Брайан Олдисс жазған «Helliconia» трилогиясы – ғарыштық фантастика. Мың жылдық цивилизацияның өркендеуі мен құлдырауы, ғаламшар маусымдары мен ғылымы жайлы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Брайан Олдис жазған ғылыми-фантастикалық трилогия.
Science fiction trilogy written by Brian Aldiss
"Геликония" трилогиясы – британ жазушысы Брайан У. Олдис жазған ғылыми-фантастикалық кітаптар сериясы, Геликония планетасында, Жерге ұқсас жерде өрбиді. Бұл – мың жылдан астам уақыт бойы планетаның ұзақ ғасырларға созылатын керемет маусымдарымен бірге өркендеуі мен құлдырауын баяндайтын эпикалық шығарма. Трилогия "Геликония көктемі" (1982 жылы жарық көрген), "Геликония жазы" (1983) және "Геликония қысы" (1985) кітаптарынан тұрады.
The Helliconia trilogy is a series of science fiction books by British writer Brian W. Aldiss, set on the Earth like planet Helliconia. It is an epic chronicling the rise and fall of a civilisation over more than a thousand years as the planet progresses through its incredibly long seasons, which last for centuries. The trilogy consists of the books Helliconia Spring (published in 1982), Helliconia Summer (1983), and Helliconia Winter (1985).
Қысқаша мазмұны
Бір жағынан, орталық кейіпкер кез келген адам емес (бірақ кейбір әулеттерге назар аударылады, мысалы, Юли діни қызметкерінің ұрпақтары, Хеликония көктемінде маңызды рөл атқарады), бірақ планетаның өзі және оның ғылымы, әсіресе Джеймс Лавлоктың Гайя гипотезасы тұрғысынан қарағанда. Кітаптарда планетаның әртүрлі ғылыми салалар – астрономия, геология, климаттану, геобиология, микробиология, дін, қоғам және тағы да көптеген салалардың көзқарастарынан шынайы және сенімді сипаттамасы берілген. Алдис бұл үшін көптеген Оксфорд ғалымдарының көмегін алған. Өмірдің осы аспектілерінің бір-біріне қалай әсер ететінін көрсететін байланыстар орнатылады. Оқиғалар 6000 жылдан кейін болашақта өрбітеді. Жерден шыққан Авернус ғарыш станциясы Хеликонияның айналасында айналып, планетаны және оның ақылды тұрғындарының қызметін жақыннан бақылайды. Аверн тұрғындарының арасында Хеликония ісіне араласуға құмарлық туып, ол үнемі туындайтын мәселе. Хеликониядағы жыл өте ұзаққа созылады ("үлкен жыл" деп аталады), ол 2500 Жер жылына тең, және осы кезеңде жаһандық температура күрт өзгереді. Трилогияның басты тақырыбы – қоршаған ортаның өзгеруіне байланысты адамзат цивилизациясының осалдығы және адамзаттың цивилизацияны сақтап, қайта жаңарту мүмкіндігі. Ұлы жылдың маусымдарының ауысуымен байланысты құбылыстар үш кітаптың кульминациялық нүктесінде deus ex machina сюжеттік тәсілін қолданады (көктемнің соңында жарылатын ағаштар, бұл кейіпкерлерге фагордың шабуылынан қашуға мүмкіндік береді, жаздың соңында көшіп жүретін балық-келтірлер мен теңіз құбыжықтары жұптасуға тырысады, бұл кейіпкерлерге екі жағдайда да басқын әскерлерден қорғануға мүмкіндік береді, ал қыстың соңында қарақшы фагорлар кейіпкерге тұтқындардан босануға көмектеседі). Хеликонияда екі ақылды түр өкілі – адамдар мен фагорлар қоныстанған. Хеликониялық адамдар Жердегі адамдардан басқа түр, олар мүлдем дербес дамыған, бірақ сыртқы түрі, интеллектуалдық қабілеттері, мінез-құлқы және мәдениеті жағынан өте ұқсас.
In one sense, the central character is not any person (though some families are focused on, such as Yuli the Priest's line, which dominates Helliconia Spring) but the planet itself and its science, particularly in the light of James Lovelock's Gaia Hypothesis. The books describe realistic and credible details of the planet from the perspectives of a great variety of fields of study – astronomy, geology, climatology, geobiology, microbiology, religion, society, and many others – for which Aldiss gained the help of many Oxford academics. Connections are drawn which show numerous ways in which these aspects of life affect each other. The books are set 6,000 years in the future. A space station from Earth, the Avernus, is orbiting Helliconia and closely observing the planet, including the activities of its intelligent inhabitants. The temptation to interfere in Helliconian affairs is a recurring dilemma for the inhabitants of Avernus. Helliconia has a very long year (called the "great year"), equivalent to 2,500 Earth years, and global temperatures vary greatly over this period. A major theme of the trilogy is the fragility of human civilisation in the context of environmental changes, and the ability of humanity to preserve and recreate civilisation. Phenomena related to the changing of the seasons of the Great Year provide a deus ex machina plot device in the climax of each of the three books (the exploding trees toward the end of Spring that allow the heroes to escape a phagor attack, the migrating fish lizards and sea monsters attempting to mate toward the end of Summer that allow the heroes in both cases to fend off invading armies, and the marauding phagors toward the end of Winter that allow the hero to escape from his captors). Helliconia is populated by two intelligent races, humans and phagors. Helliconian humans are not the same species as Earth humans, having evolved entirely independently, but are remarkably similar in appearance, intellect, behaviour, and culture.
