Буддизм терминдерінің цифрлық сөздігінің даму тарихы

Кіріспе

Буддизмнің цифрлық сөздігі (көбінесе DDB аббревиатурасымен аталады) жобасын Шығыс Азия буддизмі саласындағы маман Чарльз Мюллер аспирантураның бірінші курсында, Шығыс Азия буддизмі және классикалық қытай тілі үшін жеткілікті лексикографиялық еңбектердің болмауын байқағанда бастады. Одан бері ол зерттеген және аударған мәтіндерден терминологияны жинақтап, жиырма жылға жуық уақыттан бері жалғастырып келеді. 1995 жылы Интернет пайда болғаннан кейін Мюллер өзінің деректер жиынтығын бастапқыда сақталған мәтін өңдеуші файлдардан HTML форматына түрлендіріп, оны өзінің веб-сайтына орналастырды. Бұл оның аяқталуға жақын жұмысын кең аудиторияға қолжетімді ету және жобада ынтымақтастықты ынталандыру үшін WWW-ді пайдалануға болатынын анықтау мақсатында жасалды. Көптеген ғалымдар техникалық іске асыру және мазмұнмен толықтыру нысанында көмек көрсетуге ұсыныс білдірді. Бұған қоса, жоба 1997–2003 жылдар аралығында бірнеше JSPS гранттарын жеңіп алды, бұл екі саланың да қамтуын кеңейтуді айтарлықтай жеделдетті. Осы кезеңде сөздіктердің сақтау форматы SGML-ге, содан кейін XML-ге өзгертілді. 2001 жылы Гуманитарлық есептеулердегі XML маманы Майкл Беддоудың көмегімен сөздіктер XML форматында іздеу жүйесімен бірге вебке орналастырылды. 2019 жылдың шілде айына қарай DDB 73 000-нан астам жазбаны қамтиды, олар буддалық терминдер, мәтіндер, мектептер, храмдар және тұлғаларды қамтиды. Жазбалар қысқа анықтамалық түрінен бастап толық энциклопедиялық мақалаларға дейін өзгереді. ДДБ-ның кеңею қарқыны соңғы жылдары экспоненциалды түрде өсті, ондаған мамандардың қатысуымен, буддалық зерттеулердің көптеген салаларындағы біліктілігіне сүйенген. Сөздіктердің ерекше ерекшелігі – олардың XML атрибуттарын пайдаланып, жазбалардың бөлімдеріндегі (XML "түйіндері") үлескерлердің еңбегін мойындауы, тек толық жазбалар деңгейінде емес. Цифрлық жоба болып табылатындықтан, жұмыстың жазбалары мен түйіндерін бастапқы авторлар өзгерте және кеңейте алады, ал басқалардың үлестерімен толықтырыла алады. Сонымен қатар, цифрлық жинақ болғандықтан, толық мәтінді іздеуге болады және жазбалар гиперсілтемеленген. Буддизмді зерттеу саласындағы аккредиттелген мамандар ғана редакциялық құқықтарға ие, бұл қателіктер мен түрлі сектанттық бұрмалаулардан сақтану үшін жасалған. Онлайн сөздік үшін ерекше жағдай ретінде, барлық қол жеткізілім үшін пайдаланушы аты мен парольді енгізу қажет; кездейсоқ пайдаланушылар "қонақ" ретінде тіркелуі керек. Сөздіктің қонақ пайдаланушылары күніне он іздеуге ғана шектеледі. Бұл жазбаларға үлес қосу арқылы қол жеткізу мүмкіндігі жоқ адамдар үшін сөздіктің пайдалылығын шектейтін маңызды фактор болып табылады.

The project of the Digital Dictionary of Buddhism (usually referred to by the acronym DDB) was initiated by Charles Muller, a specialist in East Asian Buddhism, during his first year of graduate school when he realized the dearth of lexicographical works available for both East Asian Buddhism and classical Chinese. Since that time, he has continued to compile the terminology from the texts that he has studied and translated, extending for almost twenty years. In 1995, with the advent of the Internet, Muller converted his data set from the word processor files in which they were originally stored, into HTML format, and placed them on his web site, to make his work in progress available to a broad audience, and see if it would be possible to take advantage of the WWW to encourage collaboration in the project. Numerous scholars came forth to offer assistance in the form of both technical implementation and content contributions. Additionally, the project was able to secure a series of JSPS grants from 1997–2003, which greatly hastened the expansion of the coverage of both works. During this period, the storage format of the dictionaries was changed to SGML, and then XML. In 2001, with the help of Humanities Computing XML specialist Michael Beddow, the dictionaries were placed on the web in XML format with a search engine. The DDB, as of July 2019, contains over 73,000 entries, including Buddhist terms, texts, schools, temples, and persons. Entries range from short glossary type, to full length encyclopedic articles. Supported by dozens of collaborators with specialist expertise in many areas of Buddhist studies, the expansion rate of the DDB has been exponential in recent years. A special dimension of the dictionaries is their usage of XML attributes to accredit contributors for their work at the level entry segments (XML "nodes") rather than only at the level of full entries. Being an ongoing digital project, entries and nodes of the work can be revised and expanded by their original authors, and supplemented by the contributions of others. Also, being a digital compilation, it is full text searchable, and entries are hyperlinked. Editorial privileges are limited to accredited specialists in the field of Buddhist Studies, in order to avoid inaccuracies and various sectarian distortions. Very unusually for an online dictionary, a username and password is required for all access; casual users are still required log in as "guest". Guest users of the dictionary are restricted to ten searches per day. This is a major limitation on the usefulness of the dictionary for those who have no way to earn access by contributing entries.