Кіріспе

Манкера (Сараики және басқа тілдерде) – Пәкістанның Пәнджаб провинциясындағы Бхакар ауданының әкімшілік бөлімшесі – Манкера техсилінің орталық қаласы. Ол Лахор қаласынан шамамен батысқа қарай орналасқан. Бхакар Пәнджабтың батысында жатыр. Ауданның батыс жағымен құдіретті Инд өзені, ал шығыс жағымен Джехлум және Ченаб өзендері ағып өтеді, олардың барлығы жаңбыр маусымында қиратуға қабілетті. Жердің үштен бірі құмды, оның шағын бөлігі Тал каналы және құбырлы ұңғымалар арқылы суарылады. Қалған құмды жерлер өңделіп, толығымен жаңбырға тәуелді. Халық көбінесе ауыл шаруашылығымен айналысады, ол жаңбырға өте тәуелді, сондықтан адамдардың көпшілігі кедейлікте өмір сүреді. Білім беру және денсаулық сақтау қызметтері жеткілікті деңгейде емес.

Тарих

Манкераның алғашқы мұсылман губернаторы Ахмет бин Хузема болды, ол сол жерде қайтыс болып, Манкера бекінісіне жерленді. Синдтегі араб үкіметінің құлауынан кейін Канаудж индус патшасы Манкераны иеленді, одан кейін Мекандықтар. Абдали әулеті Манкераны және оған жақын жерлерді қосып алды, ал балуштар Саддо Зай Патан тайпасына ығыстырылды. Патан үкіметі Ранжит Сингхтің Манкераны қоршауымен аяқталды, нәтижесінде Наваб Сурбуланд Манкераға деген құқығынан айырылып, Дера Исмаил ханға шегінді.

Манкера бекінісі

Қаланың ең маңызды ескерткіші – Манкера бекінісі, Бакар тас жолының сол жағында орналасқан. Бекініс екі кезеңде салынған. Кірпіштен тұрғызылған қамалдың бастапқы құрылысы Балуж билігі тұсында жүргізілді, ал кейіннен пуштун билігі кезінде қалың саз қабырғалармен нығайтылды. Бүгінде бекініс пен оның қорғау құрылыстары көбінесе қираған. Саз қабырғаның көп бөлігі сақталған, бірақ шіру және күтімсіздік белгілері көрінеді. Басты қамалдың көп бөлігі, құдық, мазар және тас қалаудың бірнеше іздерінен басқа, қирап кеткен. Цитадельдің сыртқы қабырғалары жақсы сақталған. Манкера – олардың билік орталығы болған. Манкера мазарының жағдайы нашар.

Сикхтардың билігі (1821-1846)

Манкераның қауымдық мешітінің (джамия мешітінің) қасында сикх билігі тұсында салынған ғибадатхананың қираған қалдықтары мен Наваб Сурбуланд ханның мазары негізгі цитадельден сыртта орналасқан. Сикхтердің осы аймақты басып алуы 1821 жылы басталды және сол жылдың күзінде Манкераның түсуімен аяқталды. Миср Диван Чанд Манкераны жиырма екі күн қоршады, содан кейін Наваб бекіністі сикхтерге берді. Бекініс берілгеннен кейін, аймақ Лахор империясының тікелей басқаруына көшті. Манкерадағы сикх билігі 1847 жылы аяқталды.

Басқа іс-шаралар

Таймұр шаһтың ұлы Хаммаюн шаһ, ағасы Заман шаһты құлатуға жасаған әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Заман шаһ оны соқыр қылды. Хаммаюн өмірінің қалған бөлігін Маңкера бекінісінде түрмеде өткізді.

Манкера қазіргі кезде

Манкера – қазіргі уақытта аудандық әкімдік бақылауындағы бөлімше (техсил). Манкераның бас базарында екі жағында да әдемі қатарлап дүкендер орналасқан. Қалада жеті мемлекеттік мектеп бар – бір жоғары мектеп және бір бастауыш мектеп ұлдарға арналған, ал қыздарға арналған бір жоғары мектеп және төрт бастауыш мектеп бар. Ең алғашқы бастауыш мектеп жүз жылдан бері жұмыс істеп келеді. Қалада көптеген жеке мектептер, мүгедек балаларға арналған арнайы мектеп, жоғары колледж және экономикалық колледж, сондай-ақ қырық төсектік аурухана бар. Джамиа мешіті бұрын бұзылып, кейін қайта салынды. Техсил қалалық әкімшілігінің кәріз және санитарлық жүйесі өте нашар. Манкера – Шергардан кейін екінші ірі техсил.

Көлік

Манкераға ең жақын Дера Исмаил Хан әуежайы қазір қолданыстан шығарылған. Автобус қатынасы бар. Манкера Лахордан шалқары орналасқан және Лахор – Дера Исмаил Хан тас жолының бойында жатыр.