Көне ғарышкерлер теориясының авторы Зекария Сичин

Кіріспе

Ежелгі астронавттар кітаптарының авторы (1920–2010)

Захария Ситчин (11 шілде 1920 – 9 қазан 2010) – адам тегінің шығуын ежелгі астронавттармен байланыстыратын бірнеше кітаптың авторы. Ситчин ежелгі шумер мәдениетін Ануннакиге қарыздандырады, оларды Нептуннан әрі орналасқан Нибиру планетасынан келген әйелдер мен ерлерден тұратын басқа планеталық цивилизация деп мәлімдеді. Ол шумер мифологиясы Нибиру планетасының Күнді 3600 жылдық созылған эллипстік орбитамен айналып өтетінін көрсетеді деді. Ситчиннің кітаптары әлем бойынша миллиондаған данада сатылып, 25-тен астам тілге аударылған. Ситчиннің идеялары ғалымдар, академиктер, тарихшылар (шумерологтар, шығыстанушылар және ассириологтар қоса), сондай-ақ антропологтар тарапынан қабылдамайды, олар оның еңбегін жалған ғылым және жалған тарих деп есептейді. Оның жұмысы кемшіне әдістеме, археологиялық және тарихи деректерді назарға алмауы, ежелгі мәтіндерді дұрыс түсіндірмеуі, сондай-ақ астрономиялық және ғылыми талаптары үшін сынға ұшырады.

Ерте өмір

Ситчин сол кездегі Кеңес Әзірбайжанының астанасы Бакуде еврей отбасында дүниеге келді және Мандатты Палестинада (1948 жылы қазіргі Израиль мемлекетіне айналған) өсті. New York Times газетіндегі сұхбатында айтылғандай, ол Лондон университетінен экономика мамандығы бойынша диплом алды және 1952 жылы Нью-Йоркке көшіп келгенге дейін Израильде редактор және журналист болып жұмыс істеді. Кеме тасымалдау компаниясының басшысы қызметін атқара жүріп, ол өздігінен шумер клинописін үйреніп, бірнеше археологиялық қазбаларға сапар шекті.

