Бриксен епископтығы: қасиетті Рим империясының тарихы

Кіріспе

Рим империясының императорлық меншігі қазіргі Италияның солтүстігінде (1027–1803) епархия.

Бриксеннің князь-епископтығы (Hochstift Brixen, Fürstbistum Brixen, Bistum Brixen) – қазіргі Италияның солтүстігіндегі Оңтүстік Тироль провинциясындағы Рим империясының шіркеулік княздығы. Оны ірі католик епархиясымен шатастыруға болмайды, себебі князь-епископтар тек қана епископтың шіркеулік билігін жүзеге асырды. Эйсак/Исарко аңғарындағы епископтық 6 ғасырда құрылды және біртіндеп көбірек дүниелік билікке ие болды. Ол 1027 жылы императорлық тікелей басқару құқығын алды және 1803 жылға дейін Императорлық меншік болып қала берді, содан кейін Тирольге берілді. Алайда, епархия 1964 жылға дейін болды, ал қазір Болцано-Бриксен епархиясының құрамына кіреді.

Тарих

Бриксен епархиясы Клаусен қаласына жақын орналасқан Сэбен аббаттығының жалғасы болып табылады. Аңыз бойынша, бұл аббаттық 350 жыл шамасында Имолалық Қассиан қасиеттісі Сабиона деп аталатын жерде құрылған. III ғасырда христиан діні Сабионаға енген, ол кезде бұл орын маңызды сауда орталығы болған Римнің кеден бекеті еді. Көшпенділер дәуірінде бұл Аугсбург епархиясының кейінгі орталығы болған Аугуста Винделикорум епископтарының уақытша паналауы орны болған болуы мүмкін.

Орта ғасырлар

Сабионаның тарихтағы алғашқы епискобы, шамамен 580 жылға қарайтын Ингенуин, Аквилея патриархтарының суфраганы болған. Қазіргі Бриксен епархиясының аумағына үлкен халықтар қоныс аудару кезінде, әсіресе бавариялықтар мен ломбардтар ерте христиандықты қабылдады; тек Пустер аңғарындағы славяндар 8 ғасырға дейін бұтқа табынушылықта қалды. 6 ғасырдың соңында аймақ Баварияның Агилольфтік герцогтығының құрамына кірді, ал 788 жылы франктердің билігіне бағынды. Патша Карл I-нің ықпалымен, 798 жылы папа Лев III Сабенді Сальцбург архиепископтығына суфрагандық епархия ретінде бекітті. 901 жылы король Людовик Бала Сэбенге анасы Отаның иелігіндегі Прихсна жерін сыйға тартқаннан кейін, епископ Рихперт (967 жылы тағайындалған) немесе епископ Альбуин I (967–1005) епархияның орталығын Бриксенге көшірді. Епископ Хартвиг (1020–1039) Бриксенді қала мәртебесіне көтерді және оны қоршаумен қамтамасыз етті. Епархия Киелі Рим императорларынан көптеген иеліктер алды: мысалы, 1027 жылы Конрад II-ден Нориталдағы билік, ал 1091 жылы Генрих IV-тен Пустер аңғары. 1179 жылы Фридрих I Барбаросса епископқа Киелі Рим империясының князі атағын берді. Осы себепті, Рим папасы мен империя арасындағы келіспеушіліктер кезінде Бриксен епископтары көршілес Тренто епископтары сияқты көбінесе императорлардың жағын алды. Әсіресе Альтвиннің епископтығы (1049–1091) кезінде Бриксенде 1080 жылы өткен синод жайлы әңгімелер көп болды, онда императордың жақтастары болған отыз епископ Рим папасы Григорий VII-ді қызметтен шеттетуге шешім қабылдады және Равенна епискобын Климент III деген атпен антипапа етіп тағайындады. Епархияның уақытша билігі епископтардың өздерінің іс-әрекеттерінен кейін айтарлықтай төмендеді, олар өз аумақтарының үлкен бөліктерін уақытша иеленушілерге берді: мысалы, 11 ғасырда Инн және Эйсак аңғарларындағы иеліктер (Тироль графтарына берілді, ал 1165 жылы Инн және Пустер аңғарларындағы жерлер Андекс-Меран графтарына берілді). Әсіресе Тироль графтары, Мерания герцогының аумақтарының көп бөлігін мұрагерлікке алғандықтан, үнемі билігін арттырды. Епископ Бруно (1249–1288) Горция-Тироль графы Майнхардтың талаптарына қарсы өзінің аумағының бір бөлігінде билігін орнатуда қиындықтарға тап болды. Сондай-ақ, "қалтасы бос" Габсбург герцогы Фридрих IV Бриксен епископтарын өзінің билігін мойындауға мәжбүр етті. Рим папасы Николай V-тің Бриксен епископы етіп тағайындаған Куза кардиналы Николай (1450–1464) мен Австрияның Габсбург архиепископы Зигмунд арасындағы келіспеушіліктер де өкінішті болды; кардинал тұтқынға алынды, ал папа епархияны тыйым салғанмен, Зигмунд күресте жеңіске жетті.