Жер
Қазіргі уақыттан бастап Жердегі адамдар ғарыш зерттеу дәуірін бастан кешірді. Бұл көңіл көншітпейтін болып шықты: жарық жылдамдығынан асып өту мүмкін емес екені дәлелденді, және микробтық деңгейден жоғары өмірге ие планеталар аз ғана табылды (бірақ «Қыс» атты туындыдағы шағын сюжет желісінде бір топ ғарыш саяхатшысы қираған өркениеттің қалдықтарынан басқа ештеңе жоқ планетаны табады, бұл оларды көптеген дамыған өркениеттер болған, бірақ олардың барлығы ядролық соғыс арқылы өздерін-өздері жойған деген тұжырымға келтіреді). Бір ғана пайдалы табыс – Хеликонияның ашылуы болды, қазіргі уақытта онда жетілген өмір бар. Авернус Хеликонияны бақылау үшін, бірақ оған араласпау үшін жіберілді, Жерге ғылыми деректермен және «білім-сауық» желісінде көрсетілетін эпикалық реалити-шоудың көңіл көтеруімен қамтамасыз етті (Олдисстің туындыларында жиі кездесетін тақырып, ол оны құмарлық емес, керісінше, жиренумен қарастырады). Трилогияның соңында Авернус – тіршіліксіз, бос қабыққа айналады. Адамдар Хеликонияның шетелдік биомында ұзаққа шыдамайды, себебі вирустар экипаждың планета бетінде ұзақ уақыт қалуына немесе станциядан жаппай қашуына мүмкіндік бермейді.
Since the present day, the humans of Earth have been through an era of space exploration. This has proven to be rather disappointing: faster than light travel was shown to be impossible, and few planets have been found with life beyond the microbial stage (though a minor sub plot in Winter involves some space explorers finding a planet that contains little but the remains of a ruined civilization, which leads them to posit that there have existed several planets with many advanced civilizations that all ultimately destroyed themselves via nuclear warfare). The one opportune success was the discovery of Helliconia, a planet presently full of adequately developed life. The Avernus was dispatched to monitor but not interfere with Helliconia, providing the Earth with scientific data and the entertainment of an epic reality show aired on a network of "eductainment". (a common theme in Aldiss's works, which he treats with revulsion rather than salaciousness). By the end of the trilogy, Avernus is a lifeless, empty shell. Humans cannot survive long on the alien biome of Helliconia, due to viruses, preventing the crew from engaging long on the surface or escaping the station en masse.
Астрономия
Геликония Күнге ұқсас сары-қызыл жұлдыз, Баталикс (спектрлік класы G4) және ыстық, жарқын ақ жұлдыз, Фрейр (А типті супергигант) құрамындағы еркін екі жұлдыздық жүйеде орналасқан. Геликония Баталикс айналысында, ал Баталикс Фрейр айналысында. Геликониялық аптада сегіз күн бар. Ондықта алты апта, ал Геликонияның кіші жылында он ондық бар. Кіші жылдың маусымдық өзгерістері Жердегіден аздау болғанымен, үлкен жылдың ұзақ маусымдары айқынрақ байқалады. Фрейрден алыс болғанда Баталикс жарығы мұз дәуірі сақталуы үшін ғана жеткілікті. Дегенмен, Фрейрдің қуаты Баталикстен әлдеқайда жоғары, сондықтан Геликония Фрейрге жақындағанда, Геликония тропиктері Жер тропиктерінен де ыстық бола алады. Бұрын Геликония тек Баталикс айналысында болған, бірақ Геликония-Баталикс жүйесі шамамен сегіз миллион Жер жылы бұрын Фрейрдің гравитациялық күшімен тартылып алынған (астрономиялық және эволюциялық өлшемдермен алғанда, бұл өте жақын уақыт). Фрейр жұлдыздық жүйесі бастапқыда екі жұлдыздан тұрған, бірақ Баталикспен болған кездесу кезінде Фрейрдің серік жұлдызы, Баталикстің бірінші планетасы және Геликонияның серігі жүйеден шығарылған.