Идеялар мен шығармалар

Иммануэль Великовский мен Эрих фон Дэникен сияқты бұрынғы авторларға ұқсас, Ситчин ежелгі адамзат тарихындағы ғарыштық оқиғалар маңызды рөл атқарды деген гипотезаларды жақтады. Ситчиннің Месопотамия иконографиясы мен символикасын түсіндіруіне сәйкес, оның 1976 жылғы «12-ші планета және оның жалғастары» кітабында баяндалғандай, Нептуннан тысқары, ұзақ, оңтүстікке қарай еңкейген эллипстік орбитамен қозғалатын, әлі ашылмаған планета бар (оның орбитасының бір бөлігі Жердің экваторының солтүстігінде екенін де көрсетті). Бұл планета Нибиру деп аталады (бірақ Юпитер Вавилон космологиясында Мардук құдайымен байланысты планета болған). Ситчиннің сөзіне қарағанда, Нибиру (бабылдық билеушісі сол есіммен өзін жариялап, осы құбылысты өз пайдасына иемденуге тырысқан) Тиаматпен (вавилондық жаратылыс мифіндегі Энума Элиш құдайы) катастрофалық соқтығысқа ұшырады. Бұл соқтығыс Нәтижесінде Жер планетасы, астероидтар белдеуі және кометалар пайда болды делінеді. Ситчиннің айтуынша, Нибиру планетасының бір серігі Тиаматқа тигенде, ол екіге бөлінді, ал екінші рет Нибиру өзі сынған бөліктерге соқтығысты, Тиаматтың бір жартысы астероид белдеуіне айналды. Екінші жартысы Нибирудің бір серігімен қайтадан соқтығысып, жаңа орбитаға шығып, бүгінгі Жер планетасына айналды. Ситчин сондай-ақ Плутонның (ол Гага және Исимуд деп те аталады) бастапқыда Сатурнның серігі болғанын, бірақ Нибирудың гравитациясы оны бұзып, сыртқы Күн жүйесіне жіберіп, Нептун орбитасын қиып өтетін ерекше орбиталық жолды бергенін болжады. Ситчиннің сөзіне қарағанда, Нибиру («он екінші планета» деп аталған, себебі шумерлердің Күн жүйесі туралы түсінігінде сегіз планета, Плутон, Күн және Ай бар еді) шумер мифологиясындағы Ануннаки деп аталатын, технологиялық жағынан дамыған, адамға ұқсас ғарыштық жаратылыстардың мекені болды, олар Жаратылыс кітабында Нефилим деп аталған. Ол Нибиру Күн жүйесінің ішкі бөлігіне кіргеннен кейін олардың пайда болғанын және алғаш рет 450 мың жыл бұрын Жерге, әсіресе алтынды іздеп келгенін жазды. Ситчин бұл «құдайлардың» Нибиру планетасынан Жерге жасалған отарлау экспедициясының қарапайым жұмысшылары болғанын мәлімдеді. Ситчиннің айтуынша, Энки (су және адам мәдениетінің шумер құдайы) жұмыс жағдайларына наразы болған Ануннакидің наразылығын басу үшін, оларды алмастыру үшін генетикалық инженерия арқылы құл ретінде жаратылған алғашқы адамдарды (Homo sapiens) жасауды ұсынды, олардың геномына сыртқы генодарды Homo erectus геномымен біріктірді. Ситчиннің сөзіне қарағанда, ежелгі жазулар шумерлік, Месопотамиядағы адамзат өркениетінің осы «құдайлардың» басшылығымен құрылғанын және адамзат пен Ануннаки арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін адам патшалығы құрылғанын көрсетеді («патшалардың құдайлық құқығы» доктринасын құру). Ситчин ғарышкерлердің фракциялары арасындағы соғыс кезінде қолданылған ядролық қарудың салдары шамамен б.з.д. 2000 жылы Урды жойған Урдың аза тұтуында сипатталған «жаман жел» деп санайды. Ситчин нақты жылы б.з.д. 2024 жыл екенін айтады. Ситчин өзінің зерттеулерінің көптеген Киелі кітап мәтіндерімен сәйкес келетінін және Киелі кітап мәтіндерінің бастапқыда шумер жазбаларынан шыққандығын айтады.

Similar to earlier authors such as Immanuel Velikovsky and Erich von Däniken, Sitchin advocated hypotheses in which extraterrestrial events supposedly played a significant role in ancient human history. According to Sitchin's interpretation of Mesopotamian iconography and symbolism, outlined in his 1976 book The 12th Planet and its sequels, there is an undiscovered planet beyond Neptune that follows a long, southern tilted elliptical orbit (he also indicated that part of its orbit is to the north of Earth's equator), reaching the inner Solar System roughly every 3,600 years. This planet is called Nibiru (although Jupiter was the planet associated with the god Marduk in Babylonian cosmology). According to Sitchin, Nibiru (whose name was replaced with MARDUK in original legends by the Babylonian ruler of the same name in an attempt to co opt the creation for himself) collided catastrophically with Tiamat (a goddess in the Babylonian creation myth the Enûma Eliš), which he considers to be another planet once located between Mars and Jupiter. This collision supposedly formed the planet Earth, the asteroid belt, and the comets. Sitchin states that when struck by one of planet Nibiru's moons, Tiamat split in two, and then on a second pass Nibiru itself struck the broken fragments and one half of Tiamat became the asteroid belt. The second half, struck again by one of Nibiru's moons, was pushed into a new orbit and became today's planet Earth. Sitchin also speculated that Pluto (which he identifies as both Gaga and Isimud) was originally a satellite of Saturn but Nibiru's gravity perturbed it, sending it to the outer Solar System and giving the body its peculiar orbital path, intersecting the orbit of Neptune. According to Sitchin, Nibiru (called "the twelfth planet" because, Sitchin claimed, the Sumerians' gods given conception of the Solar System counted all eight planets, plus Pluto, the Sun and the Moon) was the home of a technologically advanced human like extraterrestrial race called the Anunnaki in Sumerian myth, who Sitchin states are called the Nephilim in Genesis. He wrote that they evolved after Nibiru entered the inner Solar System, and they first arrived on Earth probably 450,000 years ago, looking for minerals, especially gold, which they found and mined in Africa. Sitchin states that these "gods" were the rank and file workers of the colonial expedition to Earth from planet Nibiru. According to Sitchin, Enki (the Sumerian god of water and human culture) suggested that to relieve the Anunnaki, who had mutinied over their dissatisfaction with their working conditions, that primitive workers (Homo sapiens) be created by genetic engineering as slaves to replace them in the gold mines by crossing extraterrestrial genes with those of Homo erectus. According to Sitchin, ancient inscriptions report that the human civilization in Sumer, Mesopotamia, was set up under the guidance of these "gods", and human kingship was inaugurated to provide intermediaries between mankind and the Anunnaki (creating the "divine right of kings" doctrine). Sitchin believes that fallout from nuclear weapons, used during a war between factions of the extraterrestrials, is the "evil wind" described in the Lament for Ur that destroyed Ur around 2000 BCE. Sitchin states the exact year is 2024 BCE. Sitchin says that his research coincides with many biblical texts, and that biblical texts come originally from Sumerian writings.

Ықпал

1976 жылы "12-ші планета" атты алғашқы кітабы жарық көргеннен бері Ситчин "Жер хроникасы" сериясының құрамында тағы жеті кітап, сондай-ақ тағы алты серіктік кітап жазды. Ситчиннің кітаптары әлемде миллиондаған данада сатылып, 25-тен астам тілде жарық көрді. New York Times тілшісі Кори Килганнонның айтуынша, Ситчиннің еңбегі ғылыми қауым тарапынан мойындалмаса да, оның "сергек оқырмандары бар". Майкл С. Хайзер сыншы Ситчинді "соңғы онжылдықтарда ежелгі астронавт гипотезасын ең белсенді қолдаушысы" деп атады. Ситчин Coast to Coast AM радио бағдарламасына жиі шақырылып, 2010 жылы оған өмірлік жетістіктері үшін марапат табысталды. "Жаңа мыңжылдықтың құдайлары" авторы Алан Ф. Альфорд бастапқыда Ситчиннің гипотезаларына "құмар болғанын", бірақ кейін мифтерді түсіндірудегі Ситчиннің көзқарасына сыншы болғанын мойындайды. Кейбір авторлардың пікірінше, Ситчиннің идеялары, Эрих фон Деникеннің идеяларымен бірге, Раэлизм діни сектасының сенімдеріне әсер еткен болуы мүмкін. Жазушы Марк Пилкингтон Жапонияның Пана толқыны діни тобының мифологиясы Ситчиннің "12-ші планета" және оның жалғауларындағы идеяларға қатысты деп санайды. Ал сценарийші Роберто Орчи "Каубоилар мен шетелдіктер" фильмінің жаман кейіпкерлері Ситчиннің ануннакилерді алтын өндіруші ғарышкерлер ретінде бейнелеуінен шабыттанғанын айтады. 2000 жылы Лорин Морган Ричардстың Зәкәрия Ситчиннің жазбалары негізіндегі "Энки" атты театрлық қойылымы Майкл Медкалфтың хореографиясымен Огайо штатының Кливленд қаласында тұңғыш рет көрсетілді. 2016 жылы Ирактың көлік министрі Казем Финжан баспасөз мәслихатында шумерлердің 5000 жыл бұрын Ди Кар провинциясында әуежай салып, оны ғарыш кемелерін ұшыру үшін пайдаланғанын мәлімдеді. Ол өз сөзін дәлелдеу үшін Ситчиннің және басқалардың еңбектерін келтірді.

Сындар

Ситчиннің еңбектеріне қатысты сын үш негізгі бағытта дамиды: көне мәтіндердің аудармалары мен түсіндірулері, астрономиялық және ғылыми тұрғыдан жасалған байқаулар, сондай-ақ мифтерді әдеби емес, нақты мағынада түсіну.

