Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді жазушысы (1931–2021)
Indian writer (1931–2021)
Ману Бхандари (3 сәуір 1931 – 15 қараша 2021) – үнді автор, сценарист, мұғалім және драматург. Ең бастысы екі хинди романы – «Ап ка Бунти» («Сенің Бунтиң») және «Махабходж» («Торжество») арқылы танымал болған Бхандари 150-ден астам әңгіме, бірнеше басқа романдар, теледидар мен киноға арналған сценарийлер және театрға бейімдеулер жазды. Ол үнді әдебиетіндегі «Наи Кахани» қозғалысының негізін қалаушылардың бірі, ол жаңадан өркендеп келе жатқан үнді орта таптарының мұңдарын көтерді. Оның өзінің туындылары орта таптың еңбек ететін және білімді әйелдерінің ішкі әлемін көркем бейнелеуімен ерекшеленеді. Оның еңбектері отбасы, қарым-қатынастар, гендерлік теңдік және Үндістандағы касталық дискриминация тақырыптарын қамтиды. Бхандаридің шығармалары кино мен сахнаға сәтті бейімделді, соның ішінде Дурдаршан (Үндістанның мемлекеттік телерадио хабар тарату қызметі), BBC және Үндістанның Ұлттық драма мектебі үшін қойылымдар жасалды. Оның туындылары хиндиден басқа да үнді тілдеріне, сондай-ақ француз, неміс және ағылшын тілдеріне аударылды. Ол өзінің еңбектері үшін Үндістанда көптеген сыйлықтарға ие болды, оның ішінде Уттар-Прадеш хинди санстан және Вьяс Сэмман марапаттары бар. Ол XXI ғасырдың ең белгілі жазушыларының бірі болды, ал Indian Express газеті оны қайтыс болғаннан кейін «хинди әдебиетінің анасы» деп атады.
Mannu Bhandari (3 April 1931 – 15 November 2021) was an Indian author, screenplay writer, teacher, and playwright. Primarily known for her two Hindi novels, Aap Ka Bunty (Your Bunty) and Mahabhoj (Feast), Bhandari also wrote over 150 short stories, several other novels, screenplays for television and film, and adaptations for theater. She was a pioneer of the Nayi Kahani movement in Hindi literature, which focused on the aspirations of the emerging Indian middle class, and her own work is notable for its depiction of the inner lives of middle class working and educated women. Her work tackles themes of family, relationships, gender equality, and caste discrimination in India. Bhandari's writing has been extensively adapted for film and stage, including productions for Doordarshan (India's public broadcast service), the BBC, and National School of Drama in India. Her work has been widely translated into other Indian languages from Hindi, as well as French, German and English. She received numerous awards in India for her work, including the Uttar Pradesh Hindi Sansthan and the Vyas Samman. She was one of the most notable writers in 21st century Hindi literature, with the Indian Express describing her as a "doyenne of the Hindi literary world," after her death.
Ерте өмір
Бхандари 1931 жылдың 3 сәуірінде Мадхья-Прадеш штатының Бханпура қаласында дүниеге келді және негізінен Раджастхан штатының Аджмер қаласында өсті. Оның әкесі Сукхсампат Рай Бхандари Аджмерде еркіндік күрескері, әлеуметтік реформатор және алғашқы ағылшын-хинди және ағылшын-марати сөздіктерін жасаушы болған. Ол Ария Самадж индуистік реформалық ұйымының құрамында әлеуметтік реформамен айналысқан кезде, Бхандаридің айтуынша, оның қоңыр түсті терісі үшін оны жиі кемсіткен. Ол бес баланың (екі бауыры, үш қарындасы) ең кішісі болды.
Bhandari was born on 3 April 1931, in Bhanpura, Madhya Pradesh and grew up largely in Ajmer, Rajasthan, where her father Sukhsampat Rai Bhandari, was a freedom fighter, social reformer and producer of the first English to Hindi and English to Marathi dictionaries. While he was engaged in social reform as part of the Arya Samaj, a Hindu reformist institution, according to Bhandari he frequently denigrated her for her dark complexion. She was the youngest of five children (two brothers, three sisters).
