Кіріспе

Америкалық саясаткер (1914–2004)

Альфонсо Эдвард Белл-младший (19 қыркүйек 1914 – 25 сәуір 2004) – Калифорния штатынан АҚШ Конгресінің республикалық өкілі. Белл 1961 жылдан 1977 жылға дейін сегіз мерзім бойы Малибу және Лос-Анджелестің ықпалды Вестсайд аймағын өкілдік етті.

Отбасылық тарихы және ерте өмір

Ал Белл, достары оны білгендей, Оңтүстік Калифорниядағы Белл, Белл Гарденс және Бел Эйр қалаларына атын берген, мал шаруашылығын, мұнай өндірісін және жылжымайтын мүлікті дамытумен айналысқан алғашқы отбасының мұрагері еді. Оның әкесі Альфонзо мұнай компаниясының табысын Вестсайдтың жоғары деңгейлі аудандарын дамытуға жұмсады, оның ішінде Вествуд, Беверли-Хиллз, Пасифик-Палисайдс және Бел Эйрдің бір бөліктері де болды. Кіші Белл Лос-Анджелестің солтүстігіндегі әкесінің иелігіндегі кең шаруашылықта өсті, ол қазір Бел Эйр және Пасифик-Палисайдс деп аталатын аумақтарды қамтыды. Балалық шағындағы ең жақын достарының және жиі бірге атпен серуендейтін серіктерінің бірі – әйгілі әкесі Белл отбасының шаруашылығынан солтүстікке қарай үлкен ранчоға ие болған Уилл Роджерс кіші болды. Белл 1930-жылдардың басында Калифорниядағы Вебб мектебінде білімін бастады. 1938 жылы Оксидентал колледжінде саяси ғылымдар мамандығы бойынша диплом алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1942-1945 жылдары) Әскери әуе күшінде қызметтенгеннен кейін, ол отбасылық мұнай бизнесіне қосылып, 1947-1959 жылдар аралығында компания президенті болды. Сондай-ақ, ол фермер және мал өсіруші болды, және өзінің өмірбаянында 1975 жылы мұнай компаниясын сатқанын айтты.

Калифорниялық Республикашылдар партиясы

Белл 1950-ші жылдардың ортасында саясатқа қадам басып, Республикалық партияның бірнеше лауазымын атқарды. Ол Лос-Анджелес округінің Республикалық орталық комитетінің төрағасы, Калифорния штатының Республикалық орталық комитетінің төрағасы және Республикалық Ұлттық комитетінің мүшесі болды. Беллдің саяси құдайы және мемлекеттік қызметке түсуге оны шабыттандырған тұлға – президент Франклин Рузвельт болғанмен, Белл студент кезінде «Жас демократтар» қатарынан шығып, кейін Республикалық партияға тіркелгенін, сондай-ақ 1952 жылы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрді президенттікке белсенді қолдағанын айтты. Белл 1956 жылдан 1959 жылға дейін Калифорния штатының Республикалық орталық комитетінің төрағасы, ал 1956 жылдан 1959 жылға дейін Республикалық Ұлттық комитетінің мүшесі қызметін атқарды.

