Кіріспе

Көркемдік кейіпкер Энн Катберт – 1919-1993 жылдары өмір сүрген американдық киноактриса, Энн Ширли рөлін сомдаған және осы атты қабылдаған. Энн Ширли – Л.М. Монтгомеридің 1908 жылы жарық көрген «Жасыл шатырлар Аннасы» романында алғаш рет таныстырылған көркемдік кейіпкер. Ширли оның өмірі мен отбасына арналған, 19 және 20 ғасырлардағы Принс-Эдвард аралында өрбіген классикалық кітап сериясының басты кейіпкері.

Тұжырымдама

«Жасыл шатырлардың Аннасы» тудырғанда, Монтгомери екі бауырластың қателікпен сұраған ұлдың орнына жетім қызды жібергені туралы, жас кезінде жасаған жазбаларынан шабыттанды, алайда оларды қызды қалдыруға шешім қабылдады. Ол өзінің балалық шағындағы Канаданың Принс-Эдуард аралындағы ауылдық өмірден алған тәжірибесін пайдаланды. Монтгомери Энн Ширлидің бейнесін жасау үшін Нью-Йорктің «Метрополитан» журналынан кесіп алып, жатын бөлмесінің қабырғасына ілген Эвелин Несбиттің суретін үлгі ретінде қолданды, сонымен қатар оның «жастық шақтағы идеализмі мен руханилығын» еске түсірді.

Аннаның ерте өмірі

Энн Ширли Новая Шотландиядағы Болингброк қалашығында мектеп мұғалімдері Уолтер мен Берта Ширлидің (құрметті аты Уиллис) отбасында дүниеге келді. Туған күні нақты көрсетілмеген, бірақ кейінгі туындылардағы сілтемелер оның туған күні 1866 жылдың 5 наурызы екенін көрсетеді. Анна үш айлық сәби кезінде ата-анасы обадан қайтыс болғаннан кейін жетім қалды. Басқа туыстары болмағандықтан, Эннді Ширлилердің үй шаруашылығын жүргізушісі миссис Томас тәрбиеледі. Миссис Томас күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Анна бірнеше жыл бойы қиын жағдайдағы Хаммондтар отбасында тұрды және мистер Хаммонд қайтыс болғанға дейін оған қызметшідей қарады. Содан кейін миссис Хаммонд балаларын туыстарына бөліп берді, ал Анна Хоптаун қаласындағы жетімдер үйіне жіберілді. Ол өзін "егіздерге қарғыс" деп есептеді, себебі Хаммонд ханым үш рет егіз туған, оларды Анна өсіруге көмектесті.