Білім және оқытушылық мансап
Бхандари бастапқыда Аджмерде білім алған, ал Батыс Бенгалдағы Калькутта университетінен бітірген. Банарас индуистік университетінде хинди тілі мен әдебиеті бойынша магистр дәрежесін алды. Студент кезінде ол саяси белсенділік танытты және 1946 жылы екі әріптесі Субхаш Чандра Боздың Үнді ұлттық армиясымен байланысы болды деген айыппен жұмыстан шығарылғаннан кейін ереуіл ұйымдастыруға көмектесті. Бхандари бастапқыда Калькуттада хинди тілінен лекция оқыды, алдымен Балигунге Білім беру орталығында, бастауыш және орта мектепте, кейін 1961-1965 жылдары Калькуттаның Рани Бирла колледжінде сабақ берді. Әйелімен Делиге көшкеннен кейін, ол Дели университетінің Миранда Хаус колледжінде хинди әдебиетінен лекция оқыды. Олар Калькуттада (қазіргі Колката) кездескен, ол кезде Бхандари Калькутта университетінде оқып жүрген. Бхандари мен Ядав 1964 жылға дейін Колкатадағы Толлыгунж ауданында тұрды, содан кейін Делиге көшіп барды. Олар содан кейін Делиде тұрып, Рачана есімді қызды дүниеге әкелді. Бхандари мен Ядав 1980-ші жылдары ажырасып кетті, бірақ ресми түрде ажыраспады, Ядав 2013 жылы қайтыс болғанға дейін достықтарын сақтап қалды.
Bhandari was initially educated in Ajmer, and graduated from Calcutta University in West Bengal. She went on to earn an M. A. degree in Hindi language and literature, at Banaras Hindu University. As a student she was active politically and in 1946, helped organize a strike after two of her colleagues were dismissed for being involved with Subhash Chandra Bose's Indian National Army. Bhandari initially worked as a lecturer in Hindi in Calcutta, teaching first at Ballygunge Shiksha Sadan, a primary and secondary school, and later at Kolkata’s Rani Birla College 1961 1965. After moving to Delhi with her husband, she became a lecturer in Hindi literature at Miranda House College, University of Delhi. They met in Calcutta (now Kolkata), while Bhandari was studying at Calcutta University. Bhandari and Yadav lived in Tollygunge in Kolkata until 1964, when they moved to Delhi. They lived in Delhi thereafter, and had one child, a daughter named Rachana. Bhandari and Yadav separated in the 1980s, but never divorced, remaining friends until Yadav's death in 2013.
Өлім
Бхандари 2021 жылдың 15 қарашасында Үндістанның Гургаон қаласында 90 жасында дүние салды.
Bhandari died on 15 November 2021 at the age of 90 in Gurgaon, India.
Көркем және көркем емес шығармалар
Бхандаридің алғашқы жарияланымы 1957 жылы «Хинди кахаани» журналында «Мен жеңілдім» («Main Har Gayi») деген әңгіме болды. Кітап алғаш рет «Гьянодай» («Gyanoday») хинди журналында бөлім-бөліммен жарияланып, 1991 жылы кітап түрінде қайта басылды. Бхандари осы кезеңде хинди журналдары үшін қысқа әңгімелер жазуын жалғастырды және «Ек инч мускан» («Ek Inch Muskaan») кітабының табысынан кейін 1961-1970 жылдар аралығында жарық көрген төрт әңгімелер жинағымен жетістікке жетті. Бхандари романды аяқтау үшін Делидегі Миранда Хаус колледжінде уақытша тұрды, содан кейін ол француз, бенгал және ағылшын тілдеріне аударылды. 1979 жылы Бхандари үшінші романы «Махабходж» («Mahabhoj») жариялады. Роман 1977 жылы Бихар штатындағы Белчхиде («Belchhi») далиттерге жасалған қырғынға негізделген. Онда далит және жоспарланған касталарға жататын 11 адам жеке милициямен тұтқындалып, байлап, өлтіріліп, мәйіттері «жоғарғы» касталы жер иелері тарапынан өртеліп, олар пеште жанған кезде той жасады. Бұл оқиға Үндістанның сол кездегі премьер-министрі Индира Гандидің («Indira Gandhi») жеке назарына ілігіп, кеңінен қоғамдық назар аударды. «Махабходж», яғни «банкет» деген мағынаны білдіретін роман, бұл оқиғаны Бисху («Bisu») атты жас далиттің көзімен көрсетеді. Бисху бұрынғы қырғындар мен маргиналды далит қауымдарына жасалған шабуылдардан қапаланған еді. Роман бойынша, Бисхудың осы қылмыстарды тергеп, кінәлілерді жауапқа тартуға тырысуы оның өліміне және оның бүкіл ауылының қорқытылуына және қырғынға ұшырауына әкеледі. Сайлау науқаны кезінде болған бұл роман далиттердің шеттетілуін және саяси осалдығын түсінгені үшін мақтауға ие болды. Бхандари осы әңгімелерден «Ек табақ сайылаб» («Ek Plate Sailab») (1962), «Тен-нигахон ки ек тасвир» («Teen Nigahon Ki Ek Tasvir»), «Яхи сач хай» («Yahi Sach Hai»), «Тришанку» («Trishanku») және «Сампурна каханиян» («Sampoorna Kahaniyan») сияқты бірнеше жинақтарды жариялады. Бхандари келесі бірнеше жыл Чаттерджимен («Chatterjee») бірлесіп «Раджани» («Rajani») атты телесериалға сценарий жазды. «Раджани» Үндістанның мемлекеттік телеарнасы «Дордаршан» («Doordarshan») арнасында көрсетілді және әлеуметтік және саяси реформалармен айналысқан үй шаруасының әйелі туралы баяндады. Бхандари жазған такси жүргізушілерінің қиын жағдайы туралы бір эпизод ерекше назар аударды. «Махабходж» романының сәттілігінен кейін Бхандари кітапты сахнаға қойды. Оны Амал Аллана («Amal Allana») Делидегі Ұлттық драма мектебі үшін сахналады, бұл қойылым коммерциялық тұрғыдан сәтті болды, сыншылардың жоғары бағасын алды және бірнеше жыл бойы көрсетілді.