Helliconia lies in a loose binary star system, which consists of a yellow orange dwarf similar to the Sun, Batalix (spectral class G4), and a hotter and brighter white star, Freyr (Type A supergiant). Helliconia orbits Batalix, which in turn orbits Freyr. A Helliconian week is eight days. There are six weeks in a tenner, and ten tenners in a Helliconian small year. While seasonal changes in the small year are slighter than those of Earth, the long seasons of the great year are much more marked. When distant from Freyr, Batalix's illumination is sufficient only to maintain ice age conditions. However, Freyr's output is many times greater than Batalix's, so as Helliconia approaches Freyr, the tropics of Helliconia become hotter even than the tropics of Earth. Previously Helliconia only orbited Batalix, but the Helliconia Batalix system was captured by Freyr's gravitational pull about eight million Earth years ago (i. e., very recently by astronomical and evolutionary standards). The Freyr stellar system originally consisted of two stars, but during the encounter by Batalix, the sister star of Freyr was thrown out of the system, along with one of Batalix's original planets and Helliconia's moon.
География
Геликонияның массасы Жердің 1,28 есесін құрайды, яғни ол Жерден сәл үлкен және 35 градусқа тең осьтік еңіске ие. Бұл кіші жыл маусымдарының қатал болуын білдіреді, бірақ планетада әлі де үлкен мұздық полюстер бар, олар тіпті ұлы жазды да көтере алады, ал адамдарға қолайлы беттік ауданы Жермен шамалас. Үш құрлық бар: тропикалық құрлық (Кампанлат), солтүстік құрлық (Сиборнал), қала үлкен үңгірлер жүйесінде салынған. Панновалды дін қызметкерлері мен әскердің одағы билейді, олар Аха құдайының атынан азаматтарды қысымға ұстайды. Юли Аха дініне өтеді және дін қызметкерінің дәрежесіне ие болады, бұл жылдар бойына шәкірт ретінде жұмыс істеу мен оқуды қамтиды. Жаңа тағайындалған дін қызметкері ретінде ол түрмедегі қылмыскерлермен жұмыс істеуге жіберіледі, олар қала үшін жаңа тұрғын үйлерді қазу үшін құл ретінде пайдаланылады, содан кейін олар өлім жазасына кесіледі немесе өліске дейін жұмыс істейді. Оның басты міндеті – тұтқындардан жауап алып, жақындығын мойындату. Юли Панновалдың билеуші тобының қаншалықты жемқор екенін түсінеді, сенімін жоғалтады және сыртқы әлемге қайта оралуға бел буады. Ол тұтқындардың қазба жұмыстары үңгірдің құлауына себеп болған кезде мүмкіндігін пайдаланады. Ол екі тұтқынмен және олардың бірінің бұрынғы қарындасымен бірге қашып кетеді. Жер асты жолдарынан ұзақ және қорқынышты сапардан кейін олар оңтүстікке қарай шығады. Юли мен оның серіктері мұзды көлдің жанында шағын, қарапайым елді мекенді табады және көп ұзамай жоғары білімдері мен батыл басшылықтарының арқасында оны басқара бастайды. Олар көп ұзамай билігін көрші тайпаға да таратуға жетеді. Юли өмірінің қалған бөлігін осы аймақта құрметті дін қызметкері және басшы ретінде өткізеді, оны Олдорандо деп атайды.
Helliconia is 1.28 Earth masses in size, making it somewhat larger than Earth and with a bigger axial tilt of 35 degrees. This means that small year seasons are harsher, but the planet still has huge polar ice caps, capable of surviving even the great summer, and the human habitable surface area is comparable to that of Earth. There are three continents, a tropical continent (Campannlat), a northern continent (Sibornal) a city built within a vast cavern system. Pannoval is ruled despotically by an alliance of the priesthood and militia, who keep the citizens oppressed in the name of the god Akha. Yuli is converted to the religion of Akha and is initiated into the priesthood, which involves years of work and study as an acolyte. As a newly ordained priest, he is sent to work with imprisoned criminals, who are used as slaves to excavate new living areas for the city until they are either executed or worked to death. His main task is to conduct interrogations and extract confessions from the prisoners. Yuli comes to realise just how corrupt the ruling class of Pannoval is, loses his faith, and becomes determined to return to the outside world. He seizes his chance when the prisoners' excavation work causes a cave in. In the confusion, he escapes along with two prisoners and the former girlfriend of one of them. After a long and terrifying journey through underground passages, they finally emerge some distance to the south. Yuli and his companions find a small, primitive settlement near a frozen lake, and soon come to rule it thanks to their superior knowledge and bold authority. Soon afterwards they extend their rule to a neighbouring tribe. Yuli spends the rest of his life as a revered priest ruler in this area, which he names Oldorando.
