Кіріспе

Құстар кейбір қауырсынды теропод динозаврлардан пайда болды, және құстар мен құс емес динозаврлар арасында нақты ажырату сызығы жоқ, тек біріншілерінің бір бөлігі креда-палеоген жойылу оқиғасынан аман қалды, ал екіншілері жойылды. Осы мақала мақсатында, «құс» термині Aves кладының ең кең мағынадағы кез келген мүшесін білдіреді. Нағыз құстар болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін кейбір динозаврлар тізімі төмендегі «Протоқұстар» бөлімінде келтірілген. Бұл бетте тек толыққанды қазбаланған үлгілерден белгілі болған тарихқа дейінгі құс таксондарының тізімі бар. Бұл жойылулар Жаңа төрттік кезеңнен бұрын болды, демек, адамның айтарлықтай әсері болмаған кезде орын алды. Ең ертетекті гоминидтер құстарды, әсіресе олардың жұмыртқаларын жегенімен, адам саны мен технологиясы Жоғарғы палеолит революциясына дейін құстар популяциясына елеулі әсер ете алмады. Керісінше, мұнда келтірілген жойылулардың себептері болиттердің соқтығысуы, орбиталық өзгерістерге байланысты климаттың өзгеруі, жаппай жанартау жарылыстары сияқты стохастикалық абиотикалық оқиғалар болды. Сондай-ақ, түрлер эволюциялық ығысуға ұшырап, оларды ығыстырған немесе бәсекелес таксондардың пайда болуынан жойылуы мүмкін. Миоценнің ортасында көптеген теңіз құстарының жойылуы байқалды; бұл, кем дегенде, теңіз сүтқоректілерінің сол кездегі кең таралуымен бәсекелесуге байланысты болуы мүмкін. Бұл таксондардың байланысын анықтау қиын, өйткені олардың көпшілігі тек өте фрагментті қалдықтардан ғана белгілі, ал толық қазбаланғандықтан ДНК, РНК немесе белок тізбектерін талдау мүмкін емес. Осы мақалада тізімделген таксондарды Wikipedia-дағы «Қазба» сақтау статусы санатына жатқызу керек. 19 ғасырдың соңына дейін, минералдар екі атаулы номенклатураның бірі болып саналған кезде, қазбалар көбінесе параллель таксономия бойынша қарастырылды. Оларды жануарлар немесе өсімдіктер туыстарына жатқызудың орнына, олар минералдық туыстар ретінде қарастырылып, әдетте Osteornis («сүйек құсы») немесе Ornitholithus («құс қазбасы») «туысы» ретінде екі атау берілді. Алайда, соңғы атау әлі де қазба құс жұмыртқаларының оогенусын атау үшін қолданылады. Сонымен қатар, басқа жануарлар (әсіресе птерозаврлар) осы «туыстарға» жатқызылды. Линейлік жүйеге дейінгі көздерде жоғарыда аталған терминдер сол кезде таксондарды атау үшін қолданылған кеңірек сипаттамаларда да кездеседі.

Тарихқа дейінгі құстардың тасқындыларының таксономиялық тізімі

Жоғары деңгейдегі таксондар ықтимал немесе күдікті филогенетикалық ретімен ұсынылады. Туыс деңгейіндегі және төменгі таксондар хронологиялық тәртіппен, көтерілу тәртібімен (яғни, ескі таксондар бірінші) жіктеледі. Неорниттер емес жоғары деңгейдегі топтар Луис Чиаппе ұсынған филогенезия негізінде құрылған, соңғы зерттеулерді қосу үшін жаңартылып, кеңейтілген. Санаттар көтерілу тәртібімен қамтылған. Таксономиялық жіктемелер, әсіресе пигостилиялықтар мен ерте неорнитиндерге жататын туыстарда, әлі де уақытша және жиі өзгеріске ұшырайды.