Грин-Гейблге, Авонлияға келу

11 жасында Энн Хоптаун жетімдер үйінен көршілес Принс-Эдвард аралына әкетілді, ол оны өмір бойына өз үйі деп есептеді. Айырықша жағдайға байланысты, ол қателесіп келді. Оның қамқорлары, ағайынды Мэтью мен Марилла Катберттер, шаруашылыққа көмектесу үшін ұл асырап алмақ болған, бірақ оларға хабар жіберген көрші, олардың қыз бала сұрағанына сенімді болды. Мэтью қыздың жақсы мінезіне, ынтасына және шексіз қиялына тәнті болды, және оны Грин Гейблс фермасына қалдыруды қалады. Марилланың ниеті – оны қайта жетімдер үйіне жіберу болды, бірақ Энннің өмірге деген құштарлығына көніп, оны ұстап қалуға мәжбүр болды, өйткені Марилла бас тартса, одан да қатал әйел Эннді қабылдауға дайын тұрды. Америкалық ғалым Джозеф Бреннан Энн үшін «барлық нәрсе тірі» екенін айтады, ол жол бойындағы ағаштардың Грин Гейблге құшақ жайып қарсы алатынын, ал еңкейген алма ағашының өзіне арналған жамылғы ұсынатындай сезінетінін айтады. Энн бір сәтте «көлбеулер әлеуметтік жаратылыстар» дейді және «Лауверс жолы» оған ұнайды, себебі «адамдар сені есіңнен шығарып, ақымақ демейді». Энннің поэзия мен романтикалық кітаптармен тамақтанған зор қиялы бар, сондай-ақ «романтикалық» және әдемі есімдер мен орындарға құштарлығы шексіз. Алма ағаштары гүлдеген жолды көргенде, ол бір сәт үнсіз қалып, содан кейін жолды «Ақ ләззат жолы» деп атайды; Барридің үйінің жанындағы тоғанды көріп, оны «Жарқыраған сулар көлі» деп шақырады. Энн жетімдер үйінде махаббаттан мұңайған, сондықтан Грин Гейблс – ол білетін жалғыз үй. Энннің қиялы, оның құштарлығы, жылы мінезі, оптимизмі мен шаттығы үйлесімді. Энннің импульсивті мінезі оны түрлі «қызық оқиғаларға» итермелейді, ол бір кезде қуанышқа бөленіп, бір кезде үмітсіздікке түседі. Ғалым Элизабет Уотсон Энннің күн батуын байқауы оның өзінің өсуіне айна екенін атап өтеді. Ақ ләззат жолының астында Энн күннің батуын тамашалайды, ол оған даналық сыйлайды, онда «суреттелген күн бату аспаны собордың соңындағы үлкен роза терезесі сияқты жарқырап тұрды». Романның соңында, Энн күннің батуын көргенде, ол «тыныш бақыт гүлдері» фонға айналады, себебі Энн Гилбертке баяу ғашық бола бастайды. Энн бастапқыда Авонлеа тұрғындарына Кэтберттердің көршісі, ашық сөйлейтін миссис Рейчел Линдке ашуланып жаман әсер қалдырды, бірақ оны теңдей құлшыныспен кешірім сұрау арқылы түзетті. Энн көп ұзамай көрші фермадан келген Диана Барри деген қызбен «жақын дос» болып қалады. Мэтьюмен бірге Диана Энннің «жан-тегі» болып табылады. Достық Диананың анасының уақытша ашуымен бұзылды, себебі Энн қателікпен Диананы Марилланың үй жасаған қарақат шарабымен мас қылды, оны бүлдіршін шырыны деп қате түсінді. Энн Диананың кішкентай қарындасы Минни Мейдің өмірін сақтап, көп ұзамай миссис Барридің ықыласына ие болды. Минни Мейде круп шабуылдары болды, оны Энн шишалы ипекакпен және көптеген Хаммонд егіздеріне қамқорлық жасау кезінде алған біліммен емдеуге қабілетті болды. Балалық шағында Энн жиі қателіктер мен түсініспеушіліктер арқылы өзін осындай «қызық оқиғаларға» итермеледі, бірақ ол өзінің кінәсі емес. Бір кезде Энн аметист брошьқа «құмарлықпен» қарады, оны ұрлық жасады деп жалған айыптады, ол пикникке қатысу үшін мойындауға мәжбүр болды. Энн өзін жасы үлкен адамдарға қарсы юмор арқылы анықтауға бейім және Марилла Катбертпен қарым-қатынасты юмор арқылы қалыптастырады. Арманшыл және қиялдаушы Энн Марилладан өзін «Корделия» және «Жеральдин» деп атауын сұрайды, себебі Энн өзін болмайтын адам ретінде елестетуді ұнатады. Энн Гилберт Блайтпен күрделі қарым-қатынас құрды, ол Эннен екі жас үлкен, бірақ оның деңгейінде оқыды, өйткені оның әкесі ауырып қалған кезде оның оқулары үзілді. Олардың алғашқы кездесуінде Гилберт Энннің шашының түсіне байланысты оны «Көкөніс» деп атайды. Энн оны жеке қорлау деп санап, қатты ашуланып, оның басына шиферін сындырады. Мұғалімі оны сынып алдында тұрып жазалағанда, кейіннен кешіккені үшін «балалармен», атап айтқанда Гилберт Блайтпен бірге отыруға мәжбүрлегенде, Энн Гилберт Блайтқа ұзақ уақыт бойы жек көреді. Энн Дианаға «Гилберт Блайт мені қатты ренжітті» дейді. Гилберт Грин Гейблдің Аннасы бойына Гилберт Энннің қадірін қайта-қайта бағалайды, бірақ ол оны суық қарсы алады. Теннисонның «Ланселот пен Элейн» романын қайтадан ойнатудан құтқарып алғаннан кейін де оның кекшілдігі сақталды, суға батқан кезде. Осы өлімге жақын апаттан кейін Гилберт Энннің достығын сұрады, бірақ ол екі ойлы болып, бас тартты, бірақ көп ұзамай оған өкіне бастады. Олардың Авонлеадағы мектеп жылдарында олар сыныптың көшбасшысы үшін зияткерлік бәсекелес болды, бірақ бәсеке Гилберттің жағынан әдемі болды. Алайда Энн 13 жасында «Оқиғалар клубын» құрды, онда ол Корделия және Жеральдин (екеуі де ол бұрын қабылдаған псевдонимдер) есімді екі қыздың тарихын айтады, екеуі де Гилберттің нұсқасы болған Бертрамға ғашық. Оқиға Корделияның Жеральдинді Бертраммен бірге өліміне дейін суға итеруімен аяқталады, бұл Энн Гилбертке құпия түрде тартылғанын көрсетеді. Соңында Энн мен Гилберт Грин Гейблге бірге барады, онда Гилберт әдемі түрде: «Сен тағдырды жеткілікті ұзақ уақытқа тоқтатып қойдың». Грин Гейблдің соңында Энн Авонлеаға терезенің арқылы «арманның идеалды әлемі» ретінде қарайды, бірақ Гилберттің арқасында «жолдың қиылысын» көреді. Рейчел Линд кітаптың басында Авонлеа қауымдастығын бақылаған мақтаншыл әйел болды, кітаптың соңында Энн осы рөлді ойнайтынын білдіреді, бірақ одан да жақсы.

Авонле мектеп мұғалімі жылдары

Авонлеа мемлекеттік мектебін бітіргеннен кейін Энн мен Гилберт Шарлоттаун қаласындағы Король академиясына оқуға түсті, онда олар мұғалімдік және университеттік білім алуға дайындалды. Олар ең беделді жүлделерді өзара бөлісіп алды және Куинс академиясында оқып жүргенде «жау» болып қала берді. Энннің үлгерімі, әсіресе ағылшын тілінен, оған Редмонд колледжінде оқуға стипендия алып берді. Бірақ Мэтьюдің қазасы мен Марилланың көру қабілетінің нашарлауы «Жасыл шатырлы үйдің Энны» соңында Энннің Редмондқа түсуін кейінге шегерді, ол Грин Гейблзге көмектесу үшін қала алсын деп. Гилберт келесі жылға Авонлеа мектебінің мұғалімі болып тағайындалған еді, бірақ мейірімділік танытып, оның орнына Уайт-Сэндс мектебінде жұмыс істеп, Авонлеа лауазымын Аннаға берді. Ол оған жасаған құрбандығы үшін алғыс айтты, олар бес жылдық қатал бәсекелестіктен кейін, соңғы рет достасып, қарым-қатынастарын жаңартты. Энн Вергилийдің өлеңдерінен оқыды, бірақ күннің сұлулығы мен мұғалімдік мансабына деген құштарлығы оны табиғатпен бірлікке және бақытқа бөледі, сондықтан ол кітаптан бас тартты. «Авонлеялық Аннада» Марилла өзінің туысының егіз балаларын, Дэви мен Дораны (Анннің «егіздердің қарғысын» жалғастыра отырып) тәрбиелеуге шешім қабылдады. Алайда, Энн оларды, әсіресе Дэвиді, бірден ұнатып алды. Энн егіздерді жақсы көңіл-күй мен түсіністік арқылы тәрбиелеуді үйренді. Мұғалімдік қызметінен бөлек, Энн ауылды жақсарту қоғамына қосылды, ол ескі, қираған үйлерді бұзу, ауылды қайта бояу және жол тоғысында бақ отырғызумен айналысты. Жаман мінезді көрші, мырза Харрисон, Аннаны «қызыл шашты келіншек» деп атап, «сары мұқабалы роман оқып отырады» деп сөккен. Авонлеяға әйгілі жазушы, миссис Морган келгенде, Анна оны беті қызарып қарсы алды, себебі ол теріге арналған лосьонды дұрыс қолданбағандықтан қателік жасады. Анна әлемге әйгілі миссис Морганмен кездесуге дайын болу үшін барлық мүмкіндіктерді пайдаланды, бұл хаосқа әкелді, бірақ ақырында бәрі жақсы болды. Миссис Морганмен кездесу Аннаны жазуға шабысдандырды, ол тасталған тауық қорасында гүлдер мен бақтағы құстар арасындағы әңгімені жазды. Мектепте тағы да бір жағдай орын алды, онда Анна бір оқушыны пакетті мектеп пешіне лақтыруға мәжбүрледі, бірақ ол пакеттің петарда екенін білмеді. Келесі жылы Рейчел Линдтің күйеуі Томас қайтыс болды, Рейчел Марилламен бірге Грин Гейблзге көшіп келді, бұл Аннаға Кингспорттағы (Далхаузи университетінің негізінде) Редмонд колледжінде білімін жалғастыруға мүмкіндік берді. Анна Гилберт келесі жылы Редмондқа баратынын естігенде қуанды. Досы мисс Лавендердың үйлену тойында Анна Гилберттің оған достықтан гөрі артық сезімдері болуы мүмкін екенін бірінші рет түсінді. «Қыз балалық жасқа жаңа бет бұрылды, көрінбейтін саусақпен, ал әйелдік жас оның алдында, барлық сүйкімділігімен, құпиясымен, күйінішімен және қуанышымен». Анна тағы да Гилбертпен бірге серуендеді, ал баяндаушы: «Олардың артында кішкентай тас үй көлеңкеде тұрды. Ол жалғыз болды, бірақ тасталып қалған жоқ. Ол әлі арман-мақсаттармен, күлкімен және өмірдің қуанышымен аяқталмаған еді».