Құсбалық
Юлидің тайпасы көл маңындағы аймақта екі буын бойы өмір сүруді жалғастырады, бірақ фагор шабуылы туралы ескертілгеннен кейін бүкіл тайпа оңтүстікке қашып кетеді. Олар таңғалып, Емброддок деп аталатын салыстырмалы түрде дамыған қаланы табады, бұл бұрынғы Ұлы Жазда империяның астанасы болғанның қалдықтары (бірақ бұл тарих ұзақ уақыттан бері ұмытылған). Бұл жердің геотермиялық белсенді аймақта орналасуының артықшылығы бар, ол Ұлы Қыс бойы жеткілікті жылу берді, бұл Эмброддок өзінің бұрынғы мәдениетінің кейбір бөлшектерін сақтады (негізінен шеберлер гильдиясының шеберліктері мен жазбаларында және тас мұнараларда). Юлидің тайпасы Эмброддокқа шабуыл жасап, оны басып алады, оны Олдорандо деп атайды, және Юлидің отбасылық желісі жергілікті иелер ретінде бекітіледі. Осы оқиғадан кейін бірнеше жыл өткен соң қалаға фагорлар тобы шабуыл жасайды. Фагор капитаны, өзінің түрінен шыққан ақсүйек, тұтқындалып, өлім жазасына кесіледі. Осыдан кейін он үш жыл (шамамен он тоғыз Жер жылы) өткеннен кейін фагор капитанының немересі үлкен әскер жинап, Олдорандоға кек алу ниетімен жорық бастайды, бұл сапар тағы он үш жыл уақытын алады. Фагор капитанының өлімінен шамамен он жыл өткен соң, Ұлы көктем басталды және Хеликония жылынып, өзгерістер байқала бастады. Су жолдары еріп, қорғаныш жерлерінде өсімдіктер өсіп, ауа райы ылғалды әрі болжауға болмайтын болып келеді. Эмброддоктың тумасы, шебер аңшы Аоз Рун, жасырын түрде Олдорандо билеушілерін өлтіріп, қаланың жаңа иегері болады. Ол Олдорандоның соңғы ұрпағы Лайнтал Ай кісі өлтірулерге куә болады, бірақ қорқыныштан үндемейді; ол Аоз Рунның лейтенанттарының бірі болады. Шей Тал есімді мықты әйел әйелдердің құқықтарын арттыруды талап етеді. Сонымен қатар, ол халықтың ежелгі апаттан баяу қалпына келе жатқанын түсіне бастайды. Ол халықты білімге ұмтылуға шақырып, бастапқыда тек әйелдер үшін академия құрды. Аоз Рун, қатал және қиялы жоқ адам, бұған қарсы тұрады, бірақ Шей Талдың күшті сиқыршы ретінде беделге ие болғанын сезінбейді. Гильдияның құпиялылық заңдарына қарсы шыққан гильдия меңгерушісі Шей Талға гильдияның ғасырлар бойы жазбаларын сақтағанын, бірақ көптеген кітаптар жойылғандығын айтады. Бұл жазбалар климаттың бұрын әлдеқайда суық болғанын көрсетеді, және тіпті одан да бұрын жылы кезеңді көрсетеді, бұл аңыз ретінде кеңінен қарастырылады. Шей Тал ұрпақтан ұрпаққа өтетін білімнің көптігі жоғалып кеткенін түсінеді. Ол Эмброддоктың тарихын зерттеуді жалғастыра отырып, өлгендердің жандарымен араласқаннан кейін Ұлы Қыстың ең ауыр тереңдіктерінде фагорлар аймақты билеп, адамзатты құлдыққа түсіргенін біледі. Адамдар өздерін езгілеушілерге табына бастады, ал олардың құдайы Вутраның бейнесі фагорлық әміршінің бұрмаланған бейнесі ғана. Шей Талдың басты шәкірті Ври есімді әйел тарихқа деген құмарлықпен келіспей, академияны жұлдыздардың қозғалысын зерттеуге және өткеннен гөрі болашақ туралы көбірек ойлауға шақырады. Ол басқа студенттермен бірге аспан картасын жасап, аспан денелерінің қозғалысын анықтай бастайды. Олардың есептеуінше, екі күн - Баталикс пен Фрейр - жақын арада бір-бірінен кейін бір рет тұтылуды бастайды, бұл осыған дейінгі жазбаларда жаман белгі ретінде көрсетілген. Геликонияда күн жылый береді. Жаңа өсімдіктер мен жануарлар түрлері пайда болып, адам популяциясы өсіп, таралуда, ал фагор популяциясы суық аймақтарға кетіп жатыр – тек