Арнольд Беннеттің "Клейхэнгерлер отбасысы" – викториандық Англиядағы өмір, шағын кәсіп, махаббат және өсу туралы төрт томдық шығарма. "Бес қала" аймағындағы өмірді көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клейхангер отбасы — Арнольд Беннеттің 1910 және 1918 жылдар аралығында жарық көрген романдар сериясы. Бұл серия көбінесе «трилогия» деп аталғанымен, алғашқы үш роман 1925 жылы «Клейхангер отбасы» деген атпен бір томдық жинақта жарияланса да, іс жүзінде төрт кітап бар. Төрт кітаптың барлығы «Бес қала» деген жерде өтеді, бұл Беннеттің Стаффордшир гончарлық өнеркәсібінің алты қаласын аздап өзгерткен нұсқасы.
The Clayhanger Family is a series of novels by Arnold Bennett, published between 1910 and 1918. Though the series is commonly referred to as a "trilogy", and the first three novels were published in a single volume, as The Clayhanger Family, in 1925, there are actually four books. All four are set in the "Five Towns", Bennett's thinly disguised version of the six towns of the Staffordshire Potteries.
Клейхангер (1910)
Викториялық Англияның орталық аймағындағы оқиға Эдвин Клейхангердің мектепті бітіріп, отбасы бизнесін жалға алып, ғашық болу жолын баяндайды. Эдвин Клейхангердің әкесі, Дариус, өте кедей отбасыдан шығып, Беннеттің қайта-қайта сонау өткеніне оралатын, Беннеттің "Бес қаласының" бірі – Стаффордшир гончарлық өнер ошақтарының алты қаласының көркемделген нұсқасы Бёрслидегі белгілі баспагерге айналды. Эдвин әкесінің тарихынан хабарсыз, отбасының әулеттік байлығын әдеттегідей қабылдайды. Ол архитектор болу арманына әкесінің қарсылығына келісіп, оның орнына әкесінің бизнесіндегі кеңсе қызметкері болады. Ол Викториялық Англияның көптеген екіжүзділіктерін көреді, бірақ әкесінің соңғы ауруы мен қайтысынан кейін ғана оларға қарсы тұрып, дербес болады. Содан кейін ол кедей, бірақ ерекше Хилда Лессвейспен қарым-қатынасын жаңадан бастайды.
This coming of age story set in the Midlands of Victorian England follows Edwin Clayhanger as he leaves school, takes over the family business and falls in love. Edwin Clayhanger's father, Darius, has risen from an extremely poor background, which Bennett repeatedly returns to, to become a prominent printer in Bursley, one of Bennett's "Five Towns" – his fictionalised version of the six towns of the Staffordshire Potteries. Edwin is not aware of his father's history and takes his family's affluence for granted. He allows his ambition to become an architect to be overruled by his father and instead becomes an office junior in his father's business. He sees through the many hypocrisies of Victorian England, but he does not confront them or become his own man until after his father's final illness and death. Then he reopens his relationship with the impoverished but exotic Hilda Lessways.
Хильда Лессвейс (1911)
Сериядағы екінші роман Эдвин Клейхангердің оқиғасын оның болашақ әйелі Хилданың көзқарасынан баяндайды, оның ересек өмірге қадам басуы, Лондон мен Брайтондағы стенографияшы және пансион басқарушысы ретіндегі жұмыс тәжірибесі, Джордж Кэннонмен арадағы қарым-қатынасы, оның апатты екі некесі мен жүктілігі және Эдвин Клейхангермен қайта табысуы туралы айтады. Беннет алғашқы кітаптан Хилданың көзқарасымен қайта баяндалған кейбір эпизодтарды да қосады. The Smart Set журналында жазған Х. Л. Менкен бұл тәсілді, яғни оқиғаны басқа кейіпкердің көзімен қайта баяндауды "менің білуімше, Беннет мырзаның өнертапқыштығы. Әлемде жалғастар көп, бірақ мұндай параллельді жалғас – жаңалық" деп атады.
The second novel in the series parallels Edwin Clayhanger's story from the point of view of his eventual wife, Hilda, telling the story of her coming of age, her working experiences as a shorthand clerk and as a keeper of lodging houses in London and Brighton, her relationship with George Cannon, which ends in her disastrous bigamous marriage and pregnancy, and her reconciliation with Edwin Clayhanger. Bennett includes some scenes from the first book retold from Hilda's perspective. Writing for The Smart Set, H. L. Mencken speculated that this device of retelling the same events through another character's eyes "so far as I know, is original with Mr. Bennett. The world is filled with sequels, but such a parallel sequel is a novelty."
Бұл Твен (1915)
Серияның үшінші романы 1915 жылдың қазан және қараша айларында «Мунси» журналында бөлім-бөлім жарияланды, сондай-ақ сол жылы Нью-Йоркте және 1916 жылы Лондонда бір томдық кітап ретінде жарық көрді. Онда Эдвин мен Хилданың отбасылық өмірі суреттеледі. Әкесінің ықпалынан құтылған Эдвин өз бизнесін және өмірін өз қалауынша басқара алады, бірақ оның бостандығы әйелінің еркелігімен шектеледі. Хилда бағынышты әйел рөліне сай келмейді, Эдвиннің оған үйленуінің себебі де осы, және Эдвиннің бизнесі сияқты мәселелерде өз пікірін білдіреді, ал олардың заманында мұндай нәрселер еркектердің құзырында деп есептелген. Эдвин некелеріне күмәнданады және әйелінен, әкесінен болғандай, көбінесе күшсіз ашуға толады.
