Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кариб теңізіндегі Кіші Антиль аралдарының оңтүстігінде өмір сүрген Игнери – жергілікті аравак халқы болды. Тарихи деректерге сүйенсек, Игнерилер еуропалықтар келгенге дейін аралдық карибтер немесе Калинаго тайпасы тарапынан басылып алынып, қоныс аударылған. Алайда, 20 ғасырдағы тіл білімі мен археологиялық зерттеулер ғалымдарды Игнери халқының тағдырына қатысты жаңа, терең теорияларға жетеледі. Игнерилер аравак тілінің бір диалектісі – Иñери тілінде сөйлеген, ол кейіннен Калинаго тіліне айналды.
Indigenous Arawak people of the southern Lesser Antilles in the Caribbean
The Igneri were an Indigenous Arawak people of the southern Lesser Antilles in the Caribbean. Historically, it was believed that the Igneri were conquered and displaced by the Island Caribs or Kalinago in an invasion some time before European contact. However, linguistic and archaeological studies in the 20th century have led scholars to more nuanced theories as to the fate of the Igneri. The Igneri spoke an Arawakan language, Iñeri, which transitioned into the Kalinago language.
Тарих
Кариб теңізі әр түрлі толқындармен мекенделген, олардың бірнешеуі әртүрлі және көбінесе бірінен соң бірі археологиялық мәдениеттерді тудырды. Қай жерлер мен мәдениеттер Игнеримен байланысты болуы мүмкін екені әлі анық емес. Археолог Ирвинг Рауз оларды шамамен 1000 жылға қарай Кіші Антиль аралдарында пайда болған Суазоид мәдениетімен байланыстырды, бұл мәдениет бұрынғы Саладоид мәдениетінің жалғасы болды. Суазоид мәдениеті шамамен 1450 жылға дейін сақталды, бұл Игнериден Аралдық Кариб мәдениетіне өтуді көрсетеді.
The Caribbean was populated in various waves, several of which produced varying and often successive archaeological cultures. It is not clear which sites and cultures may be related to the Igneri. Archaeologist Irving Rouse associated them with the Suazoid culture, which emerged around AD 1000 in the Lesser Antilles as a continuation of the earlier Saladoid culture. Suazoid culture lasted until around 1450, which may reflect the transition from Igneri to Island Carib culture in the islands.
Аралдық Кариб байланыстары
Игнерилер еуропалықтармен алғаш кездескен кезде Кіші Антиль аралдарында өмір сүрген аралдық карибтердің дәстүрлері арқылы белгілі. Осы дәстүрлерге сәйкес, игнерилер аралдардың түпкі тұрғындары болса, карибтер Оңтүстік Америкадан келген басып алушылар еді (құрлықтағы карибтер немесе калинаның отаны). Осы мәліметтерге сүйенсек, карибтер игнерилерді жаулап алып, оларды қоныстан ығыстырған. Бұл дәстүр кеңінен таралып, ішкі логикасы сақталғандықтан, еуропалықтар оны тарихи шындық деп қабылдады. Басып алу, аралдық карибтер мен Үлкен Антиль аралдарындағы аравак тайпалары – таинолар арасындағы мәдени айырмашылықтарды, сондай-ақ кариб мәдениетінің ерекшеліктерін түсіндіруге мүмкіндік берді. Атап айтқанда, еркек және әйел карибтердің кем дегенде 17 ғасырдан бері әртүрлі тілдерде сөйлейтіні байқалды. Бұл жағдай басып алудың салдары ретінде түсіндірілді: кірген кариб еркектері тұтқынға алынған аравак әйелдерін әйелдері етіп алған, сондықтан әйелдер аравак тілінде, ал еркектер кариб тілінде сөйлеген. Алайда, 20 ғасырдың лингвистикалық талдауы аралдық карибтердің негізгі тілі екі жынысқа да ортақ екенін және ол кариб тілі емес, аравак тілі екенін анықтады. Осыған байланысты ғалымдар Антиль аралдарындағы игнерилерден аралдық карибтерге өтуді түсіндіру үшін күрделі теорияларды қабылдады. Ирвинг Рауз салыстырмалы түрде аз санды кариб әскері игнерилерді жаулап алғанын, бірақ оларды ығыстырмағанын, ал басып алушылар ақырында игнери тілін қабылдап, карибтер ретінде өздерінің жеке ерекшеліктерін сақтағанын ұсынды. Екі теория да тарихи аралдық кариб тілі аралдардың бұрынғы тілінен дамығанын және осы себепті оны игнери деп те атайтынын мойындайды. Аралдық кариб ерлер мен әйелдер әртүрлі тілдерде сөйлейді деген пікір 17 ғасырдың басында кариб еркектері екі жыныстың аравак тіліне қосымша карибтік пиджин тілінде сөйлегендігінен туындады. Бұл құрлықтағы карибтердің аравак көршілерімен қарым-қатынас жасағанда қолданған пиджиндерге ұқсас еді. Беренд Дж. Хофф пен Дуглас Тейлор бұл құбылыстың карибтердің аралдар арқылы кеңею кезінде пайда болғанын және еркектердің оны құрлықтағы шығу тегін көрсету үшін сақтап қалғанын болжады. Егер карибтер басып алса, пиджин материктегі байланыстар арқылы кейінірек пайда болған даму болуы мүмкін.
The Igneri are known from the traditions of the Island Caribs, who lived in the Lesser Antilles at the time of European contact. According to these traditions, the Igneri were the original inhabitants of the islands, while the Caribs were invaders originating in South America (home to the mainland Caribs or Kalina). By these accounts, the Caribs conquered and displaced the Igneri. As this tradition was widespread and internally consistent, it was accepted as historical by Europeans. An invasion would explain cultural differences between the Island Caribs and their Arawak neighbors in the Greater Antilles, the Taíno, as well as some peculiarities of Carib culture, in particular the fact that male and female Caribs were noted as speaking different languages from at least the 17th century. This was explained as an effect of the invasion: according to this interpretation, incoming Carib men took captured Arawak women as wives, and thus the women spoke an Arawakan tongue while the men presumably spoke Carib. However, linguistic analysis in the 20th century determined that the main Island Carib language was spoken by both sexes, and was Arawakan, not Cariban. As such, scholars have adopted more nuanced theories to explain the transition from Igneri to Island Carib in the Antilles. Irving Rouse proposed that a relatively small scale Carib force conquered but did not displace the Igneri, and the invaders eventually took on the Igneri language while still maintaining their identity as Caribs. Both theories accept that the historical Island Carib language developed from the existing tongue of the islands, and thus it is also known as Igneri. The idea that Island Carib men and women spoke different languages arises from the fact that by at least the early 17th century, Carib men spoke a Cariban based pidgin language in addition to the usual Arawakan language used by both sexes. This was similar to pidgins used by mainland Caribs when communicating with their Arawak neighbors. Berend J. Hoff and Douglas Taylor hypothesized that it dated to the time of the Carib expansion through the islands, and that males maintained it to emphasize their origins on the mainland. Alternately, if there was no Carib invasion, the pidgin may have been a later development acquired through mainland contacts.