Кіріспе

Революция және контрреволюция Германияда (неміс тілінде: Revolution und Konterrevolution in Deutschland) – Фридрих Энгельс жазған, Карл Маркс үлесі қосылған кітап. Алғашқыда бұл материал 1851 жылдан 1852 жылға дейін Маркс атымен «New York Daily Tribune» газетінде жарияланған мақалалар сериясы болды, ал 1896 жылы Элеонора Маркс Авеллингтің редакторлығымен алғаш рет кітап түрінде жарық көрді. Энгельс авторы екені 1913 жылға дейін көпшілікке белгілі болған жоқ, бірақ кейбір жаңа басылымдар 1971 жылға дейін Марксті автор ретінде қате көрсетуді жалғастырды.

Бастапқы журналистика

1851 жылдың басында Чарльз Дана, сол кезде «Нью-Йорк Дейли Трибьюн» газетінің редакторы, Карл Марксқа газетке дерек көздік және тарихи жазбалар жазуды ұсынды. Данаға Маркс мүмкін болатындығы туралы Фердинанд Фрейлиграттың хабарлаған, ол бұрын Кёльн (Кёльн) қаласындағы «Neue Rheinische Zeitung» газетінің редакциясында Маркспен бірге жұмыс істеген. Маркс сол кезде экономикалық зерттеулермен шұғылданып, тапсырманы орындай алмады, бірақ 1851 жылдың 14 тамызында ол өзінің досы және ойдас Фредерик Энгельске «1848 жылдан бастап Германия туралы бірнеше мақала» жазуын сұрап хат жазды. Мақалалар 1851 жылдың 25 қазанынан 1852 жылдың 23 қазанына дейін жарияланды. Маркс 1852 жылдың тамызында Англиядағы сайлау туралы мақала жазғаннан бастап газетке өзі жаза бастады, алғашқыда неміс тілінде жазып, ағылшын тіліне аударуға Энгельс және басқа достарының көмегіне жүгінді. 1853 жылдың қаңтарына қарай Маркс ағылшын тілін жетік меңгеріп, қосымша редакторлық көмексіз «Трибьюн» газетіне жаза алды. Маркс осы ұзақ жазбалары үшін әр мақалаға 1 фунт стерлингтік өте шамалы бір реттік төлем алатын.

Кітап түрінде көрінісі

Маркстің кіші қызы Элеонора Маркс Авелинге "Германия: революция және контрреволюция" мақалаларын жинап, кітап түрінде шығару міндеті жүктелді. Бұл алғаш рет 1896 жылы Swan Sonnenschein & Co. баспасынан шыққан "Революция және контрреволюция; немесе Германия 1848 жылы" атты жинақта жарияланды. "Революция және контрреволюция" деген тақырыптағы 19 мақаланың әрқайсысына Авеллинг авторлық қойды және олар тараулар ретінде жарық көрді. Бастапқы серия орын таппауының себебінен бір мақаласы қысқартылғандықтан, Авеллинг материалды аяқтау үшін жинаққа 20-шы және соңғы мақаланы қосты. Бұл Энгельстің тағы бір еңбегі, бірақ Маркс қолтаңбасымен жарық көрген "Кельндегі соңғы сот процесі" атты мақаласы еді, ол алғаш рет 1852 жылдың 22 желтоқсанында Tribune газетінде жарияланған. Авеллинг редакциялаған "Революция және контрреволюция" кітабының таралымын АҚШ-та Swan Sonnenschein компаниясының американдық серіктесі – Charles Scribner's Sons баспасы жүзеге асырды. Кітап келесі жылдары бірнеше рет қайта басылды, соның ішінде Карл Каутскийдің 1896 жылғы неміс тіліне аудармасы – Revolution und Kontre Revolution in Deutschland (Германиядағы революция және контрреволюция) атты нұсқасы да бар. Каутскийдің материалды қайта атауы осы басылған еңбектің кеңінен танымал атына айналды. 1913 жылы Маркс пен Энгельс арасындағы хат алмасулар жарияланғанда ғана, кейіннен жарық көрген "Революция және Германиядағы контрреволюция" еңбегінің нақты авторы анықталды. Бұл ақпаратқа қарамастан, дұрыс емес басылымдар шығаруын жалғастырды, оның ішінде 1952 жылы британдық Allen and Unwin фирмасының және 1971 жылы Capricorn Books деп аталатын шағын американдық баспаның шығарған нұсқаларында автор ретінде Карл Маркс көрсетілген.

Мазмұны

Революция және контрреволюция – 1848 жылы Пруссия, Австрия және басқа да неміс мемлекеттерінде болған оқиғалардың шоттесуі. Ол орта және жұмысшы табының армандарына, сондай-ақ неміс бірігуі идеясына тигізген әсерін баяндайды. Австрия мен Пруссиядағы оқиғалар, поляктар мен чехтардың атқарылған рөлі, және Энгельс қарсы болған панславизм мәселелері талқыланады. Сонымен қатар, Кельн коммунистік процесі де қарастырылады, онда айыпталушылар кейбір айғақтартын дөңгелектеп жасалғаны анықталғаннан кейін ақталды.

Мақалалар тізімі

I. Революцияның басталуындағы Германия. (1851 ж. 25 қазан)
II. Пруссия мемлекеті. (1851 ж. 28 қазан)
III. Басқа неміс мемлекеттері. (1851 ж. 6 қараша)
IV. Австрия. (1851 ж. 7 қараша)
V. Вена көтерілісі. (1851 ж. 12 қараша)
VI. Берлин көтерілісі. (1851 ж. 28 қараша)
VII. Франкфурт ұлттық ассамблеясы. (1852 ж. 27 ақпан)
VIII. поляктар, чехтар және немістер. (1852 ж. 5 наурыз)
IX. Панславизм. Шлезвиг-Гольштейн соғысы. (1852 ж. 15 наурыз)
X. Париж көтерілісі. Франкфурт жиналысы. (1852 ж. 18 наурыз)
XI. Вена көтерілісі. (1852 ж. 19 наурыз)
XII. Венаны шабуылдау. Венаның сатқындығы. (1852 ж. 9 сәуір)
XIII. Пруссияның құрылтай жиналысы. Ұлттық Ассамблея. (1852 ж. 17 сәуір)
XIV. Қалыпты жағдайға келтіру. Диета және палата. (1852 ж. 24 сәуір)
XV. Пруссияның жеңісі. (1852 ж. 27 шілде)
XVI. Ұлттық Ассамблея мен үкіметтер. (1852 ж. 19 тамыз)
XVII. Көтеріліс. (1852 ж. 18 қыркүйек)
XVIII. Шағын саудагерлер. (1852 ж. 2 қазан)
XIX. Көтерілістің аяқталуы. (1852 ж. 23 қазан)
XX. Кельндегі сот процесі. (1852 ж. 22 желтоқсан)

Ақпарат көзі: Хэл Дрейпер, Маркс Энгельс журналы, 141-бет.