The first Bishop of Sabiona vouched for by history is Ingenuinus, mentioned about 580, who appears as suffragan of the Patriarchs of Aquileia. The tribes who pushed into the territory of the present Diocese of Brixen, during the great migratory movements, especially the Bavarians and Lombards, accepted Christianity at an early date; only the Slavs of the Puster Valley persisted in paganism until the 8th century. By the late 6th century the region became part of the Agilolfing stem duchy of Bavaria, which in 788 finally fell under Frankish overlordship. Urged by King Charlemagne, Pope Leo III assigned Säben as a suffragan diocese to the Archbishopric of Salzburg in 798. After King Louis the Child in 901 granted Säben the demesne of Prichsna, part of the estates held by his mother Ota, Bishop Rihpert (appointed 967) or Bishop Albuin I (967 1005) had the seat of the diocese transferred to Brixen. Bishop Hartwig (1020–39) raised Brixen to the rank of a city, and surrounded it with fortifications. The diocese received many grants from the Holy Roman Emperors: thus from Conrad II in 1027 the suzerainty in the Norital, from Henry IV in 1091 the Puster Valley. In 1179 Frederick I Barbarossa conferred on the bishop the title and dignity of a prince of the Holy Roman Empire. This accounts for the fact that during the difficulties between the Papacy and the Empire, the Bishops of Brixen like the neighbouring Trent bishops generally took the part of the emperors. Particularly notorious is the case of Altwin, during whose episcopate (1049 1091) the ill famed synod of 1080 was held in Brixen, at which thirty bishops, partisans of the emperor, declared Pope Gregory VII deposed, and set up as antipope the Bishop of Ravenna, with the name of Clement III. The temporal power of the diocese soon suffered a marked diminution through the action of the bishops themselves, who bestowed large sections of their territory in fief on temporal lords: as for example, in the 11th century courtships in the Inntal and the Eisack valley (granted to the Counts of Tyrol, and in 1165 territory in the Inntal and the Puster Valley to the Counts of Andechs Meran. The Counts of Tyrol, in particular, who had fallen heir in large part to the territories of the Duke of Merania, constantly grew in power. Bishop Bruno (1249 1288) had difficulty in asserting his authority over a section of his territory against the claims of Count Meinhard of Gorizia Tyrol. Likewise Duke Frederick IV of Habsburg, ruler of Tyrol and Further Austria, called "of the Empty Pockets", compelled the Bishops of Brixen to acknowledge his authority. The dissensions between Cardinal Nicholas of Cusa (1450 1464), appointed by Pope Nicholas V as Bishop of Brixen, and the Austrian Archduke Sigismund of Habsburg were also unfortunate; the cardinal was made a prisoner, and although the pope placed the diocese under an interdict, Sigismund came out victor in the struggle.