АҚШ Конгрессі

1960 жылы Белл сексен жетінші Конгресске республикашыл ретінде сайланды және 1961 жылдың 3 қаңтарынан 1977 жылдың 3 қаңтарына дейін қызмет етіп, жеті Конгресске қайта сайланды. Конгрессте болған кезде Белл Калифорния жағалауындағы Малибудан Палос-Вердес түбегіне дейінгі, сондай-ақ Санта-Мониканың толық немесе бір бөлігін қамтитын 28-ші және, қайта бөлінгеннен кейін 27-ші округтің өкілі болды. Ол кезде республикалық бекініс саналған округте республикалық сайлаушылардың үлесі 40%-тан 49%-ға дейін ғана жеткендіктен, кандидатқа екі партиялық қолдау өте қажет болды. Конгрессте Белл сыртқы саясат және қорғаныс мәселелерінде консервативті көзқарастарымен танылды – ол үш президенттік әкімшілік кезеңінде Вьетнам соғысын қолдады, бірақ ішкі саясатта көбінесе орташа және либералды ұстанымдарды ұстанды, оның ішінде ашық тұрғын үй заңдары және басқа да азаматтық құқықтарды қорғау заңнамалары, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау және сақтау, білім беру саясаты мен реформасы мәселелерінде. Кейбіреулер конгрессмен Ал Беллді саяси консерватор, ал басқалары – орташа көзқарасты саяхатшы деп атады. 1972 жылы Ральф Надердің Беллдің дауыс беру рекорды бойынша жүргізген зерттеуінде: «Оның қандай екенін нақты айту қиын. Ол көптеген салаларда, әсіресе экономикалық реттеуге қатысты, консерваторларға жақын. Бірақ американдық қоғамдағы әлсіздердің мәселелеріне келгенде Белл либералды көзқарас ұстанады» делінген. Конгрессмен бір кезде өзін «орталықтанған» деп сипаттап, саяси тиімділіктен емес, принциптерге және мәселенің мәніне сәйкес дауыс бергенін айтты. 1970 жылы ол Los Angeles Times газетінің тілшісіне: «Орташа көзқарасты саяхатшы көбірек оқуға тиіс. Екі шеттегі экстремистерге көп жұмыс істеудің немесе ойлаудың қажеті жоқ – олар не үшін және неге қарсы екенін алдын ала біледі. Ал орташа көзқарасты саяхатшы әр мәселені өз мәнісімен қарастырып шешуі керек» деді. Ғылым және астронавтика жөніндегі Палата комитетінің және Білім беру және еңбек комитетінің жетекші мүшесі ретінде ол Үлкен американдықтар туралы заң, Бастауыш және орта білім туралы заң, 1968 жылғы Тұрғын үй және қала құрылысы заңы, сондай-ақ еңбек стандарттарын жақсарту, жұмысшылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, ардагерлерге көмек көрсету және қоршаған ортаны қорғау, экожүйе мен жануарлар дүниесін сақтау бағдарламаларына қатысты заңдарды қолдағандығы үшін екі партиялық мақұлдауға ие болды. Белл өзінің өкілеттігі кезінде Конгресте қарастырылған азаматтық құқықтар туралы заңның барлық маңызды бөлігін қолдады, көбінесе өз партиясымен келіспей жұмыс істеді, себебі партия жиі осы заң жобаларына қарсылық көрсетті, және 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңға айналған заңның ерте кезден-ақ белсенді жақтаушысы болды. Заң жобасына демократтардың қарсылығын жеңу үшін республикалықтардың екі партиялық қолдауы қажет болғандықтан, Белл қажетті республикалық дауыстарды жинауға көмектесу арқылы Азаматтық құқықтар туралы заңның Палатада қабылдануына үлкен үлес қосты. Бұл жұмыстың барысында ол NAACP-тің Кларенс Митчелл-младшиймен жақын қарым-қатынас орнатты. Олар екеуі 1963 жылы Вашингтондағы жұмыс және бостандық үшін науқан кезінде Мартин Лютер Кингпен бірге жүрді және Кинг өзінің әйгілі «Менің арманым бар» сөзін айтқанда Линкольн мемориалының алдындағы подиумның артында отырып, құрметке ие болды. Кейінірек 1964 жылғы тарихи заңның қабылдануы туралы жазған Белл: «Мен Азаматтық құқықтар туралы заңды бастапқыда қолдағанымды мақтан тұтамын. Бұл заң барлық адамдарға тең мүмкіндік беру мақсатын қамтиды. Заң шығарушылардың коалициясы американдық өмірдегі әділдік пен теңдіктің мағынасы туралы консенсусқа келді. Бұл консенсус барлық адамдардың нәсіліне, дініне, ұлтына немесе жынысына қарамастан кемсітпеу принципіне негізделген» деді.

