Кіріспе

Христиандық доминионизмді орнатуға ұмтылған қозғалыс. Жаңа апостолдық реформация (НАР) – пятидесятничество, евангелизм және Жеті тау мандатының элементтерін біріктіретін теологиялық сенім мен қозғалыс. Ол рухани соғыс арқылы қоғамның барлық салаларына христиандық үстемдік орнатуға және шіркеу мен мемлекеттің арасындағы шекараны жою немесе әлсіретуге бағытталған. НАР лидерлері көбінесе өзін елшілер мен пайғамбарлар деп атайды. Америкалық христиан оңшылдарының маргиналды қозғалысы ретінде ұзақ уақыттан бері "20-шы ғасырдың евангелизміндегі ең маңызды және даулы қозғалыстардың бірі" деп танылған. 2016 жылы Дональд Трамптың АҚШ президенті болып сайлануынан бері НАР-дың ықпалы мен күші артты. Теология профессоры Андре Ганье, осы қозғалыс туралы 2024 жылы жарық көрген кітабының авторы, оны "табиғаты бойынша саяси" деп сипаттап, "демократияны құлатпақ" деп мәлімдеді. Майк Джонсон, Даг Мастриано, Марджори Тейлор Грин және Лорен Боберт сияқты көптеген танымал американдық республикашыл саясаткерлер…

Киелі кітап аудармасы

Брайан Симмонс – NAR елшісі және «The Passion Translation» аудармасының авторы. Ол 2009 жылы Жаңа Өсиет және Еврей Киелі кітаптарынан жаңа жазбаға аударуды Иса Мәсіхтің өзі тапсырғанын мәлімдейді. Ол көктегі зор кітапханаға көтеріліп, Исамен кездескенін айтады. NAR туралы үш кітаптың авторы Пивек, бұл аударманы бірнеше NAR көшбасшылары мақұлдағанын және қозғалыстағы көптеген адамдар оны негізгі Киелі кітап ретінде пайдаланатынын жазады. Ол Симмонс аударманың жалғыз авторы екенін және жұмысын қараған редакторлар мен ғалымдарды ашқалағанын айтады. Пивек пен оның әріптесі Геивет, аудармада «НАR ілімдерін Киелі кітап қолдайды деген ой тудыратын, толығымен қайта жазылған аяттар» бар екенін мәлімдейді. Киелі кітап зерттеушілері Симмонстың кітабы аударманың қатаң стандарттарына сай емес, көбінесе парафраз ретінде қарастырылатынын айтады. 74 тілде Киелі кітаптың 232 нұсқасына қол жеткізуді қамтамасыз ететін евангелистік христиандық BibleGateway сайты 2022 жылдың ақпанында «The Passion Translation» аудармасын өзінің сайтынан алып тастады.