Аудармалар мен түсіндірмелер

Ситчин кітаптарын жазған кезде шумер тілін тек мамандар ғана оқи алатын. Дегенмен, 2006 жылғы «Sumerian Lexicon» кітабы сияқты дереккөздер тілді бейтаныс адамдар үшін де қолжетімді етті. Америкалық діни кітаптарды зерттеуші Майкл С. Хейзер Ситчиннің аудармаларында көптеген қателіктер тапқанын айтады және қызығушылық танытқандарды олардың дұрыстығын тексеру үшін осы кітапты пайдалануға шақырады. «Invented Knowledge: False History, Fake Science and Pseudo religions» кітабының авторы, профессор Рональд Х. Фриц, Ситчиннің әдістемесіне де сын айтып, былай деп жазды: «Сыншылар Ситчиннің сілтемелерін тексергенде, ол жиі өз пікірлерін дәлелдеу үшін цитаталарын контекстен шығарып немесе қысқартып, дәлелдерді бұрмалап жатқанын анықтады. Дәлелдер таңдап алынып көрсетіледі, ал қайшы келетін дәлелдер назардан тыс қалдырылады». Жүздеген сумерлік астрономиялық мөрлер мен күнтізбелер іздестіріліп, жазылды, және әрбір мөрдегі планеталардың жалпы саны бес болды. VA 243 мөрінде Ситчин планеталар деп санаған 12 нүкте бар. Аударғанда, VA 243 мөрінде «Сен оның құлысың» деп жазылған, қазір бұл мәлімдеме ақсүйектен құлына жіберілген хабар деп есептеледі. Хейзердің сөзіне қарағанда, VA 243 мөріндегі «күн» деп белгіленген нысан – шумерлік күннің символы емес, ол жұлдыз, ал нүктелер де жұлдыздар. VA 243 мөріндегі символдың жүздеген жазылған сумерлік күн белгілерімен ешқандай ұқсастығы жоқ. 1979 жылы «The Twelfth Planet» кітабына жазған шолуында Нью-Джерси штатының Мэдисон қаласындағы Дрю университетінің антропология және лингвистика профессоры Роджер Вескотт Ситчиннің шумер тіліне қатысты әуесқойлығын атап өтті: Ситчиннің лингвистикасы кем дегенде оның антропологиясы, биологиясы және астрономиясы сияқты әуесқой көрінеді. Мысалы, 370-бетте ол «барлық ежелгі тілдер, соның ішінде ерте қытай тілі, бір бастау – сумер тілінен шыққан» дейді. Әрине, сумер тілі – тілдік таксономистер «тілдік оқшау» деп атайтын нәрсенің нақты үлгісі, яғни белгілі тілдік отбасыларға кірмейтін немесе кез келген белгілі тілмен анық байланысы жоқ тіл. Егер Ситчин жазба тіл туралы айтса да, оның бұл пікірін сенімді түрде қорғау қиын, өйткені сумерлік идеограммаларынан бұрын Еуропаның Азилия және Тартар жазулары, сондай-ақ Нил мен Инд өзендері арасындағы түрлі жазу жүйелері болған.

When Sitchin wrote his books, only specialists could read the Sumerian language. However, sources such as the 2006 book Sumerian Lexicon have made the language more accessible to non experts. American biblical scholar Michael S. Heiser states he has found many inaccuracies in Sitchin's translations and challenges interested parties to use this book to check their validity. Prof. Ronald H. Fritze, author of the book Invented Knowledge: False History, Fake Science and Pseudo religions, Fritze also commented on Sitchin's methodology, writing that "When critics have checked Sitchin's references, they have found that he frequently quotes out of context or truncates his quotes in a way that distorts evidence in order to prove his contentions. Evidence is presented selectively and contradictory evidence is ignored." Hundreds of Sumerian astronomical seals and calendars have been decoded and recorded, and the total count of planets on each seal has been five. Seal VA 243 has 12 dots that Sitchin identifies as planets. When translated, seal VA 243 reads "You're his Servant" which is now thought to be a message from a nobleman to a servant. According to Heiser, the so called sun on Seal VA 243 is not the Sumerian symbol for the sun but is a star, and the dots are also stars. The symbol on seal VA 243 has no resemblance to the hundreds of documented Sumerian sun symbols. In a 1979 review of The Twelfth Planet, Roger W. Wescott, Professor of Anthropology and Linguistics at Drew University, Madison, New Jersey, noted Sitchin's amateurishness with respect to the primacy of the Sumerian language:

