Кіріспе
Пакистан Конституциялық Ассамблеясы қабылдаған құжат.
1949 жылдың 12 наурызында Пакистан Конституциялық Ассамблеясы Мақсаттар туралы Резолюцияны қабылдады. Резолюцияда Пакистанның болашақ конституциясы еуропалық үлгіге толыққанды көшпестен, ислам идеологиясы мен демократиялық нанымына негізделгені жарияланды. Резолюцияның толық мәтіні Пакистан Конституциясының 2(А) бабы бойынша конституцияның бір бөлігі болып енгізілді. Премьер-министр Лиакват Али Хан осы резолюцияны 1949 жылдың 7 наурызында Ассамблея отырысында ұсынды. Ассамблеяның 75 депутатының 21-і оған қарсы дауыс берді. Азшылық өкілдері ұсынған барлық түзетулер қабылданбады. Осының салдарынан олардың барлығы, яғни он депутат қарсы дауыс берді.
Мұсылман еместер
Конституциялық жиналыстың мұсылман емес мүшелері оған қарсы күшпен шығып, барлығы да қарсы дауыс берді. Бірат Чандра Мандал Джиннаның Пәкістанның зайырлы мемлекет болатынын анық айтқанын мәлімдеді. Дакада туған оппозиция жетекшісі Шри Чандра Чаттопадьяя 1949 жылғы 12 наурыздағы құрылтай жиналысында былай деді: "Мен түсінетіндей, түрлі дінді ұстанушылардың өмір сүретін мемлекетте дінге орын жоқ. Оның позициясы бейтарап болуы тиіс: ешқандай дінге жақындық танытуға болмайды. Қажет болған жағдайда, барлық діндерге тең көмек көрсетуі керек. Ешқандай дінге жеңілдік жасау немесе төзімділік көрсету мәселесі болмауы керек. Бұл өзіне сенімсіздік сезімін білдіреді. Мемлекет барлық діндерді құрметтеуі керек: біреуіне жылы жүзбен қараса, екіншісіне күдікпен қарауы тиіс емес. Мемлекеттік дін – қауіпті принцип. Бұрынғы оқиғалар бізді осы қателікті қайталамау үшін ескертуге жеткілікті. Біз діннің атымен адамдардың тірідей өртеліп жатқанын жақсы білеміз. Сондықтан, менің түсінігімше, егемендік тек халыққа тиесілі болуы керек, ешкімге басқаша. "Исламда айтылған тең құқықтар" деген сөздер – мен басқа сөздерді қолданбаймын – жасырын мақсат. Бұл біз, мұсылман емес адамдар үшін жалғандықтан басқа ештеңе емес. Ислам бойынша тең құқықтар болуы мүмкін емес. Әрине, діни мәселені көтеру арқылы көпшілік пен азшылық арасындағы қақтығыс мәңгіге сақталады, бірақ қанша уақытқа дейін ешкім білмейді. Ал, бізден күтілгендей, түсіндіруде қиындықтар туындады. Қабылданған принцип бойынша, көпшілік әділдікпен азшылықтың сенімін қамтамасыз етуі керек. Алайда, қаулыны ұсынған құрметті адам азшылыққа қайырымдылық немесе төзімділік көрсетудің орнына құрмет көрсетуге уәде берсе, министрдің орынбасары доктор Куреши азшылыққа көпшіліктің жақсы ниетіне қол жеткізу үшін өз мінез-құлқымен тырысуға кеңес береді. Заң шығарушылар үйінде де премьер-министр өз сөзінде тұрғанын көреміз, ал басқалар оппозицияның оппозициялық рухта жұмыс істеуіне төзбейді. Оппозицияның мойынсұнуын талап етеді. Бұл доктор Курешидің ойлау жолы. Азшылықтар оларға көрсетілген барлық жақсылыққа риза болуы керек және оларға жасалған жамандықтарға ешқашан шағымдануға болмайды. Осылайша ол азшылық мәселесін шешуге тырысады.
In my conception of (the) state where people of different religions live there is no place for religion in the state. Its position must be neutral: no bias for any religion. If necessary, it should help all religions equally. No question of concession or tolerance to any religion. It smacks of an inferiority complex. The state must respect all religions: no smiling face for one and askance look to the other. The state religion is a dangerous principle. Previous instances are sufficient to warn us not to repeat the blunder. We know people were burnt alive in the name of religion. Therefore, my conception is that sovereignty must rest with the people and not with anybody else [T]he words "equal rights as enunciated by Islam" are—I do not use any other word—a camouflage. It is only a hoax to us, non Muslims. There cannot be equal rights as enunciated by Islam. It goes without saying that by introducing the religious question, the differences between the majority and the minority are being perpetuated, for how long, nobody knows. And, as apprehended by us, the difficulty of interpretation has already arisen. The accepted principle is that the majority, by their fair treatment, must create confidence in the minority. Whereas the Honorable mover of the resolution promises respect, in place of charity or sufferance for the minority community the deputy minister, Dr. Qureshi, advises the minority to win the goodwill of the majority through their behavior. In the House of the Legislature also we find that, while the prime minister keeps perfectly to his dictum, others cannot brook that the opposition should function in the spirit of opposition. The demand is that the opposition should remain submissive. That is Dr. Qureshi's way of thinking. The minorities must be grateful for all the benevolence they get and must never complain about the malevolence that may also be dealt out to them. That is his solution to the minority problem.
Мұсылмандар
Аяз Әмір, көрнекті саяхатшы және Пәкістан парламентінің бұрынғы мүшесі, конституциялық жиналысты осы "сөз тіркесіне" тым көп көңіл бөлгені үшін сынады, ол "ешкімге ешқандай нақты пайда әкелмеді". Тіпті бұл қаулыны жақтаған Маулана Маудуди де оның ешқандай оң нәтиже бермегеніне көңілі қалды. Оның сөзіне қарағанда, бұл бұлт жиналмай, кейін өсімдік өспеген жаңбыр сияқты. Пакистанның көрнекті зиялысы Рубина Сайгалдың айтуынша, Маулана Маудудидің құдайлық билік туралы теориясы осы қаулыға енгізілген. Оның пікірінше:
"Мақсаттар туралы" қаулы қабылданғаннан кейін, Пәкістанның барлық конституцияларында діни ережелер қамтылды және ел атауы Пәкістан Республикасынан Пәкістан Ислам Республикасына өзгертілді. Ұлт, мемлекет және қоғамның қандай болуы керек екені туралы ұлттық пікірталастар либералды, зайырлы және діни топтармен келісімге келді. Нәтижесінде, 1973 жылғы Конституция, консенсусқа қол жеткізген құжат, азаматтыққа қатысты ішкі қайшылықтарға толы болды. Мысалы, 25-бапта барлық азаматтар заң алдында тең деп айтылса, 2-бапта ислам мемлекеттік дін болады делінген. Егер бір дін, басқа барлық діндерді жоққа шығарып, мемлекеттік дін ретінде белгіленсе, басқа діндердің жақтастары қалай тең азаматтар бола алады? Егер олар тең азаматтар бола алмаса, азаматтық теңдігісіз демократия мүмкін бе? Мұсылман емес азаматтардың мемлекет басшысы немесе үкімет басшысы болу құқығын жоққа шығару 25-бапты бұзады, ол заң алдында теңдікті талап етеді. Жоғарыда айтылғандай, бұл қаулы Конституцияның 2А-бабына сәйкес қазіргі Пәкістан Конституциясының қосымшасына енгізілген.