Кіріспе

Ежелгі Оңтүстік Үндістан патшалығы
Үндістан эпостық әдебиетіндегі Керала патшалығы

Кералалар немесе Удра Кералалар – ежелгі Үндістанның санскрит эпостарында айтылған патшалық әулет. Махабхаратада Керала империясы Курукшетра соғысына екі әскерді де азықтандыру арқылы қатысты. Пураналар бойынша, Дуараканың ядавтарының теңізшілері мен аман қалғандары кейінірек Кералаға қоныстанды. Мұнда Нага мәдениетінің іздері де табылады. Бұл Керала патшалығы біздің заманымыздан бұрынғы V ғасырдан біздің заманымыздың XII ғасырына дейін қазіргі Керала штатында және Оңтүстік Үндістанның Тамил Наду штатында болған Чера патшалығымен теңестірілген. Пандиялар, Чералар және Чолалар тамил әдебиетінде (Силаппатикарам, Тирукурал сияқты) еске алынады, бұл Пураналар, Ведалар, Рамаяна және Махабхарата сияқты санскрит әдебиетіндегі айтылуларын толықтырады.

Махабали патшаны еске алу

Қазіргі Керала, Карнатака және Үндістанның басқа да оңтүстік штаттарындағы халық Махабали патшаны құрметтейді, ол ежелгі заманның алдында, сан ғасырлар бұрын Бхаратаваршаның императоры болған деп саналады. Кераланың ең ірі мерекесі – Онам, ол Махабали патшаны еске алу үшін тойланады. Ежелгі үнді мәтіндерінде Махабали Асуралардың бірі деп сипатталған, олар Девалардың жартылай бауырлары болған.

Асуралар мен Бхаргавалардың арасындағы қарым-қатынас

Асура аймақтарының шағын бөліктері Солтүстік Үндістанда және Гималайдан тыс жерлерде де кездесетін. Вришапарван – әйгілі Асура патшасы. Махабхаратада Пандавалар мен Кауравалардың арғы атасы ретінде сипатталатын Пура патшалар әулетінің негізін қалаушы, атап айтқанда Пура патшасы, Вришапарванның қызы Сармиштаның ұлы болған. Вришапарванның рухани кеңесшісі – дана Сукра (Венера деген атпен де белгілі), ол Бхаргава (дана Бхригудың ұлы немесе түкпірден келген ұрпағы) еді. Көбінесе Асура патшалары Бхригу ұрпағынан шыққан даналарды рухани кеңесшілер етіп тағайындаса, Девалар Брихаспати немесе Ангира ұрпағынан шыққан даналарды таңдайтын. Махабали де осындай патша болды, оның рухани кеңесшісі де Бхригу ұрпағынан шыққан Сукра аталды.

Вамананың рөлі

Вамананың келіп, Махабалидің құрбандығын бұзғаны туралы аңыз былай: Вамана (денесі кішкентай адам), күнделікті рәсімдерін орындау үшін Махабали патшадан үш қарыс жер сұрап, күн сайынғы қажеттері үшін садақа ретінде өтінді. Махабали, діни қызметкері Бхаргава Сукраның ескертуіне қарамастан, оған келісті. Патшаның рұқсатын алған соң Вамана өзі қалаған үш қарыс жерді өлшеуге кірісті. Бірақ бұған дейін ол өлшеміне қарай көзге көрінбейтіндей үлкен болып өсті, содан кейін ол қалаған жерді екі қадаммен өлшеді – біріншісі бүкіл аспанды, ал екіншісі бүкіл жерді қамтыды, сондықтан іс жүзінде Махабали патшалығының барлық аумағын қамтыды. Махабалидің өтініші бойынша (үш қарыс жерді беруге берген уәдесін орындауға мүмкіндік алу үшін) Вамана үшінші қадамын Махабалидің басына қойып, оны төменгі әлемге жіберді. Вамана төменгі әлемде Махабалидің күзетшісі болып тұрады. Вамана Махабалиге оның қол астындағылар мен барлық келер ұрпақтар оны ұлы, ізгі және адал патша ретінде мәңгі есте сақтайтынына және жыл сайын келіп көретініне уәде берді. Оның жыл сайынғы келуін еске алу үшін Онам мейрамын тойлайды. Бұл оқиға Карнатакада Бали Падьями фестивалімен атап өтіледі, ол амаваса толық айынан кейінгі бірінші күні тойланады, ол картика айының басталуын білдіреді, немесе дәлірек айтқанда, бұл фестиваль жыл сайын Дивали кезінде тойланады. Қазіргі заманғы ғылым тұрғысынан және жазылған Үндістан тарихына қатысты ағымдағы ойлауға сәйкес, бұл аңызды келесідей түсіндіруге болады. Вамана Махабали патшалығына жаңа шетелдік тайпаның келуін білдіреді. Вамананың дана Кашьяпаның ұлы ретінде сипатталғанына байланысты, бұл жаңа тайпа Кашьяпа тайпасы болуы мүмкін. Олар патшадан өздерін қоныстандыру үшін кішкентай жер телімін сұрады. Патша, діни қызметкері Бхаргава Сукраның ескертуіне қарамастан, оған келісті. Бхаргавалар Кашьяпаларды діни қызметкерлердің тағы бір тобы ретінде білген, бірақ олардың құдайлар тобына жататынын білген. Махабалидің осы келісімінің салдарынан Кашьяпалар патша рұқсатымен қоныстанған шағын жерден бастап, Махабали патшалығы бойынша таралып, ақырында оны немесе оның әулетін патшалықтан құлатты. Кейіннен Махабали ұмытылып, тек адал азаматтарының санасында ғана ұлы патша ретінде сақталды. Бхаргавалардың Кашьяпаларға билікті беруі Бхаргава Рама туралы аңыздан да түсіндірілуі мүмкін, онда Бхаргава Рама Орталық Үндістанның кшатрия билеушілерін құлатып, олардың жерлерін иеліктен алып, жерлерін және байлығын Кашьяпаларға беріп, одан кейін орманға кетіп қалған. Осылайша, Вамана аңызын Асура патшалары мен олардың Бхаргава діни қызметкерлерінің билігін Деваға табынушы билеушілер мен олардың Кашьяпа діни қызметкерлеріне беруді білдіретіндей түсіндіруге болады.