Олдорандоға қарай бет алған үлкен фагор әскерінен басқа. Қала халқының саны үнемі өсіп келеді. Қала егін егіп, мал бағумен айналыса бастағанда, тіршілік ету оңай болады, адамдар демалыс пен сән-салтанатқа қызыға бастайды, ал қаланың қорғанысы әлсірейді. Бірінші тұтылу Ұлы көктемнің астрономиялық басталуын көрсетеді және кең таралған үрей туғызады. Олдорандо тұрғындары Ұлы көктемнің келуіне байланысты пайда болған жылқы тәрізді жануарларды оятуды және өсіруді үйренеді. Хокснейлерге мініп, оларды қарапайым машиналарға қуат беру мүмкіндігі үлкен әлеуметтік революцияны туғызады, ал Олдорандо тез кеңейеді. Климат жақсарып, адамдар көбірек саяхаттай бастаған сайын, қаланың орналасуы оны тартымды орталыққа айналдырады және ол сауда орталығы болып қалыптасады. Авернада орналасқан ғарыш стансасында Геликония орбитасын айналып жүрген Жердегі бақылаушылар Ұлы көктемнің келуін қызығушылықпен бақылайды. Олар, басқа құбылыстармен қатар, жұқпалы аурудың таралуына байланысты, ол сүйек қызуы деп аталады, ол көктемгі тотығулар кезінде адамзатты міндетті түрде шағады, ол фагор кенелерінің шағуымен таралады. Бұл ауру бүкіл планетада ауыр зардаптарға әкелсе де, ол адамзат түлі үшін қажет, өйткені одан аман қалғандар жаңа, жылы климатқа бейімделеді. Олдорандо қазірде бай, көтеріңкі базар қаласына айналған, континенттің алыс-жақын жерлерінен саудагерлер мен саяхатшыларды тартады. Оның Ұлы Қыс кезіндегі және қарапайым тайпалық тіршілікке қатысты ежелгі мәдениеті бұл жаңа, жетілген қоғамға енді сәйкес келмейді. Қала жаңа әдеттерді, мысалы, ақша қолдануды қабылдауға мәжбүр болғандықтан саяси шиеленістер байқалады. Шей Тал Соборналдың солтүстік континентіндегі «үлкен дөңгелек» іздеу үшін кетеді, ол жоғары білімді сақтайды деп сендіреді. Аоз Рун оны Олдорандо аумағынан шығарып жібереді (соңғы әрекеттесу кезінде екеуінің жастық шағында бір-біріне құмарлық сезімдері болған болуы мүмкін екені айтылады), ал кері жолда фагорлар шабуылдайды. Ол фагордың бірімен қолма-қол күрескенде, олар су тасқынына ілігіп, аралда қалды. Содан ол сүйек қызуына шалдығады. Темірқасып, сүйек қызуы эпидемиясы Олдорандоға келіп жеткен, келіп жатқан саудагерлер арқылы әкелінген. Аоз Рун көп айлар бойы болмайды, және оның екі лейтенанты билікке таласады. Саяси тартыстар мен эпидемияның қорқынышы арасында Олдорандо қоғамы ыдырай бастайды. Лайнтал Ай, Аоз Рунды іздеу үшін кетіп бара жатқан сылтаумен, бірақ ол бұзылған қалада өмір сүре алмайтынына шыдамайтындықтан, солтүстікке бет алады және мұзды Соборналдан оңтүстікке көшіп келген адамдар қоныстанған қаланы кездестіреді. Олар фагорлармен қанағаттануға үйренген, тұтқындалған құлдарды қауіпсіз өту үшін саудалаған. Лайнтал Ай, осы уақытқа дейін сүйек қызуына шалдығып, одан аман қалған, қалаға қабылданып, тұтқындалған құлдарды қадағалау жұмысына тағайындалады. Ол Шей Талдың бұрын тұтқынға алынып, сатылғанын біледі, содан кейін үлкен фагор әскері туралы хабар алады, ол қазірде оларға жақын болып келеді. Ол наразы Соборналдық күзетшімен қаладан қашып, Олдорандоға қайтуға келіседі, фагорлардың тобына ескерту жасауға үміттенеді. Кетпеске дайын тұрғанда, әлсіреген Аоз Рун тұтқын ретінде қалаға әкелінеді; ол қашқындар тобына қосылады. Олдорандоға жақындағанда, өмірінен қашқан бірнеше қашқынды кездестіреді. Күн тұтылудың күнінде фагор әскері Олдорандоға шабуыл жасап, қаланы толығымен өртеді.