Bhandari's first publication was a short story titled 'Main Har Gayi' ('I Have Been Defeated') in 1957, in the Hindi Kahaani magazine. The book was initially serialised in a Hindi magazine, Gyanoday, and was republished as a book in 1991. Bhandari had continued to write short stories for Hindi magazines during this period, and she followed the success of Ek Inch Muskaan with four collections of short stories, which were published between 1961 and 1970. Bhandari took up residence temporarily at the Miranda House College in Delhi, to complete the novel. and was subsequently translated widely, including into French, Bengali, and English. In 1979, Bhandari published her third novel, Mahabhoj. The novel was based on the massacre of Dalits in Belchhi, Bihar, in which 11 persons belonging to Dalit and Scheduled Caste communities were captured, bound, murdered, and their corpses burned, by a private militia of 'upper' caste landlords in 1977, who then feasted beside the pyre while it burned. The incident garnered widespread public attention, including personal attention from India's then Prime Minister, Indira Gandhi. Mahabhoj, meaning 'banquet' presented a fictionalised retelling of this incident, through the eyes of Bisu, a young Dalit man who was traumatized by previous massacres and attacks on marginalized Dalit communities. Bisu's attempt to investigate and hold accountable the perpetrators of these crimes results in his death, and the intimidation and massacre of his entire village, in the novel. Taking place amidst an electoral campaign, the novel was praised for its understanding of Dalit marginalization and political vulnerability. Bhandari published several more collections of these stories in Hindi, including Ek Plate Sailab (1962), Teen Nigahon Ki Ek Tasvir, Yahi Sach Hai, Trishanku and Sampoorna Kahaniyan. Bhandari continued to collaborate with Chatterjee over the next few years, writing screenplays for a television serial titled Rajani. Rajani was broadcast on India's public service broadcaster, Doordarshan, and was an account of a housewife who engaged in social and political reform movements. An episode written by Bhandari, about the plight of taxi drivers, gained wide public attention, in particular. Following the critical and commercial success of her novel, Mahabhoj, Bhandari adapted the book for the stage. It was staged by Amal Allana for the National School of Drama in Delhi, in a production that was also commercially successful, critically acclaimed, and ran for several years.
Сыни қабылдау
Бхандаридің шығармашылығын 1950-1960 жылдардағы тәуелсіздік алған соңғы және отаршылдықтан кейінгі Үндістандағы білімді орта таптың армандары мен мәселелеріне ден қойған "Найи кахани" хинди әдеби қозғалысының бастапқы кезеңімен байланыстыруға болады. Бұл қозғалысқа Бхандаридің замандастары, оның ішінде күйеуі, жазушы Ражендра Ядав, сондай-ақ Нармал Верма, Бишам Сахни, Камалешвар сияқты авторлар кірді.
Bhandari's writing can be situated within the early stages of the Nayi Kahani movement, a Hindi literary movement in the 1950s and 1960s that focused on the aspirations and problems of the educated middle class in post Independent, post colonial India. The movement included several of Bhandari's contemporaries, such as her husband, the author Rajendra Yadav, as well as authors like Nirmal Verma, Bhisham Sahni, Kamleshwar.
Аудармалар
Бхандари хинди тілінде жазған, бірақ оның туындылары үнді және шетел тілдеріне, оның ішінде каннада, маратхи, бенгал, манипури, француз, неміс, венгр және ағылшын тілдеріне жиі аударылған. Аудармалардың ішінен таңдалып алынғандары:
Bhandari wrote in Hindi, but her work has been frequently translated to Indian and foreign languages, including Kannada, Marathi, Bengali, Manipuri, French, German, Hungarian and English. A select list of translations includes: