Кіріспе

Антикалық дәуірдегі адам халқының зерттелуі. Классикалық демография – бұл классикалық дәуірдегі адам демографиясын зерттеу саласы. Ол көбінесе Бронза дәуірі мен Батыс Рим империясының құлауы арасындағы Жерорта теңізі аймағындағы өркениеттерде өмір сүрген адамдардың жалпы санына назар аударады. Алайда, соңғы онжылдықтарда тарихшылар демографиялық процестерді, мысалы, туу және өлім-жітім көрсеткіштерін немесе ежелгі халықтың жыныс құрамын талдауға көбірек қызығушылық танытуда. Бұл кезең грек және рим өркениеттерінің дамуымен халық санының өсуімен, одан кейін экономикалық және әлеуметтік дағдарыстар, көші-қон және негізінен өмірленуге бағытталған шаруашылыққа қайта оралу салдарынан күрт азаюмен сипатталады. Демографиялық мәселелер ежелгі Грекия және Рим экономикасының мөлшері мен құрылымын анықтауда маңызды рөл атқарады.

Ежелгі Грекия және грек отарлары

800 жылдан бастап грек қала-мемлекеттері Жерорта теңізі мен Қара теңіз жағалауларын жайлауға кірісті. Бұл үлкен кеңеюдің себептері ретінде халық тығыздығы, қатыгез құрғақшылықтар немесе жеңілген халықтың қашуы (немесе осылардың қатар келуі) қарастырылады. Гректер қоныстанған аймақтардың, батыс Жерорта теңізінен Кіші Азияға және Қара теңізге дейінгі, IV ғасырдағы халқы 7,5 миллионға дейін жететін болжанып отыр.

Грекияның өзі

Грекияның географиялық анықтамасы уақыт өте келе өзгеріп келді. Бүгінде ежелгі Македония патшалығы грек әлемінің бір бөлігі саналады, ал классикалық дәуірде ол жеке бірлік болған. Македон тілі грек диалектілерінің тізбегіне жатса да, кейбір афиналық жазушылар оны Грекияның құрамына қоспаған. Сол сияқты, қазір Түркияның құрамындағы тарихи Ионияның көбісі түрік тілінде сөйлейді, бірақ б.з.д. I мыңжылдықтан бастап Иония грек тілінде сөйлейтін халықпен тығыз қоныстандырылған және грек мәдениетінің маңызды бөлігі болған. Б.з.д. V ғасырда Эгей теңізінің жағалауы мен аралдарында грек тілінде сөйлейтін халықтың саны 800 000-нан 3 000 000-ға дейін бағаланған. Б.з.д. V ғасырда Афина мен Аттикада 150 000-ға жуық азаматтық құқығы бар афинян, шамамен 30 000 шетелдік және 100 000 құл болған, олардың көп бөлігі қала мен портынан тыс жерлерде тұрған. Нақты сандар белгісіз, бағалаулар әртүрлі.

Басқа грек отарлауы

Киренаиканың ежелгі римдік провинциясы, қазіргі Ливияның шығыс аймағында, жүздеген мыңдаған грек, латын және жергілікті тұрғындарға мекен болды. Алғашқыда грек отаршыларымен қоныстанған бес маңызды қала (Кирена, Барка, Эвсперидес, Аполлония және Таухира) бірігіп пентаполис құрады. Жердің құнарлылығы, сильфиумның экспортталуы және Карфаген мен Александрия арасындағы орналасқандығы оны қоныстану үшін өте тартымды еткен.

Ежелгі Финикия мен финикиялық отарлар

Финикиялықтар Жерорта теңізі бойында, оның ішінде Карфаген қаласын да қоныстандырды.

Эллиндік патшалықтардың демографиясы

Қалалық даму басталғанда, Пелла ең ірі қалаға айналды. Диадохи соғыстарынан кейін Македония патшалығының халқы 4 миллионға жетті.

Птолемеялық Египет

Грек тарихшысы Диодор Сицилий өмірінде, Рим империясымен қосылғанға дейін Мысырда 7 миллион адам тұрғанын бағалаған. Оның сөзіне қарағанда, осы халықтың 300 мыңы Александрия қаласында өмір сүрген. Кейінгі тарихшылар елдің мұндай көп халықты баға алатынына күдік келтірген.

Селевкидтер империясы

Селевкид империясының халқы 30 миллионнан жоғары болған деген болжам бар.