Yuli's tribe continues to live in the area near the lake for two generations until, having been warned of an impending phagor raid, the entire tribe flees south. To their amazement, they discover a relatively advanced town called Embruddock, the remnant of what had been the capital of an empire during the previous Great Summer (although this history is long forgotten). This place has the advantage of being situated in a geothermally active area, which has provided just enough warmth throughout the Great Winter that Embruddock has retained some fragments of its former culture (mainly in the skills and records of the craftsmens' guilds and in the stone towers). Yuli's tribe attacks Embruddock and takes it over, renaming it Oldorando, and Yuli's family line is established as the local lords. A few years after this event, the town is attacked by a company of phagors. The phagor captain, a noble of his kind, is captured and executed. Some thirteen years (about nineteen Earth years) after that, the grandson of the phagor captain assembles a huge army which begins marching on Oldorando intent on revenge, a journey which will take a further thirteen years. About ten years after the execution of the phagor captain, the Great Spring has begun and Helliconia has warmed enough that changes are beginning to be noticeable. Waterways are thawing, plants sprout in sheltered areas, and the weather becomes damp and unpredictable. Master hunter Aoz Roon, an Embruddock native, secretly murders the Oldorandan rulers and becomes the new lord of the city. Laintal Ay, the last of the Oldorandan lineage, witnesses the murders but keeps quiet out of fear; he becomes one of Aoz Roon's lieutenants. A strong minded woman named Shay Tal argues for increased rights for women. She also begins to realise that the population is slowly recovering from some ancient catastrophe. She exhorts the people to seek knowledge and sets up an academy, originally for women only. Aoz Roon, a callous and unimaginative man, opposes this, only begrudgingly accepting it as Shay Tal unintentionally gains a reputation as a powerful sorceress. A guildmaster, defying the guild laws of secrecy, reveals to Shay Tal that the guilds have kept records for centuries, although many books have been destroyed. These records reveal that the climate was once much colder, and hint at a warm period even longer ago, a tale widely regarded as myth. Shay Tal realises that vast amounts of knowledge have been lost over the generations. As she continues her research into the history of Embruddock, and after communing with the souls of the dead, she discovers that during the hardest depths of the Great Winter, phagors ruled the area and enslaved humanity. Humans came to worship their oppressors, and the icon of their god Wutra is nothing but the distorted image of a phagor chief. Shay Tal's main disciple, a woman named Vry, disagrees with this obsession with history and urges the academy to study the movements of the stars and think more about the future than the past. She and other students begin mapping the sky and determining the movements of the heavenly bodies. They calculate that the two suns, Batalix and Freyr, will soon begin a series of eclipses, an event noted in old records as an evil omen. Helliconia continues to grow warmer. New plant and animal species are appearing, human populations are growing and spreading, and phagor populations are retreating to colder regions – except for the great phagor army which continues its march towards Oldorando. The population of the city continues to increase. As the town grows crops and domesticates animals, the work of survival becomes easier, the people begin to take an interest in leisure and luxury, and the town's defences grow weak. The first eclipse occurs, indicating the astronomical beginning of the Great Spring and causing widespread panic. The people of Oldorando learn to domesticate and breed hoxneys, horse like animals which have emerged with the coming of the Great Spring. The ability to ride hoxneys and use them to power simple machinery triggers a great societal revolution, and Oldorando expands rapidly. As the climate improves and people begin to travel more widely, the city's location makes it an attractive hub, and it develops into a trading centre. Observers from Earth, orbiting Helliconia in the space station Avernus, watch the coming of the Great Spring with interest. Among other phenomena, they follow the spread of the viral disease called bone fever, which inevitably strikes the human population at about the time of the spring eclipses, spread by the bite of phagor ticks. Although the disease causes severe suffering and death across the planet, it is necessary for the human species, because it causes its survivors to become adapted to the new warmer climate. Oldorando has now grown into a wealthy, bustling bazaar city, attracting traders and travellers from far across the continent. Its old culture, dating from the Great Winter and simple tribal survival, is no longer suitable for this new, more sophisticated society. Political stresses become evident as the city is forced to adopt new customs such as the use of money. Shay Tal leaves to seek a "great wheel" in the northern continent of Sibornal, which she believes holds supreme knowledge. Aoz Roon escorts her out of Oldorandan territory (during their final interaction, it is hinted that the two may have had some affection for each other in their younger years), and on the way back is ambushed by phagors. While he fights one of the phagors hand to hand, they are swept into a flooded river and stranded together on an island. There he contracts bone fever. Meanwhile, the bone fever epidemic has reached Oldorando, brought by incoming traders. Aoz Roon remains absent for many months, and two of his lieutenants try to seize power. Between the political wrangling and the terrors of the epidemic, Oldorandan society begins to fall apart. Laintal Ay leaves, ostensibly to search for Aoz Roon but actually because he can no longer stand life in the corrupt city. He makes his way north and encounters a town settled by people who have migrated south from icy Sibornal. They have learned to coexist with phagors by trading captive slaves in return for safe passage. Laintal Ay, who by this time has contracted and survived bone fever, is accepted into the town and given work overseeing the prisoner slaves. He discovers that Shay Tal was previously captured and sold on, and then learns of the massive phagor army, which by now is almost upon them. He arranges with a disaffected Sibornalan guard to flee the town and return to Oldorando, hoping to get there in time to warn them of the phagor horde. Just as they prepare to leave, a weakened Aoz Roon is brought into the city as a captive; he joins the escaping group. Approaching Oldorando, they meet a handful of refugees fleeing for their lives. As the suns rise in a day long eclipse, the phagor army attacks Oldorando and burns the city to the ground.