Калифорниядағы үйдегі танымалдылығы

Бай, қарапайым, мейірімді, сұлу және жұмсақ мінезді Белл екі партияның сайлаушыларына оңай жағысып, Конгресске өткен алғашқы сайлауда қарсыласынан 50 пайызға 12 пайызбен басымдық танытты. Ол сайлауларда әртүрлі саяси қолдаулардың кең спектрін жиі пайдаланды. Мысалы, алғашқы Конгресске сайлау кезінде бұрынғы бірінші ханым Элеонора Рузвельт, сондай-ақ болашақ Калифорния губернаторы және президент Рональд Рейган оны қолдаған. Рейган сол кезде номиналды демократ болған және «Ал Белл үшін демократтар» атты ұйымдастырған комитетінің төрағасы болды. Саяси мансабының соңында, 1976 жылы АҚШ Сенатына үміткер болған кезде, Беллді Лос-Анджелес қаласының мэрі Том Брэдли және танымал актер-режиссер Джон Уэйн де қолдады. Алайда, конгрессмен Белл өзінің танымалдылығы мен ұзақ жылғы мемлекеттік қызметін жоғары лауазымға қол жеткізу үшін пайдалана алмады. Ол мұны екі рет қабылдады: 1976 жылы Калифорния штатынан демократ Джон В. Туннидің Сенат орынына үміткерлікке түсті, ал 1969 жылы Лос-Анджелес мэрі Сэм Йортиді тақтан түсіруге тырысты. Йорти 1969 жылы лауазымын сақтап қалды, бірақ келесі сайлауда Беллдің қарсыласын қолдауының нәтижесінде Том Брэдлиге жеңілді. Ал Тунни 1976 жылы республикалық алғашқы сайлауда Беллді жеңген С.И. Хаякавадан жеңіліс тапты. Сенаттың алғашқы сайлауына қатысу үшін Белл 1976 жылы палатаға қайта сайлануға түспеді. Йортиге қарсы мэрлік жарыс Беллдің тәуелсіздігін және өзіне сенуін көрсетті, тіпті бұл оның саяси беделіне зиян келтірсе де. Алғашқы сайлауда жеңілгеннен кейін Белл Йортидің қарсыласы Том Брэдлиді белсенді түрде қолдады. Олар саяси көзқарастарымен қарама-қарсы болғанымен, өмір бойы дос болып қалды, Брэдли кейін Беллді Конгресске сайлауда және Сенатқа үміткерлікке қолдады. Белл Йортиге ұзақ уақыт бойы қарсы болды, оның Лос-Анджелесті басқаруға «қабілетсіз» екенін және Вашингтонмен үнемі дауласуы қаланың федералдық қаражат алуына кедергі келтіргенін айтты. Белл сондай-ақ Брэдлиге қарсы Йортидің нәсілдік кампаниясын және бұрынғы қарсыластарына жасаған жалақорлық әрекеттерін жек көреді, олар оны қынжырға келтірді. Бірақ Беллдің партиялық емес жарыста Брэдлиді қолдауы консервативті республикашыл сайлаушылардың, мысалы, мұнайшы және Йортиді қолдаған Генри Сальваторидің наразылығын тудырды, нәтижесінде республикалық адвокат Джон ЛаФоллетті 1970 жылы Беллдің Конгресс орынына үміткер ретінде тіркеді. Алайда Белл жеңіске жетіп, 1976 жылы зейнетке шыққанға дейін тағы үш мерзімге Конгрессте қалды. 1998 жылы зейнеткер конгрессмен Беллге арналған құрметті сөзінде бұрынғы президент Джордж Буш Беллдің мемлекеттік қызметтегі мансабы туралы былай деді: «Ол қызмет етті және оны ар-ұятымен атқарды. Ол 16 жыл бойы Конгрессте қызмет етті, әрдайым өзінің ішкі сезімімен дауыс берді, бірақ әрдайым өз сайлау округінің халқына қызмет етті, оны Вашингтонға кім жібергенін ешқашан ұмытпады. Бізге осындай Ал Беллдердің көбірек қажет, оның АҚШ Конгресіндегі мінсіз қызметімен. Ол өз штатына және еліне үлкен сыйластық көрсетті».

Жеке өмір және отбасы

1940 жылы Белл американдық нан өнеркәсібінің басшысы және спорт меценаты Пол Хой Хелмстің қызы Элизабет Джейн Хелмсқа үйленді. Ол 1931 жылы Лос-Анджелесте Венеция және Вашингтон көшелерінде Хелмс нан зауытын, ал 1936 жылы Билл Шредермен бірге Хелмс атлетикалық қорын құрды. Белл мен Хелмс кейін ажырасып кетті. 1970 жылы Белл теледидар және кино актрисасы, сондай-ақ бұрынғы теннис чемпионы және Уайтман кубогының жеңімпазы Мариан Маккаргоға үйленді, ол туралы өзінің өмірбаянында өмірінің махаббаты деп жазды. Олар "Жеңілмейтіндер" фильмі түсірілімі кезінде танысты, онда оның көп жылдық досы, актер Джон Уэйн де түскен болатын. Белл 2004 жылы пневмонияның салдарынан қайтыс болды, ал оның әйелі Мариан ұйқы безінің қатерлі ісігінен қайтыс болғаннан кейін он сегіз күн өткен соң дүние салды. Бір рет ажырасып, екі рет жесір қалған Беллтің бір қызы – Фонза, және тоғыз ұлы болды: Стивен, Мэтью, Фонзо, Роберт және Тони Белл; сондай-ақ Рик, Грэм, Гарри және Билли Мозес. Оның кіші ұлы Тони Белл Лос-Анджелес округінің бақылаушысы Майк Антоновичтің бас көмекшісі және өкілі қызметін атқарады.