Кіріспе

Пигуэ (пиˈɣwe) – Аргентинада, Буэнос-Айрес қаласының оңтүстік-батысында, Пампас аймағында орналасқан қала. Ол 1884 жылдың 4 желтоқсанында Авейроннан (окситан тілінде Авайрон) келген 165 окцитан тілінде сөйлейтін француз иммигранттары және тікелей ирланд тегінен тараған бір аргентиналықпен құрылған. Қаланың қазіргі халқы 13 822 адамды құрайды (INDEC 2001), бұл 1991 жылғы халық санағынан бері 9,5%-ға артқан. Пигуэ – Буэнос-Айрес провинциясының Сааведра партиясының әкімшілік орталығы.

Қысқаша баяндама

Пигуэ, Пи Хуэ, мапуче тілінде "жиналыс орны" дегенді білдіреді, Роург, Окситаниядан келген окситан тілінде сөйлейтін қауымның мекені. Ол батыста Кура-Малал, шығыста Бравард тауларының қосылған жерінде орналасқан. Бірақ Клемент Кабанетт болмаса, Пигюэ қала ретінде ешқашан пайда болмас еді, ол 1851 жылы Оңтүстік Франциядағы Авейрон департаментіне жақын, Сент-Ком (окситан тілінде Sant Còsme d’Òlt) маңындағы Лассоус коммунасындағы Амбек шағын ауылында дүниеге келген. 33 жастағы Кабанетт сол кезде кедейлікке тап болған қырық шаруа отбасының (туысқандар тобы) Еспалион, Габриак, Науселл, Аурель және Сент-Жэниэ-д'Олт (Sent Ginièis d’Òlt) сияқты айналасындағы коммуналардан Оңтүстік Америкаға ерікті түрде көшіп кетуін ұйымдастырды. Олар 1884 жылдың 23 қазанында Авейрон префектурасы Родестен (окситан тілінде Rodés) пойызбен жол тартып, Бордодан "Белграно" атымен белгілі бу мен желкенді кемемен 38 күннен кейін, 25 қазанда Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына жетті. 1884 жылдың 3 желтоқсанында Пигюэ болып қалатын жаңа теміржол станциясына келді. "Авейрон колониясы", "Мэйфлауэр" еске түсіретіндей, кейіннен Родес аймағынан келген көбірек иммигранттарды қабылдады және өте қиын және сәтсіз бастамадан кейін Пампастағы ең гүлденген елді мекендердің біріне айналды. Қазір Буэнос-Айрес облысы Сааведрадағы Пигюэ және оның айналасында 20 000-ға жуық адам тұрады.

Негізгі мәліметтер және дайындық

Екінші лейтенант Кабанетт 1879 жылы Буэнос-Айреске сапар шегіп, аргентиналық әскерлерді оқытуға жұмысқа алынды. Келесі жылы ол елдегі алғашқы телефон компаниясын – "El Pan Teléfono" (кейде "La Pantelefónica" деп те аталады) құрды, бірақ басқармамен келіспеушілік туғандықтан қызметтен кетті. Содан кейін ол Олаваррияға көшіп, бидай жинау машиналарын сатумен айналысты. Осы кезде ол Авейроннан жерлестерін Пигуэ аймағына әкелуді ойлады, ол бұл жерді бұрын сатып алған еді – 270 шаршы километрді Буэнос-Айрес провинциясының үкіметі оның қызметтеріне игілік ретінде өте төмен бағаға сатқан. Кабанетт бірден осы жерге ғашық болды: ол оған туған Аубракты еске салды. Досы Эдуардо Кейсидің қаржылық көмегі мен әсерлі қабілетінің арқасында Кабанетт Пигуэ станциясын Ferro Carril Sud теміржолының жоспарланған бағытына қосуға қол жеткізді. Олар болашақ қоныстанғандар үшін тұрғын үйлер мен үлкен астық сақтағыш салдырды, сондай-ақ құдық қазды. Кабанетт Авейронға қайтып келді, онда оның досы Франсуа Иссали Пигуэ колониясын насияттауды бастады, әрбір қоныстанғанға алдағы алты жылға өңдеуге екі шаршы километр жер ұсынды, бірақ олар өнімдерінің жартысын қауымға беруге міндетті болды. Осы сынақ мерзімі аяқталғаннан кейін, қоныстанғандар алты жыл ішінде бөліскен өнімдерінің құнына қарамастан, меншік құжатын алатын болды. Қоныстанғандардан ірі қара мал, тұқым және машиналар сатып алу үшін 5000 франк төлеу талап етілді, бірақ көптеген адамдар толық соманы төлемеді, бұл Кабанеттті Кейсиге одан да көп қарыз қалдырды, ол одан ақша қарыз алған еді. Деказевиль кен өнеркәсібіндегі жұмыс орындарының жаппай қысқартылуынан кейін Родес және оның төңірегінде жұмыссыздық өршіп, ауылдық жерлерде халық тығырылып, филлоксера дағдарысы (1882-1890) болғандықтан, Кабанетттің идеясы қызығушылық тудырды. Алайда, Авейрон баспасөзі Кабанетттің жобасына қарсы шығып, "авантюристті" кедей адамдардың қайғысын пайдалануда және қауіпті, қатыгез экзотикалық жануарларға толы жерді әдемілеп көрсетуде айыптады.