Геликония жазғы
Оқиға тропикалық континенттегі Кампанлатта, жаздың қайнар кезінде орын алады. Юлидің қонысы Олдорандо қазір ұлы империяның астанасы. Ал Аверн ғарыш станциясының тұрғындары көңілсіздіктерін сейілту үшін ара-тұра лотерея ұйымдастырады, жеңімпаздары Хеликонияға түсіп, Геликония микробына (жер тұрғындарының иммунитеті жоқ) шалдықпай, қысқа ғана уақытқа "нағыз өмірді" бастан кешіруге мүмкіндік алады. Қатерлі салдарына қарамастан, планета бетіне барып, оның халқымен қарым-қатынас жасау зор құрмет саналады және лотерея өте танымал. Осындай жеңімпаздардың бірі – Билли Сяо Пин (кей Геликониялықтарға "БиллишОупин" есіммен таныс) жоғары саясатқа араласады, ал ол қалдырған бір озық технология Геликониялықтарда қыңырлық тудырады. Көктемдегі Панновал қаласы енді теократиялық империяны билейтін континенттің астанасы, әлі де Аханаба құдайына табынады, бірақ енді Кампанлаттың басқа қалаларына діни ықпал етеді. Бұл роман бұрын айтылған Кампанлаттың теңіз жағалауындағы Борлиен елді мекеніне арналған, ол да патша Жандол Ангонолдың басқаруымен қуатты патшалыққа айналды. Ол енді әдемі әйелі, патшайым Мырдем Ингаладан ажырасуға келіседі, себебі Олдорандық жас принцесса Симода Талға үйленіп, саяси одақты нығайтқысы келеді, өйткені планетаның әртүрлі континенттеріндегі елдер соғысқа ұшырады.
Set during high summer in the tropical continent, Campannlat. Yuli's settlement, Oldorando, is now the capital city of a great empire. Meanwhile, the residents of the space station Avernus are holding occasional lotteries to ameliorate their ennui, the winners being allowed to go down to Helliconia and experience a few short weeks of "real life" before succumbing to the Helliconian microbes (against which Earth humans have no immunity). Despite the fatal consequences, the chance to visit the planet's surface and interact with its people is considered a great honor, and the lottery is popular. One such winner, Billy Xiao Pin (who becomes known to a few of the Helliconians as "BillishOwpin"), gets involved in high politics, and a piece of advanced technology he leaves behind results in some confusion for the Helliconians. The city of Pannoval from Spring is now the capital of a continent spanning theocratic empire, still worshipping the god Akhanaba but now exerting religious influence on all other city states of Campannlat. This novel focuses on the previously mentioned Campannlatian seaside settlement of Borlien, which has also grown into a powerful kingdom ruled by King JandolAngonol, who now agrees to divorce his beautiful wife, Queen MyrdemInggala, so he can wed the rather young Oldorandan princess Simoda Tal and secure a more favorable political alliance, as the nations of the planet's different continents have fallen into warfare.
Геликония Қысқы
Оқиға солтүстік материктегі Сиборналдың күздің аяғында орын алады. Кітаптың басты кейіпкері Лютерин Шокерандит – Хеликонияның солтүстігінде орналасқан Харнабар дөңгелегінің сақшысының ұлы. Дөңгелек – бұл сыртқы қабырғаға орнатылған тізбектер арқылы оны тартқан тұтқындардың күш-жігерімен толық қуатты болатын, бір кіру және шығу жолы бар сақина тәрізді туннельге салынған ерекше айналатын монастырь/түрме. Тұтқын дөңгелектің камерасына кіргеннен кейін, оның толық он жылдық айналымы аяқталғанға дейін одан шығу мүмкін емес. Лютерен әскерге түседі, ол жау батальонының командирін өлтіріп, оның жесірі Торес Лаллды құл ретінде алып, атақ-даңққа ие болады. Алайда көп ұзамай Сиборнал армиясында Майлы өлімнің алғашқы жағдайлары пайда бола бастайды. Сиборналдың олигархы, автократиялық билеушісі, эпидемияның таралуын тоқтату үшін басқа әскерлерге осы әскерді жоюға бұйрық береді. Лютеренді капитан Фашналгид ескертеді, сонда екеуі Торес Лаллмен және аймақтан қашу үшін кеме ұйымдастырған шетелдік саудагермен бірге қашып кетеді. Кеме теңізде болған кезде, семіз өлім кемедегілердің арасында таралады; алайда дәрігер ретінде оқытылған Торесс Лалдың шеберлігі арқасында басты кейіпкерлер аман қалады. Осы сапар кезінде Хеликония Баталикс Күн жүйесінің терең өткені, Фрейрдің оны басып алуы және адамдар мен фагорлардың өзара байланысқан тағдыры туралы көптеген ақпарат ашылады. Кеме қоныстанғаннан кейін олигархтың әскері дезертирлерді қуып жүруді жалғастырады. Олар тағы да қашып кетеді, тауларды кесіп өту үшін жартылай адам жүргізушісі мен оның құлы фагормен бірге ит шлейфін жалдайды. Фашналгид әйелімен ұйықтап, жүргізушісін өлімге ұшыратады, ал жүргізуші Фагорды қауіпті туннель арқылы жүріп жатқанда, оны санадан сүртіп тастауды ұйымдастырады. Лютерен Фасналгидті құтқаруға тырысады, бірақ ол да санадан құлайды. Ол полярлық суық кезінде бірнеше шақырым жол жүріп, ақырында шлейфке қосылып, қалған жолды әкесінің қонысына дейін жүре алады. Үйге келгеннен кейін Лютерен өзінің абыройлы келініне