарына жақын орналасқан шіркеу мен синагоганы бейнелейтін мүсіндерге жауапты деп есептеледі (екеуі де 13 ғасыр). Сабинаның Страсбургте тас қалаушы ретінде жиі айтылатын дәстүрі алғаш рет 1617 жылы Осеас Шадейустың «Summum Argentoratensivm Templum» еңбегінде Страсбург соборын сипаттағанда жарияланған сияқты. Бұл түсінік, қазір жоғалған латын жазуын түсіндіруден туындаған болуы мүмкін: «GRATIA DIVINÆ PIETATIS ADESTO SAVINÆ DE PETRADVRA PERQVAM SVM FACTA FIGURA». Ол былай аударылды: «Мені осы қатты тастан жасаған Сабинаның құдайға деген имандылығына алғыс».

Әйелдер тас қалаушылар

Әйелдер ортағасырлық қолөнер гильдияларының көпшілігіне мүше болып қабылданды, бірақ гильдия мүшелігі шәкірт болу құқығын бермеді, алайда әйел мүше оның барлық пайдаларына – рухани және материалдық – ие бола алатындығымен қатар, күйеуі қайтыс болған жағдайда (егер ол шебер болса) кәсібін жалғастыруға мүмкіндік алды. Бұл басқарушы саяхатшының көмегімен оңай орындалды және саяхатшының мұндай жесірге үйленіп, шебердің құқықтарын тез арада алуына мүмкіндік беру үшін шаралар қабылданғаны мәлім. Тас қалаушылар ондаған жылдарға созылатын құрылыс жұмыстары үшін алысқа сапар шегіп, әйелдері мен балаларын да алып жүретін. Штейнбахтың Страсбургтегі тас қалаушылардың арасынан қызы Сабинаны жұмысқа алуы – провинциялық ложаның, тиісті гильдия ережелерін сақтамайтын, жасаған бұзушылығы ғана емес. 1681 жылы қала Франция тарапынан басып алынғанға дейін неміс тас қалаушыларының штаб-пәтері Страсбургте орналасқан (тіпті 1760 жылға дейін Страсбург ложасы Германия ложаларынан алым-салық жинауды жалғастырды). Шындығында, американдық тарихшы Альберт Маккей өзінің «Фримасондық энциклопедиясында» «Фримасондық орденінің 1275 жылы Страсбург соборының құрылысында құрылғандығы» туралы теорияны келтіреді. Кейбіреулер Сабина әкесінің Страсбургтегі жұмысы бойынша келісімшартты қабылдап, шебер қайтыс болғаннан кейін оны аяқтағанын айтады. Басқалары ол әкесіне көмектескенін мәлімдейді. Ал үшіншілері Сабина соборды өзі бітіргенін, оған «керемет күш» көмектескенін, себебі басқа тас қалаушылар онымен жұмыс істеуден бас тартқан деседі.