The third novel in the series was published in serial form in Munsey's Magazine in October and November 1915, and published in a single volume in New York in the same year and in London in 1916. It chronicles the married life of Edwin and Hilda. Edwin, released from the controlling influence of his father, finds himself free to run his business and his life, but his freedom is diminished by his wife's caprices. Hilda does not conform to the expected role of submissive wife, which is partly why Edwin married her, and has opinions on matters, such as Edwin's business, that in their day are regarded as for men only. Edwin has his doubts about their marriage and is brought to mostly impotent anger by his wife just as he had been by his father.
"Тіркеу тізімі" (1918)
Серияның төртінші романы Эдвин Клейхангердің өгей ұлы Джорджтың ерте өміріне арналған, ол Джордж Кэннон атымен қалуға жанып, өгей әкесінің тегін қабылдаудан бас тартады. Джордж – сәулетші, осылайша ол Эдвин Клейхангердің бір кезде болуді армандаған нәрсені бейнелейді. (Эдвин, қазір Бёрсли қаласының кеңесшісі, осы романның ішінде тек шамалы ғана көрінеді.) Анасы мен өгей әкесінен өзгеше, Джордж ешқашан кедейлік көрмеген және тым оңай өмірге үйреніп, жаман мінезді болған (Беннет осы тақырыпты бұрын "Кәрі әйелдердің әңгімесіндегі" басқа кейіпкерлер арқылы зерттеген).
The fourth novel in the series concerns the early life of Edwin Clayhanger's stepson, George, who insists on remaining George Cannon and refuses to take his stepfather's name. George is an architect and thus represents what Edwin Clayhanger once wanted to be. (Edwin, now an alderman of Bursley, appears only briefly in this novel.) Unlike his mother and stepfather, George has not experienced poverty and has been spoiled by having too easy a life (a theme that Bennett had previously explored with other characters in The Old Wives' Tale).
Қабылдау
"Оксфорд компаньоны ХХ ғасыр әдебиетінің ағылшын тіліндегі" кітабында Клейхангер туралы былай делінген: "Провинциялық методистік орта, Дариустың кедей балалық шағы және жұмыс үйінен құтқарылуы, сондай-ақ отбасының өсіп келе жатқан жай-күлі мен мәдени талаптары егжей-тегжейлі, назарлы тұрғысынан сипатталған. Роман аймақтың әдет-ғұрыптары мен өнеркәсібі туралы мол және нақты деректер ұсынады". "The Observer" журналы оны "әйел өмірінің мұқият талдауы, бірақ құмарлыққа қарағанда ғылыми" деп атады. "The Observer" "These Twain" романын "Клейхангер трилогиясының қанағаттандырмайтын аяқталуы" деп санайды. Онда алғашқы екі томдағыдай біртілдік жоқ. Оқиғалар ренжсіз, және бір томдық материал жасау үшін оқиғаны созуға ұмтылыс байқалады. "English Review" журналында былай делінген: "Бәрі өте қызықты, шеберлікпен жазылған, дәл байқалған; бұл, әрине, өмірдің өзі, ал ол қандай да бір алдамшылықсыз немесе ақымақтықсыз бейнеленген, бірақ біз оның жалғасы болмайды деп үміттенейік". "The Roll Call" романы әдетте алғашқы үш кітаптан нашар деп есептелді. 1974 жылғы Беннетт туралы зерттемесінде Маргарет Драббл кітапта "бір-екі жақсы тұсы бар" дегенмен, ол "өте сәтті емес: романның өзінде ерекше көңілсіздік сезіледі, оны талдау қиын".
The Oxford Companion to Twentieth Century Literature in English says of Clayhanger, "The provincial Methodist background, Darius's penniless childhood and his rescue from the workhouse, and the growing prosperity and cultural aspirations of the family are described in sharply observed cumulative detail. The novel provides a wealth of accurate documentation about the manners and industry of the region". The Observer called it "a meticulous analysis of a woman's life, but it is more scientific than passionate". The Observer thought These Twain "an unsatisfactory conclusion to the Clayhanger trilogy. It lacks the unity of the first two volumes. Incidents are haphazard, and there is a suspicion of spinning out the stuff to make a volume". The English Review said, "It is all very interesting, deftly spun, accurately observed; it is certainly life, and presented without trickery or nonsense, yet we must express the hope that there won't be a sequel". The Roll Call was generally felt to be inferior to the first three books. In her 1974 study of Bennett, Margaret Drabble finds that although the book "has one or two good things in it" it is "not very successful: there is something peculiarly dispiriting about the whole novel, which is hard to analyse".
Теледидар нұсқалары
Hilda Lessways, теледидарлық драмалық сериал, 1959 жылы BBC арнасында Джуди Денчтің Хилда рөлінде ойнауымен көрсетілді. Алғашқы үш роман ATV студиясымен 26 бөлімдік сериал ретінде бейімделді және 1976 жылы ITV британдық телеарнасында көрсетілді. Актерлік құрамға Джанет Сузман (Хилда Лессвейс), Питер МакЭнери (Эдвин Клейхангер), Гарри Эндрюс (Дариус Клейхангер), Брюс Пурчэйз (Биг Джеймс) және Денхолм Эллиот (Тертиус Ингпен) кірді. Сериал 2010 жылы DVD форматында шықты.
Hilda Lessways, a television drama series, was transmitted by the BBC in 1959, with Judi Dench as Hilda. The first three novels were dramatised as a 26 part serial by ATV and broadcast on the British network ITV in 1976. The cast includes Janet Suzman as Hilda Lessways, Peter McEnery as Edwin Clayhanger, Harry Andrews as Darius Clayhanger, Bruce Purchase as Big James and Denholm Elliott as Tertius Ingpen. The serial was released on DVD in 2010.