Реформация және Австрия ықпалы

Реформация Бриксен епархиясында Кристоф I фон Шрофенштейннің (1509–1521) епископтық қызметі кезінде Штраус, Урбан Региус және басқалар сияқты неміс елшілері тарапынан жарияланды. 1525 жылы, Георг III Австрияның епископы (1525–1539) тұсында, Бриксен маңында шаруалар көтерілісі болды, бірнеше монастырьлар мен бекіністер қиратылды. Тирольдің азаматтық басшысы, Габсбург әулетінен Фердинанд I патшаның шаруалардың наразылықтарын жою туралы уәдесі тыныштықты қалпына келтірді, ал Инсбрукте өткен мәжілісте шаруалардың ең маңызды талаптары қабылданды. 1532 жылы осы уәделерден бас тартылса да, бейбітшілік бұзылмады. Әсіресе Габсбург әулетінен Фердинанд I және оның ұлы, Австрияның эрцгерцогы Фердинанд II, азаматтық басшылар ретінде жаңа ілімдердің жақтастарына, әсіресе өз секталарын жасырын түрде таратып жүрген анабаптистерге қарсы белсенді шаралар қолданды; осылайша Тироль аймағында және Бриксен епархиясында діни бірлік сақталды. Осы кезде иезуиттер, капуциндер, францискандар және сервиттер католик дінін қорғауда маңызды қызметтер атқарды. Кезеңнің епископтары: Австрияның кардиналы Андрей (1591–1600) және Кристоф IV фон Спаур (1601–1613), ол 1607 жылы діни студенттерге арналған семинария құрды; собор мектебін кеңейтті және кедейлер мен науқастарға көмектесумен үлкен қайырымдылық жасады. 17-18 ғасырларда көптеген монастырьлар құрылды, жандарды емдеу үшін жаңа миссиялар ашылды және халықтың діни білімі зор дамыды; 1677 жылы Инсбрук университеті құрылды. Осы кезеңдегі ең көрнекті князь-епископтар: Каспар Игнац, Кунигль графы (1702–1747), ол жандарға қамқорлық ету үшін көптеген игіліктер құрды, епархиялық сапарлар жасады, дін қызметкерлерінің тәртібі мен моральдық тазалығын қатаң бақылады, иезуиттердің басшылығымен миссияларды енгізді және т.б.; Леопольд, Спаур графы (1747–1778), ол семинарияны қайта жаңартып, соборды аяқтап, киелендірді және император Мария Терезияның жоғары құрметіне ие болды; Жозеф Филипп, Спаур графы (1780–1791), білімді адам, бірақ шіркеу саясатында жозефинизмге бейімделген. Император Иосиф II үкіметі шіркеу мүдделерін қатал түрде қарастырды; епархиядағы жиырмаға жуық монастырь жабылды, Инсбрукте жалпы семинария ашылды, қажылық сапарлар мен шерулерге тыйым салынды. Бриксен князьдік епископтығына бұл әсер етпеді. Князь-епископ Франц Карл, Лодрон графы (1791–1828) тұсында князь-епископтықтың уақытша билігі құлдырады. 1803 жылы князьдік секуляризацияланып, Австрияға қосылды, ал соборлық тарау таратылды. 1805 жылғы Прессбург бейбіт шартынан кейін Баварияның қысқа мерзімді билігі кезінде шіркеуге қатысты ең үлкен зорлық-зомбылық көрсетілді; 1814 жылы Австрияның үстемдігін қалпына келтіру бұрынғы епископтық аумақтың жағдайын жақсартты.

The Reformation was proclaimed in the Diocese of Brixen during the episcopate of Christoph I von Schrofenstein (1509 1521) by German emissaries, like Strauss, Urban Regius, and others. In 1525, under Bishop Georg III of Austria (1525 1539), a peasants' uprising broke out in the vicinity of Brixen, and several monasteries and strongholds were destroyed. The promise of German king Ferdinand I of Habsburg, civil ruler of Tyrol, to redress the grievances of the peasants restored tranquility, and at a diet held at Innsbruck, the most important demands of the peasants were acceded to. Although in 1532 these promises were withdrawn, peace remained undisturbed. Ferdinand I of Habsburg and his son Archduke Ferdinand II of Austria, in particular, as civil rulers took active measures against the adherents of the new teachings, chiefly the Anabaptists, who had been secretly propagating their sect; thus they preserved religious unity in the district of Tyrol and the Diocese of Brixen. At this time important services were rendered in safeguarding the Catholic Faith by the Jesuits, Capuchins, Franciscans, and Servites. Bishops of the period include: Cardinal Andrew of Austria (1591 1600), and Christoph IV von Spaur (1601 1613), who in 1607 founded a seminary for theological students; enlarged the cathedral school, and distinguished himself as a great benefactor of the poor and sick. The 17th and 18th centuries many monasteries were founded, new missions for the cure of souls established, and the religious instruction of the people greatly promoted; in 1677 the University of Innsbruck was founded. The most prominent prince bishops of this period were: Kaspar Ignaz, Count von Kunigl (1702–47), who founded many benefices for the care of souls, made diocesan visitations, kept a strict watch over the discipline and moral purity of his clergy, introduced missions under Jesuit Fathers, etc. ; Leopold, Count von Spaur (1747 1778), who rebuilt the seminary, completed and consecrated the cathedral, and enjoyed the high esteem of Empress Maria Theresa; Joseph Philipp, Count von Spaur (1780 1791), a friend of learning, who, however, in his ecclesiastical policy, leaned towards Josephinism. The Government of Emperor Joseph II dealt roughly with church interests; about twenty monasteries of the diocese were suppressed, a general seminary was opened at Innsbruck, and pilgrimages and processions were forbidden. The Prince Bishopric of Brixen as such was not affected. Under Prince Bishop Franz Karl, Count von Lodron (1791 1828), the temporal power of the prince bishopric collapsed. In 1803 the principality was secularized, and annexed to Austria, and the cathedral chapter dissolved. During the brief rule of Bavaria after the 1805 Peace of Pressburg, the greatest despotism was exercised towards the Church; the restoration of Austrian supremacy in 1814 improved conditions for the former bishopric territory.