Кіріспе
1953 ж. Р. Р. Толкиннің «Беорхтон Беорхтем ұлының үйіне оралуы» поэмасы – бұл Ж. Р. Р. Толкиннің 1953 жылы «Эссе және зерттеулер» журналының 6-томында жарияланған, кейін 1966 жылы «Толкин оқырманы» жинағында қайта басылған туынды. Ол сондай-ақ «Ағаш және жапырақ» жинағының ең соңғы басылымына да енгізілген. Бұл тарихи ойын-шығарма, ол көне ағылшын поэмасы «Мальдон шайқасынан» шабыттанды. Ол аллитерациялық өлең түрінде жазылған, бірақ сонымен қатар пьеса болып табылады, өйткені негізінен Мальдон шайқасынан кейін екі тұлға арасындағы әңгімеден тұрады. Туындыға екі эссе қоса берілген, олардың біреуі негізгі мәтінге дейін, екіншісі кейін жазылған. Басылған нұсқасы мынадай түрде ұсынылды:
The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son is a work by J. R. R. Tolkien originally published in 1953 in volume 6 of the scholarly journal Essays and Studies by Members of the English Association, and later republished in 1966 in The Tolkien Reader; it is also included in the most recent edition of Tree and Leaf. It is a work of historical fiction, inspired by the Old English poem The Battle of Maldon. It is written in the form of an alliterative poem, but is also a play, being mainly a dialogue between two characters in the aftermath of the Battle of Maldon. The work was accompanied by two essays, also by Tolkien, one before and one after the main work. The work, as published, was thus presented as:
"The Death of Beorhtnoth" — an introductory essay concerning the battle and the Old English fragment that inspired Tolkien. The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son — the alliterative poem. "Ofermod" — an essay following on from the main work, discussing the meaning of the Old English word ofermod "overconfidence, foolhardiness".
«Беорхтонның өлімі» – шайқас және Толкинге әсер еткен көне ағылшын үзіндісі туралы кіріспе эссе. «Беорхтон Беорхтем ұлының үйіне оралуы» – аллитерациялық өлең. «Ofermod» – негізгі туындыдан кейін жазылған, «өте сенімділік, батырақтық» деген мағынаны білдіретін ofermod көне ағылшын сөзінің мағынасын талқылайтын эссе.
The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son is a work by J. R. R. Tolkien originally published in 1953 in volume 6 of the scholarly journal Essays and Studies by Members of the English Association, and later republished in 1966 in The Tolkien Reader; it is also included in the most recent edition of Tree and Leaf. It is a work of historical fiction, inspired by the Old English poem The Battle of Maldon. It is written in the form of an alliterative poem, but is also a play, being mainly a dialogue between two characters in the aftermath of the Battle of Maldon. The work was accompanied by two essays, also by Tolkien, one before and one after the main work. The work, as published, was thus presented as:
"The Death of Beorhtnoth" — an introductory essay concerning the battle and the Old English fragment that inspired Tolkien. The Homecoming of Beorhtnoth Beorhthelm's Son — the alliterative poem. "Ofermod" — an essay following on from the main work, discussing the meaning of the Old English word ofermod "overconfidence, foolhardiness".
Сюжет
Пьесаның өзі екі кейіпкер – Тидвальд (Тида) мен Тортхелм (Тотта) Мэлдон шайқасы даласында Эссекс елдоры Беортноттың денесін қайтарып әкелу оқиғасын баяндайды. Ұзақ ізденістен кейін олар әлдеқашан қаза тапқан қожайындарының денесі мен оның алтын қылышын табады. Оқиғаның барысында Тотта ағылшын шайқасының тонаушысын өлтіреді, бұл үшін Тида оны сөксе де, кінәлайды. Осы оқиға кейіпкерлерге Беортноттың іс-әрекеттерінің моральдық жағын талқылауға мүмкіндік береді. Тотта – Беортноттың іс-әрекетін батылдықпен жасалған қаһармандық деп санайтын романтик, ал Тида – викингтерге өтуге рұқсат ету шешімінің ақылсыздығын көрсетіп, реалистік көзқарас ұстанатын, шайқаста тәжірибелі шаруа. Соңында екі кейіпкер лордтың денесін арбаға тиеп, драма оларды Элидегі жақын маңдағы монастырға аттандырумен аяқталады.
Сындық талқылау
Әдеби сыншылардың көпшілігі «Үйге оралу» Толкиннің солтүстік батырлық этикасына жасаған өткір сын екеніне келіседі. Мысалы, Толкиннің «Үйге оралу» туындысының бастапқы нұсқаларын пайдаланып, Томас Хонеггер Толкиннің Беортноттың мақтанышын толығымен жағымсыз жарықта көрсетуге ерекше көңіл бөлгенін айтады. Джордж Кларк Толкиннің «Мальдон шайқасы» туындысын қайта өңдеуі Беортнотты оның мақтанышы үшін «сөккенін» және жалпы алғанда аңғалсаксондықтардың атақ пен материалдық байлыққа ұмтылудың батырлық идеалдарын сынағанын мәлімдейді (41). Том Шиппи ұқсас пікір білдіріп, Толкиннің «Үйге оралу» романында Беортнотты айыптауы оның ескі ағылшын әдеби ата-бабаларына қарсы «әкесін өлтіру әрекеті» екенін айтады, онда «ол «солтүстік батырлық рухын» алып, оны құрбандыққа шалуға мәжбүр болды» (337). Мэри Р. Боуман, көбірек ерекшеліктерді ескере отырып, Толкиннің солтүстік батырлық рухын жай ғана «қабылдамағанның» орнына «қайта жаңғыртқанын» айтады (92). Ол Толкиннің солтүстік батырлық рухын «қоспа» деп атаған метафорасын еске түсіреді, ол басқалардың игілігі үшін өзін құрбан ететін ерлік (алтын) және байлық пен атақ-даңққа деген өзімшіл, асығыс ұмтылыс (қорытқы металл) араласынан тұрады. Боуманның пікірінше, Толкин батырлық кодексті «тазартуға» тырысқан – «басқаруға» және шектен тыс мақтаныштың өзімшіл, зиянды шлагын бөліп, өртеп тастауға, ал батылдықтың алтын бөлігін сақтап қалуға. Анна Смол мен Ребекка Фостер бұл туындыны «аллитерациялық шеберлікке толы туынды» деп атайды. Ғалымдар «Үйге оралудың» Толкиннің ойдан шығарылған Орта Жер әлеміне тигізген әсерін де талқылады. Джордж Кларк Толкиннің солтүстік батырлық рухы туралы идеялары «Сақиналар Иесі» кітабында Сэм кейіпкері арқылы көрініс табатынын айтады; өзінің табандылығымен және Фродоға деген адалдығымен Сэм «нағыз батыр», анти-Беортноттың бейнесін көрсетеді. Ал Линн Форест Хилл Боромирде Беортноттың рухын көреді. + Александр Брюс Гендальфтың Мориядағы тұруын Бертноттың Мальдон шайқасындағы әрекетімен салыстырды. Кездесу Оқиғасы Іс-әрекеті Нәтижесі Бертнот Мальдон шайқасы Викинг жауына дамбадан өтуге рұқсат береді Армия жеңіледі, Бертнот қаза табады, ағылшындар Данегельді төлейді Гендальф Хазад-дум көпірі Балрогқа қарсы көпірді ұстайды Гендальф пен Балрог екеуі де тұңғиыққа құлайды. Серіктестік қашып құтылады.