Кіріспе

Роджер Споттисвудтың 1988 жылғы фильмі "Оққа түсір" (Солтүстік Америкадан тыс аймақтарда "Қатігез қуу") – 1988 жылы түсірілген американдық әрекетке толы детективтік триллер. Режиссері Роджер Споттисвуд, басты рөлдерде Сидни Пуатье (он бір жылдық үзілістен кейінгі алғашқы рөлі), Том Беренгер, Кланси Браун, Эндрю Робинсон және Кирсти Аллей. Фильм ФБР агентінің адам өлтіруге бейім шантажшіні қуу оқиғасын баяндайды. Шантажші Тынық мұхитының солтүстік-батысында балық аулаушыны құлыпқа алғанда, агент оны құтқару үшін жергілікті жабайы табиғаттағы нұсқаушымен бірігеді. Фильм сыншылар тарапынан жағымды пікірлер алды, олар фильмнің режиссурасын, актерлік шеберлігін және сапасын, сюжетінің болжамдылығына қарамастан жоғары бағалады.

Сюжет

Сан-Францискода бір ер адам түнде өз зергерлік дүкеніне бұрылып кіргені анықталды. ФБР оны сұраққа алады және әйелінің дүкендегі алмастарға талап етіп, қастандық жасаған адам тарапынан кепілге алынғанын біледі. Зергердің үйіне жасалған шабуыл кезінде қастандық жасаған адам отбасының қызметшісін атып өлтіреді және зергердің әйелін кемежайға алып келуге рұқсат беруді талап етеді. ФБР агенты Уоррен Стэнтин оларды іздейді, бірақ ол қастандық жасаған адамды ұстауға тырысқанда зергердің әйелі сол көзіне оқ тиіп, қаза табады, ал қастандық жасаған адам қайықты алдау ретінде пайдаланып, қашып құтылады. Стэнтин қастандық жасаған адамды табуға бейімделген, оны Вашингтонға дейін іздейді, онда таулы орманның шахтасында сол көзіне оқ тиген адам табылған. Қастандық жасаған адамды өлтіріп, оның кімдігін ұрлағанына сенген Стэнтин, жергілікті балық аулаушы Сара Реннелл басқаратын балық аулау тобының шахтадан орманға кіргенін біледі және оларды табуға көмектесу үшін оның серігі Джонатан Ноксты шақырады; Сараны өзі іздеуге ниеттенген Нокс негізінен келіседі. Осы уақытта, Сараның балық аулау тобы балықшы жардан құлап кетуге жақын болғанда тоқтап қалады, ал басқа балықшы Стив оған көмектесуге тырысады. Стивтің тасымалдап жүрген тапаншасы тіреуге түсіп, оны қайтаруын сұрайды, бірақ кейін балықшыны құлатып, балық аулау тобының қалғанын жардан лақтырып жібереді және Сараны кепілге алып, оны Канадаға алып кетуді талап етеді. Стантин мен Нокс қауіпті шатқалымнан өтіп, лагерь құрып, ағыста өлген балықшыларды табады, ал Нокс Сараның қаза тапқанына сенімді. Олар Стив пен Сараның түнгі уақытта демалып, болған Сараның үйіне жетеді және Сараның қолжазбасымен ФБР-ге жазылған хатты табады, ол оның әлі де тірі екенін растайды. Қуу таулардағы қарлы боранға дейін жалғасады, онда Нокс Стэнтинді қалған жолға тартады, осылайша ол шаршаудан қалпына келеді. Екеуі бір-біріне құрмет көрсетіп, Стэнтин Ноксты гризлиден құтқарып қалғанда одан да жақсартады. Сара Стивтен босануға тырысады, ол оған оқ атып, Стэнтин мен Ноксты олардың орналасқан жері туралы хабардар етеді; алайда, Стив Сараны қайтадан ұстап алады және ағаш кесу машинасымен қашып кетеді, тағы да ұсталудан қашып құтылады. Стэнтин мен Нокс Ванкуверге келіп, Стив пен Сараның демалу үшін үйге бұрылып кіргенін және алмаз брокеріне қоңырау шалғанын біледі. Стэнтин мен Нокс алмаз брокерінің үйіне бұрылып кіріп, оны Стивпен қай жерде кездесуді жоспарлап отырғанын білу үшін сұраққа алады. Олар кездесу орнын бақылап, Стивтің Сараны ұстап тұрғанын көреді, бірақ Стив Ноксты байқайды. Ұзақ атыс-шабыстан кейін Стив SUV-ды ұрлап, Стэнтин, Нокс және Ванкувер полиция бөлімін машинамен қууға алып кетеді. Стэнтин мен Нокс кетіп бара жатқан паромдағы SUV-ды көреді, бірақ полиция SUV-ды іздеп, оларды таба алмайды; Стэнтин бұл тағы бір алдау екенін түсінеді, ал ол Нокспен екінші паромды іздейді. Стэнтин Стивті табады және Нокс оны құлағына оқ тигізіп, Сараны босатуға алаңдату алдында онымен атыс жасайды. Стив жолаушы мен оның балаларын кепілге алғанда, Стэнтин оның назарын аударуға тырысады, бірақ бірнеше рет оқ жараланады. Стив Стэнтинді сол көзіне атып өлтіруге дайындалады, бірақ оқ атып жатқанда оқ-дәрісі бітіп қалады; Стив екеуін де кемеден лақтырып жібереді, қысқаша күрес болғаннан кейін Стэнтин Стивті екі рет ішекке, содан кейін сол көзіне атып өлтіреді. Нокс Стэнтинді құтқару үшін суға секіреді, екеуін де құтқару қайығы жинап алады.

