Кіріспе

Венгр психологы (1911–1960), ұқсас есімдері бар тұлғалар. Дэвид А. Рапапорт (30 қыркүйек 1911, Будапешт, Австро-Венгрия – 14 желтоқсан 1960, Стокбридж, Массачусетс штаты) – венгр клиникалық психологы және психоаналитикалық эго психологы.

Өмірбаян

Рапапорт 1911 жылғы 30 қыркүйекте Венгрияның Будапешт қаласында дүниеге келген. Оқуда өте қабілетті болған ол 1935 жылы математика және эксперименталды физика ғылымдары бойынша бакалавр дәрежесін алды, ал 1938 жылы психология және философия мамандықтары бойынша докторлық дәрежесін алды. Бұл дәрежелердің бәрі Будапешттегі Корольдік Венгриялық Петрус Пазмань университетінде оқу арқылы алынған. Осы кезеңде ол Монтессори оқытушысының біліктілігін де алды. Рапапорт жасөспірім шағынан бастап сионистік ұйымға қатысып, венгрлік еврейлердің Палестинаға қашуына көмектесті. 1932-1934 жылдары Рапапорт Палестинадағы кибуцта тұрды, онда ол Эльвира Страссермен танысып, үйленді және оның тұңғыш баласы Ханна дүниеге келді (Гилл, 1961; Найт, 1961). 1938 жылдың желтоқсанында Рапапорт және оның отбасы Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады, оған Америка Психоаналитикалық қауымдастығының Жедел жәрдем және иммиграция комитеті демеушілік етті. Бастапқыда ол Синай тауы ауруханасында психолог болып жұмыс істеді, содан кейін Канзас штатындағы Осаватоми мемлекеттік ауруханасында ұқсас лауазымға ие болды (Гилл, 1961; Найт, 1961). 1940-1948 жылдары Рапапорт Топекадағы Меннингер клиникасының қызметкері болды, соңында бас психолог және зерттеу директоры болды. 1948 жылдан өмірінің соңына дейін Рапапорт Массачусетс штатының Стокбридж қаласындағы Остин Риггс орталығының аға қызметкері болды. Рапапорт 1960 жылғы 14 желтоқсанда қырық тоғыз жасында жүрек талмасынан қайтыс болды (Гилл, 1961; Найт, 1961).

Ғылыми еңбектер

Рапапорттың мансабы барысында ол клиникалық психология және психоаналитикалық теория саласындағы мойынға алынған сарапшыға айналды. 1960 жылы ол Америкалық психологиялық қауымдастығынан клиникалық психология ғылымы мен кәсібіне ерекше үлес қосқаны үшін мақтау қағазымен марапатталды. Бұдан әрі, Рапапорт Америкалық психоаналитикалық қауымдастықтың құрметті мүшелігіне ұсынылды. 1950 жылы Вурчестерде (Массачусетс штаты) Анна Фрейдпен кездескен кезде, Фрейд ханым: «Доктор Рапапорт, сіз біздің барлығымыздан да метапсихологияны жақсы білесіз!» деді (Knight, 1961, 264-бет).

Диагностикалық тексеру

Рапапорттың алғашқы көзге түсетін еңбегі – психологиялық диагностикалық тестілеу саласында болды. Рапапортты қарапайым психометрик деп емес, ол диагностикалық тестілеудегі жұмысын Краеплин мен Блейлердің ойдың патологиялық ұйымдарын анықтау және сипаттауға жасаған тырыстарының жалғасы деп санады. Рапапорт ой ұйымдастыруды жеке тұлға динамикасының кілті деп есептеді. Рапапорт қазіргі стандартқа айналған, когнитивтік және жеке басының ерекшеліктерін бағалау әдістерін қамтитын кешенді тестілеу жиынтығын жасады. Сонымен қатар, Рапапорт тест нәтижелерін талдауға арналған жүйені ұсынды. Рапапорттың пікірінше, әрбір мінез-құлық пен тест жауабы адамның жеке тұлғасынан туындайды, бұл оның жеке тұлғасының қалай құрылғанын бақылауға мүмкіндік береді.