Ағасты және Васиштханың рөлдері

Ағастыя Керала патшалығы сияқты Оңтүстік Үндістан патшалықтарында өте танымал болды. Ағастыяны Васиштханың інісі деп есептеген. Дана Васиштха да, Махабхарата бойынша, Керала тайпасының тарихымен байланысты. (Мбх 1.177 және "Керала тайпасының туылуы туралы миф" бөлімін қараңыз) Бұл эпоста сондай-ақ Ағастыя мен Васиштханың ежелгі Девалар Митра мен Варунаның ұлдары болғандығы айтылады. Екеуі де ежелгі Дева және Асура топтарының ортақ құдайлары болған. Бірақ Девалар тобы Варунаны, екі топтың да маңызды құдайларының бірін, теңіз құдайы мәртебесіне төмендетіп, ал Индра Варунаның басты құдай рөлін өз мойнына алды. Асура тобы Варуна мен Митраға деген құрметін сақтап қалды. Рагхава Рама уақытша мекендеген Панчавати немесе Насик маңында Ағастыяның ашрамы болған деп есептеледі. Керала мен Тамил Надуда Ағастыямен байланысты көптеген жерлер бар, мысалы, Ағастыавата, Агастесвара және т.б. Ағастыяны теңіз құдайы Варунаның ұлы деп атауының себебі, оның теңізде жақсы навигация жасауы және, мүмкін, теңіз соғысында да шебер болғандығы болуы мүмкін. Индра және басқа Девалар Калакейя деп аталатын Асура тайпасын жеңу үшін Ағастыядан көмек сұрады, олар қатыгез теңіз жауынгерлері еді.

Барата Варша (Ежелгі Үндістан) провинцияларының тізімі

Махабхаратаның (6:9) тарауында ежелгі Үндістанның патшалықтары мен провинциялары (Бхарата Варша) еске алынады. Осы тізімде Керала екі рет аталады, бір рет Видеха және Магадха сияқты көптеген солтүстік үнді патшалықтарымен бірге, екінші рет Оңтүстік үнді патшалықтарымен бірге, атап айтқанда Дравидалар, Мушикалар, Каранаткалар, Махишакалар, Чолалар және т.б. Солтүстік Үндістандағы Керала: Асвакалар, Пансураштралар, Гопараштралар және Каритиялар; Ахирджаялар, Куладьялар, Малла Раштралар, Кералалар, Варатрасиялар, Апавахалар, Чакралар, Вакратапалар, Сакалар; Видехалар, Магадхалар. Оңтүстік Үндістандағы Керала: Оңтүстікте басқа да патшалықтар бар. Олар: Дравидалар, Кералдар, Прачьялар, Мушикалар және Ванавашикалар; Каранаткалар, Махишакалар, Викалпалар, сондай-ақ Мушакалар; Жилликалар, Кунталалар, Саунридалар және Налаканандар; Канкутакалар, Чолалар және Малавайакалар; Самангалар, Канакалар, Кукуралар және Ангара Маришалары; Самангалар, Каракалар, Кукуралар, Ангаралар, Маришалар.