Кассалық жинақ

Фильм 15 миллион долларлық бюджетпен 29,3 миллион доллар жинады. The New York Times газетінің Жанет Маслин бұл фильмнің «Сидни Пуатьедің экранға ұзақ үзілістен кейін оралуын және ескі, сапалы әңгімелеу стилінің қайта жаңғыруын» көрсететінін айтты. «Бұл, негізінен, формулалық фильм, сондықтан ол ерекше емес. Бірақ оның нақты, шектеулі режиссурасы, үлкен қарқыны және көп бұрылыстарға толы оқиғасы бар. Егер сіз бұрынғыдай қызықты детективтік фильмдер жасалмайды деп ойласаңыз, жақсы жаңалық: олар тағы бір фильм жасады». Үш жұлдызды шолуда Роджер Эберт бұл «1970-жылдардың басындағы ең сенімді жанр – достастық фильмінің кейінгі кезеңдегі тағы бір мысалы» екенін еске салды. «Формула әлі де жұмыс істейді. Бір-біріне мүлдем ұқсамайтын екі кейіпкер қауіпті миссияда бірігеді, көптеген қиындықтарды еңсере отырып, аман қалады, жеңіске жетеді және дос болады». Ол Пуатье «осы рөлі үшін сыйлыққа ие болмаса керек, бірақ оның оралуына қуаныштымыз» деді. Los Angeles Times газетінде Шейлия Бенсон «мұнда көптеген адамдар кейіпкерлер мен логикадағы көптеген қателерді байқамады; олар тірі ұлпаның орнына көмірдің сызықтарынан кейіпкерлер жасады. Пуатье мен Беренгердің рөлдері беттік сипатталған, олардың әңгімелері кейде қатты ұялтады. Сыртқы ортаны жақсы білетін әйел кейіпкердің болуы жақсы, бірақ интеллект пен күштің арасындағы күреске мүмкіндік берілген барлық мүмкіндіктерден бас тартты. «Атып өлтір» (MPAA зорлық-зомбылық үшін R рейтингісі) фильмінде пейзаж жабайы, ал фильм – тәуелсіздікке қадам басу».