Психоанализ теориясы

Рапапорт психоаналитикалық эго психологиясының дамуында маңызды рөл атқарды және оның еңбектері оның қарыштамасы болған деуге болады (Валлерштейн, 2002). Рапапорттың ықпалды монографиясы «Психоаналитикалық теорияның құрылымы» (1960) эго психологиясын эмпирикалық түрде тексеруге болатын гипотезаларды тудыра алатын біртұтас, жүйелі және иерархиялық теория ретінде ұйымдастырды. Рапапорттың пікірінше, психоаналитикалық теория – эго психологиясының принциптері арқылы көрініс беретін – биологиялық негіздемесі бар жалпы психология, ол адамның психологиялық қызметінің (мысалы, жад, қабылдау, мотивация) және мінез-құлқының барлық спектрін түсіндіре алады (Рапапорт, 1960). Рапапорт үшін бұл талпыныс Фрейдтің дәл осы мақсаттағы әрекеттерімен толық үйлеседі (мысалы, Фрейдтің түстер, әзілдер және «күнделікті өмірдің психопатологиясы» туралы зерттеулері).

Ықпал

Рапапорттың психологиялық тестілеуге қатысты ұстанымы клиникалық психологияда революция жасады. Оның алғашқы нұсқаулығын психологтар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен пайдаланды, ал соңғы нұсқасы екі томдық «Диагностикалық психологиялық тестілеу» (1945–46) болып шықты, ол 1980-жылдарға дейін психологтар арасында жиі қолданылды (Фрич, 2013). Рапапорт лекциялары мен жазбалары арқылы психоаналитикалық теорияны 20 ғасырға енгізді. Оның лекция беру стилі ерекше және кейбірлерге қорқынышты болды, әсіресе ғылыми пікірсайыстарда әдептілікке үйренгендер үшін. Ол абстрактілі метапсихологияны саяси шешеннің ынтасымен және еврей пропетінің даусымен талқылады (Гилл, 1961, 757-бет). Рапапорт клиникалық психологтар мен психоаналитиктердің, атап айтқанда Мертон Гилл, Рой Шафер, Джордж С. Клейн және Роберт Р. Холттың диагностикалық тестілеу, танымдық стиль, сезімдік қабылдау, өзгерген күйлер және эго автономиясы сияқты алуан түрлі тақырыптарды зерттеуіне зор әсер етті. Оның еңбегі арқасында Меннингер клиникасы клиникалық психология және психоанализ саласындағы жаңалықтармен танылды. Соңында, Рапапорт Америкалық психологиялық қауымдастығының жаңа құрылған Клиникалық және аномальды психология бөлімінің негізін қалаушысы және бірінші хатшысы (1946–1949) болды.

Негізгі жұмыстар

Рапапорт, Д. (1942). Фрейдтік механизмдер және фрустрациялық эксперименттер. Психоанализдік сұрақтар, 11:503–511. Рапапорт, Д., Гилл, М. және Шафер, Р. (1945). Диагностикалық психологиялық тестілеу, 1-том. Чикаго, Иллинойс: The Year Book Publishers. Рапапорт, Д., Гилл, М. және Шафер, Р. (1946). Диагностикалық психологиялық тестілеу, 2-том. Чикаго, Иллинойс: The Year Book Publishers. Рапапорт, Д. (1950). Психоаналитикалық ойлау теориясы туралы. Халықаралық психоанализ журналы, 31:161–170. Рапапорт, Д. (1950). Ойдың ұйымдастырылуы және патологиясы. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Columbia University Press. Рапапорт, Д. (1953). Психоаналитикалық әсерлер теориясы туралы. Халықаралық психоанализ журналы, 34:177–198. Рапапорт, Д., Гилл, М. М. (1959). Метапсихологияның тұжырымдамалары мен болжамдары. Халықаралық психоанализ журналы, 40:153–162. Рапапорт, Д. (1960). Психоаналитикалық теорияның құрылымы: жүйелі талпыныс. International Universities Press, Inc. Рапапорт, Д. (1967). Дэвид Рапапорттың жинақталған еңбектері [1942–1960] (Мертон М. Гилл, редактор). Нью-Йорк: Basic Books.