Пікірталас пен сын

2022 жылы Ислам, христиан және еврей зерттеулер институтының протестантизмді зерттейтін ғалымы Мэтью Тейлор, қозғалыстың 6 қаңтардағы шабуылға қатысы туралы "Харизматикалық қайта жандану ашуы" атты аудио деректі фильмін жариялады. Тейлор NAR-ды "христиандық Трампизмнің тірегі" деп санайды. Ол Трамп 2016 жылы оны өзінің науқанына евангелистік қолдау жинау үшін тартқанға дейін, ол "маргиналды, саудагерлердің әлемі, төмен деңгейлі, популистік және экстремистік" деп есептелгенін айтады. Тейлор NAR-дың институционалдық емес, орталықтандырылмаған, интернеттегі ықпал етушілердің "желілік желісі" болғандықтан оны қадағалаудың қиын екенін мәлімдейді. Тейлордың айтуынша, радикалды NAR рухани соғыс жақтастары бүкіл қалалар мен мекемелерді зұлым рухтардың (аумақтық рухтар) билегенін және оларды тек көптеген христиандардың қатысуымен жеңуге болатынына сенеді. 6 қаңтардағы шабуылға дейін Dutch Sheets сияқты өзін NAR елшісі деп жариялаған адамдар, Трамп президент болып қалуын қамтамасыз ету үшін Капитолийге бару қажет екенін жақтастарына айтты. Шитс Трамп әкімшілігінің өкілдерімен Капитолийге шабуылдан бірнеше күн бұрын Ақ үйde кездесті. Сонымен қатар, сол күні өткен алты наразылық акциясына рұқсат берілген төрт рұқсат "NAR-мен байланысты харизматикалық шіркеулер тобына" берілді. Ұлттық қоғамдық радио 2011 жылы NAR-дың саяси ықпалы туралы талқылауды ұлттық деңгейде көтеріп, кең аудиторияға жеткізді. NAR-дың көшбасшылары саналатын Лу Энгл мен Дон Финто 2011 жылдың 6 тамызында Хьюстон қаласында Техас штатының бұрынғы губернаторы Рик Перри ұйымдастырған "Жауап" атты дұғалық шараға қатысты. Бұл оқиға Рик Перридің саяси көзқарастарына NAR сенімдерінің әсер еткенін көрсететін мысал ретінде келтірілді. Politico 2024 жылдың ақпан айында Трамппен тығыз байланыста болған және келесі республикалық президенттікке бағытталған кеңейтілген жоспарды жасаған "2025 жобасының" жетекшісі Рассел Воуттың христиан ұлтшылдығын президенттікке енгізу жоспарларын жүзеге асырып жатқанын хабарлады. Дартмут колледжінің профессоры Джефф Шарлет 2023 жылғы "Ағыс: Баяу азаматтық соғыстан көріністер" кітабының авторы. Трамптың жақтастарымен жылдар бойы кездескеннен кейін ол өзінің бастапқы "жауынгерлік Трампты фашистік деп сипаттауға қарсылығының жойылғанын" жазды. Оның сөзіне göre, "2025 жобасына" NAR ықпал етеді. Шарлет жобаның бірінші міндеті – "отбасын американдық өмірдің ортасы ретінде қайта жаңғырту және балаларымызды қорғау" – "Q кодымен жазылған, бұл "қанды қорғау", бұл 14 сөз, бұл барлығы" деді. The Atlantic журналында жарияланған мақаласында Стефани МакКраммен 2024 жылдың наурызында христиан оңшылдарының ондаған жылдар бойы зерттеген Фредерик Кларксон NAR-ды "қазіргі заманғы христиандықтағы ең маңызды өзгерістердің бірі" деп санайды. Кларксон "Христиан ұлтшылдығы – ыңғайлы термин, бірақ ол NAR-дың толық көрінісін бермейді, өйткені қозғалыс "одан әлдеқайда үлкен". МакКраммен былай деп жазды: Бұл [NAR] тілі оған бейім емес адамдарға түсініксіз болуы мүмкін, ол әдетте фундаментализм немесе христиан ұлтшылдығы ретінде жіктеледі. Бірақ бұл терминдер тез өсіп келе жатқан харизматикалық христиан қозғалысының ауқымын және мақсаттарын толыққанды түсіндіре алмайды, оған [Том Паркер] ашық түрде қосылды – мега шіркеулер, қазіргі заманғы елшілер мен пайғамбарлар, медиа империялары, ғибадат топтары және миллиондаған жақтастары бар, ол христиан оңшылдарының ең агрессивті тобына және харизматикалық христиандықтың алдыңғы шебіне айналып келеді. Майкл Флинн "Американы қайта ояту" іс-шарасына қатысушыларға олардың саяси және рухани соғыста екенін айтты. Монтклер мемлекеттік университетінің дін жөніндегі доценті Марк Клаттербак 2022 жылдың қазан айында өткен ReAwaken іс-шарасын "MAGA-ға бағытталған, рухани түрде шақырылған зорлық-зомбылыққа ұйытқылықтың толассыз толқыны" деп сипаттады. Ол оқиғаның соғыс бейнелерімен "қанықтырылғанын", сондай-ақ уағыздаушылардың қатыгез діни риторикамен айналысқанын жазды. Клаттербак NAR-мен байланысты көшбасшылардың "Құдай оларға АҚШ-та әскери христиан теократиясын орнатуға бұйрық беріп отыр деген пайғамбарлық сенімділікпен жетеледі" деп қосты. Антея Батлер "Американы қайта ояту" іс-шараларындағы сайлауды жоққа шығару, вакциналарға қатысты құпия теориялар және үкіметке қарсы сезімдерді Республика партиясы кеңінен қабылдады деді. Зерттеуші Брюс Уилсон "доминионисттік христиандық туралы жазатын және талқылайтын журналистер мен ғалымдарды жаңылыстыруға, шатастыруға және олардың жұмысын қиындыруға бағытталған қаржыландырылған бағдарламаларды анықтағанын" мәлімдеді. Андре Ганье NAR-дың "күші жасырын әрекет етуінде" екенін және бұл қозғалыс туралы айтуда және демократияны айналып өту үшін демократияның тетіктерін қалай пайдаланатынын жариялауда бұқаралық ақпарат құралдарының "маңызды рөл атқаратынын" айтады.