Sitchin's linguistics seems at least as amateurish as his anthropology, biology, and astronomy. On p. 370, for example, he maintains that "all the ancient languages including early Chinese stemmed from one primeval source Sumerian". Sumerian, of course, is the virtual archetype of what linguistic taxonomists call a language isolate, meaning a language that does not fall into any of the well known language families or exhibit clear cognation with any known language. Even if Sitchin is referring to written rather than to spoken language, it is unlikely that his contention can be persuasively defended, since Sumerian ideograms were preceded by the Azilian and Tartarian signaries of Europe as well as by a variety of script like notational systems between the Nile and Indus rivers.

Астрономиялық және ғылыми байқаулар

Ситчиннің "планеталық соқтығысу" гипотезасы қазіргі астрономдар ұсынған гипотезаға сырттай ұқсас келеді – бұл 4,5 миллиард жыл бұрын Айдың жаңа ғасырларда пайда болған Жерге соқтығысқан денемен қалыптасуының алып әсері гипотезасы. Дегенмен, Ситчин ұсынған планеталардың соқтығысу сериясы мәліметтері мен уақыты жағынан өзгеше. Иммануэль Великовскийдің бұрынғы "Дүниелер соқтығысуы" тезисі сияқты, Ситчин мифологиялық есептерде ежелгі адамның жәбірші аспан денелерінің қозғалысы туралы білімінің дәлелін тапқанын айтады. Великовскийдің жағдайында, бұл планетааралық соқтығыстар адамның өмірі шегінде болған деп есептелсе, Ситчин үшін бұл планеталардың қалыптасуының алғашқы кезеңдерінде орын алды, бірақ бұл кездесулерден кейін Нибируда дамыған шетелдік нәсіл арқылы мифологиялық деректерге енді. Бұрынғы Иммануэль Великовскийдің көмекшісі, кейіннен белгілі сыншы болған К. Лерой Элленбергердің айтуынша, "[Ситчин] тең мүмкіндіктерден бастап, нефилимдер Нибируда Жердегі ұқсас дамудан 45 миллион жыл бұрын, оның әлдеқайда қолайлы ортасында дамыған. Мұндай нәтижеге жету қиын, себебі Нибиру уақытының 99% астамын Плутоннан тыс өткізеді. Ситчиннің радиоактивті ыдыраудан туындаған жылу мен қалың атмосфера Нибируды жылы ұстайды деген түсіндірмесі абсурдты және кеңістіктегі қараңғылық мәселесін шешпейді. Сондай-ақ, Нибиру келгеннен кейін ұзақ уақыттан соң пайда болған нефилимдер Нибиру Күн жүйесіне алғаш кірген кезде не болғанын қалай білгені түсініксіз."

Ситчин "Адамның бөтен гендері" еңбегінде Адамның геномдық тізбесін анықтау консорциумы тапқан 223 геннің геномдық эволюциялық ағашта қажетті алдыңғылары жоқ екенін мәлімдейді. Кейінгі зерттеушілер, салыстыру үшін толық гендік деректер базасының болмауына байланысты Адамның геномдық тізбесін анықтау консорциумының қорытындысын жасау мүмкін емес деп дәлелдеді. Зальцбергтің талдауы бойынша, 40 потенциалды ген прокариоттық организмдердің геномдарына көлденең түрде ауысқан. Зальцберг сондай-ақ геннің жоғалуы, үлгі мөлшерінің әсері және эволюциялық жылдамдықтың өзгеруі баламалы, биологиялық тұрғыдан сенімді түсіндірме береді деп санайды.