Уәде етілген жерге алғашқы қадамдар

Бастапқы қиындықтарға қарамастан, 163 отаршыл, олардың ішінде мұғалім, темірші, арба жасаушы, дін қызметкері және саудагер болды, табылғаннан кейін Пигуэге жеткізілді, онда олар жерді құлшыныспен өңдеуге кірісті, бірақ бидайдың алғашқы өнімі көңіл көншітпеді. Шаруашылық әдістері Авейрондағы үйлерінде қолданылған тәсілдермен ұқсас болды, бірақ климат, жер бедері және топырақ мүлдем басқаша болғандықтан, бұл жағдайда тиімді емес еді. Екінші жыл одан да қиын болды, наурыз айынан қыркүйекке дейін құрғақшылық соқты. Кейбіреулері жүгері мен картоптың арасына бұршақ сеуді, ештеңе өспейді деп қорқып. Алайда, күзде мол жаңбыр жауып, барлық егін өсіп, орташа өнім жинауға мүмкіндік берді. Дегенмен, отаршылар үмітін жоғалтпады және ешкім Францияға қайтпады. Керісінше, олардың саны көбейді. Олар туыстарына жазған хаттарында "Уәде етілген жер" құрбандықтарға тұрарлық екенін жазды. "Мырза Кабанетті наннан гөрі май көп беремін деп уәде бергені үшін кінәлауға болмайды". Үшінші жылы Кабанетс, жоспарланғандай Кейсиге төлей алмайтынын түсініп, мерзімін он екі айға ұзартуды сұрады және ол мақұлданды. Бірақ бұл Пигуэге пайда табуға жеткіліксіз болды. Кейси келісімшарт бойынша барлық жерді қайтарып алуға ниеттенді, бірақ соңында ойын өзгертті және Кабанеттке қосымша 50 000 песо берді, осылайша досының қарызын өтеді. Ірі қара малдың саны қойдан асып түскеніне қарамастан, қиындықтарға тап болған бүкіл колония толық сәтсіздікке ұшырады. Буэнос-Айрес үкіметі ақырында поселені жалаңаш жердің құнымен сатып алды, ғимараттар мен егінге назар аудармады, ал Кабанетс ешқандай пайда мен даңққа ие болмады. Кабанетс пен Кейси олар құтқарып, үміт сыйлаған отбасылардан да кедей болып қайтыс болды, бірақ олардың жомарттығы мен табандылығы Пигуэнің Оңтүстік Америкадағы Авейронның алғыс айтатын бір бөлігі болып қала беретініне кепілдік берді.

Қызықты деректер

Пигюэдің қазіргі тұрғындары әлі күнге дейін Рургуде және көшелерде айтылатын окситан тілінің бір түрінде сөйлейді, ең бастысы – калле де Родез, ал басқа жерлер Авейронмен байланысты топонимдердің аттарын иеленеді. Бұл Сент-Ком-д’Олт қаласы әкімдігінде орналасқан және Родез қаласымен халықаралық байланыс орнатуға бастама болған «Рургу Пигюэ» атты қауымдастық құруға себеп болды. 1858 жылы Пи-Хуэ шайқасында полковник Николас Гранаданың әскері легендарлық басшы Хуан Калвукураның біріккен тайпаларын жеңіп, соңғы жеңіске жетті. Бұл жер, отыз жылдан кейін Пигюэ қаласы болады. 1876 жылы полковник Сальвадор Мальдонадо мен басшы Хуан Хосе Катриел арасындағы Кура-Малал шайқасы аймақтағы жергілікті халықтың қарсылығына нүкте қойды, өйткені Мальдонадоның жеңісі әртүрлі әскери бекіністердің салынуына әкелді. 1878 жылы Ұлттық үкіметтің шешімімен подполковник Плаза Монтеро аймақтағы 3000 шаршы километрді босатып, ауыл шаруашылығына бағытталған коммуналдық қызметтерді құрды. 1882 жылы Плаза Монтеро өзінің концессиясын Аргентинадағы өкілі Эдуардо Кейси болған британдық консорциумға сатты. Компания «La Cura Malal» деп аталды. 1898 жылы Буэнос-Айрес сақтандыру компанияларынан алатын өтемақының аздығына наразы болған Пигюэ фермерлері бірігіп, өздері сақтандырушы болуға шешім қабылдады, әсіресе ақжайлауға қарсы. Осылайша Аргентина мен бүкіл Оңтүстік Америкадағы алғашқы және ең көне кооператив – «El Progreso Agrícola de Pigüé» құрылды. Пигюэ Аргентина Республикасының алғашқы әскери шақыруы өткен жер. Француз-аргентиналық суретші және мүсінші Нума Айринхак Ева мен Хуан Перонның көптеген портреттерін салғанымен танымал. Олардың бірінде жұбайлар бірге бейнеленген, бұл Аргентинадағы тұңғыш рет болды. Жыл сайын 4 желтоқсанда Пигюэ тұрғындары Авейрон диаспорасының қала құруын тойлайды. Пигюэдің қазіргі тұрғындарының шамамен 30-40% құрайтын, 5000-нан астам адамның түбі Авейронға жетеді деп есептеледі. Кейінірек келген көшіп келгендердің арасында итальяндықтар, испандар және Волга немістерінің көп саны болды.