Кіріспе

Зетаның иелері (1490–1496)

Дюрадж Черноевич (;, 1514 ж. қайтыс болды) – 1490 және 1496 жылдар аралығында Черноевич әулетінен шыққан Сербияның соңғы ортағасырлық Зета иелері. Иван Черноевич пен Гоисава Арианитидің ұлы, ол Сербияның алғашқы баспаханасын құрған адам. Черноевич өзін «Зетаның герцогы» деп атады. Ол жоғары білімімен, астрономия, геометрия және басқа да ғылымдардағы білімімен кеңінен танымал болды. Ұзаққа солмаған билік кезеңінде ол саяси жетістіктері үшін емес, мәдени мұраны таратуға жасаған күш-жігерімен атақты болды. 1496 жылы Османлылар оны Зетадан кетуге мәжбүр етті. Оның інісі Стефан Зета иелерінің лауазымын мұраға алды. 1497 жылы венециялықтар Дюраджды Османлылардың қолдаушысы деп айыптап, біраз уақытқа түрмеге қамады. Ол 30 шілде мен 25 қазан аралығында, 1498 жылы тағы да Венеция түрмесінде уақыт өткізді. Бұл жолы Османлылар венециялықтардан оны түрмеге қамауды талап етті, және олар солай істеді. 1499 жылдың 22 қазанында ол өсиетін жазды, ол сол заманғы құнды әдеби шығарма деп есептеледі. 1500 жылдың көктемінде Дюрадж Черноевич Фериз Бегтің шақыруымен Скутариға келді, ол Черноевичке Стамбулға баруды бұйырды. Стамбулда Черноевич өзінің иеліктерін солтанға ресми түрде тапсырды, ол оған Анатолиядағы жерді (тимар) иеленуге берді, оны солтанның сіпахиы ретінде басқаруға рұқсат етті. Ол тарихи аренадан шығып кеткенімен, оның кітаптары серб мәдениетіне зор үлес қосты. Иеромонах Макарийдің көмегімен ол серб мәдени мұрасы үшін маңызды бес кітапты басып шығарды: Oktoih prvoglasnik (1493/94), Oktoih petoglasnik (1494), Psaltir s posljedovanjem (1495), Trebnik (құдайға жалбарыну кітабы; 1495/96) және Četvorojevanđelje (шамамен 1496).

Шығу тегі

Әкесінің әжесі Скандербегтің қарындасы болған. Осылайша, Джурадж Скандербегтің шөбересі болды, ал анасы арқылы ол Гердж Арианитидің немересі және Скандербегтің әйелі Доника Кастриотидің сіңілі баласы болды.