емес, Торесс Лалға үйленгісі келетінін айтады және Торесске ежелгі ғибадатхананың кілтін береді. Бірнеше күннен кейін ол өзінің әскерін жоюға бұйрық берген олигархқа жек көрушілігін білдіреді. Әкесінің реакциясынан ол әкесі шын мәнінде олигарх екенін түсінеді. Лютерен әкесін өлтіріп, Харнабар дөңгелегіне қашып барады; ол дөңгелекке кіреді және сондықтан он жыл бойы жалғыздыққа қалады. Ақыры ол сыртқа шыққанда, бұрынғы олигархты өлтіруді оң оқиға ретінде қарастыра бастайды. Лютердің бостандығын тойлау үшін және Фрейрдің соңғы рет көрінетін, ғасырлар бойы ұзын болған үлкен қыс басталған Мырквайр күнін атап өту үшін той ұйымдастырылады. Мерекеден кейін Харнабардың қожайыны Лютеринді қайтадан дөңгелекке тастау үшін ұстап алады. Фагорлар үшін Мырквайр өз түрлеріне қолайлы жағдайдың қайта оралуын білдіреді, ал фагор тайпасы адамдар үстінен өздерінің үстемдігін қайта қалпына келтіруді жоспарлайды. Фагорлар партияға шабуыл жасайды; Лютерен шатасудан қашып кетеді және Торесс Лаллмен қайта қосылады. Кітап олар Торес Лалл өзінің он жасар ұлымен жасырын өмір сүріп жатқан ғибадатханаға бара бастағанда аяқталады. Ал Лютер, негізінен циклдік әлемдегі белгісіздікті қабылдап, оларды тастап, белгісіз жерге кетуге шешім қабылдайды. "Абро Хакмо Астаб!" деп айқайлайды.
Set during late autumn in the northern continent, Sibornal. The book's protagonist, Luterin Shokerandit, is the son of the Keeper of the Wheel of Kharnabhar, located above the far north of Helliconia. The Wheel is an extraordinary revolving monastery/prison built into a ring shaped tunnel with a single entrance and exit, powered entirely by the efforts of the prisoners pulling it along by means of chains set into the outer wall. Once a prisoner enters a cell of the Wheel, it is impossible for him to leave until its full ten year rotation has passed. Luterin joins the army, where he gains renown by killing the commandant of an enemy battalion, taking his widow Toress Lahl as a slave. Soon, however, the first cases of Fat Death begin to appear in the Sibornalese army. The Oligarch, autocratic ruler of Sibornal, orders other troops to destroy this army in an attempt to halt the spread of the epidemic. Luterin is warned by Captain Fashnalgid in time for the two of them to escape with Toress Lahl and a foreign trader who has arranged for a ship to flee the area. While the ship is at sea, the Fat Death spreads among those aboard; however, thanks to the skills of Toress Lahl, who was trained as a doctor, the major characters survive. It is during this voyage that a great deal of information is discovered about the deep past of the Helliconia Batalix solar system, its capture by Freyr, and the intertwined fates of humans and phagors. After the ship lands, the Oligarch's army continues to pursue the deserters. They go on the run again, hiring a dog sledge with a semi human driver and his phagor slave in order to cross the mountains. Fashnalgid mortally offends their driver by sleeping with his wife, and the driver retaliates by arranging for his phagor to push Fashnalgid off the sledge while they are travelling through a dangerous tunnel. Luterin tries to save Fashnalgid, but also falls from the sledge. He is forced to walk for miles through the polar cold until he eventually rejoins the sledge and is able to travel the rest of the way to his father's estate. Once home, Luterin proclaims that he wishes to marry Toress Lahl rather than his arranged noble bride, and gives Toress the key to an ancient shrine. A few days later, he expresses hatred for the Oligarch who ordered his army to be destroyed. From his father's reactions, he realises that his father is in fact the Oligarch. Luterin kills his father and flees to the Wheel of Kharnabhar; he enters the Wheel and therefore remains in solitary confinement for ten years. When he at last emerges, he finds that the assassination of the former Oligarch is now seen as a positive event. A party is arranged to celebrate Luterin's freedom and also to observe the day of Myrkwyr, when Freyr is seen for the last time, marking the beginning of the centuries long great winter. After the festivities, the Master of Kharnabhar has Luterin seized, with the intent of throwing him back into the Wheel. For phagors, Myrkwyr indicates the return of conditions favourable to their kind, and a phagor tribe makes plans to regain their dominance over humans. The phagors attack the party; Luterin escapes in the confusion and is reunited with Toress Lahl. The book ends as they start to head for the shrine, where Toress Lahl has been living in hiding with their now ten year old son, and Luterin, embracing uncertainty in the chiefly cyclical world, decides instead to leave them and head off into the unknown, yelling "Abro Hakmo Astab!"