Редмонд колледжі

"Аралдың Анны" романында Аннның Редмондтағы академиялық және әлеуметтік өмірі гүлденеді. Энн кіріспеде "Мен білім алып, өсіп, көп нәрсе үйренемін" дейді. Энн өзінің туған үйіне, Болингброкке барады және анасының жасқа келмей қайтыс болғанын ойлай келе, оның кем дегенде махаббаттың қуанышын сезінгенін еске алады. Редмондта оқып жүргенде Энн екі повесть жазады, біреуі қабылданбайды, бірақ Диана оны табысты туындыға айналдырады, ал екіншісі сюжетсіздігінен қабылданбайды. Энннің "Аверилдің тәубесі" повесін Диана жақсы сатылатын туындыға өңдейді, бірақ Энн жарияланған түрін өзінің көркемдік көзқарасын бұрмалаған нәрсе деп санайды. Шабыт іздеп, Энн Виктория аралында уақыт өткізеді (бұл арал патшайымның, әлемді билеген империяның құрметіне аталған). Энн "жіңішке, айшықпен жабылған қараңғылықтағы" пейзажға еніп, қиялының әлеміне беріледі, ал су өзен мен бұлақтың үнділерімен күлімдейді. Романның басында Энн мен Гилберт "Редмондтағы төрт жылдық керемет өмірді" асыға күтіп, "тәтті алмалардың" дәмін тату үшін "Қоршаған орманда" серуендейді, онда "қоңыр қабығы астында ақ, ақ еті, қызыл тамырлармен өрнектелген, ал алманың өзінен бөлек, ерекше жабайы, ләззатты дәмі бар" еді. Канадалық ғалым Элизабет Уотерсон "Қоршаған орманда" алма жеу сахнасының "эротикалық" мәнін, Энннің Гилбертке деген тартымдылығының белгісі ретінде атап өткен, бірақ Энн мұны өзі сезіне бермейді. Энннің сүйікті орны – Паттидің үйі, онда ол үш жақын досымен кешкісін камин алдында, үш мысық, екі қытай иті және "алтын түнекте қаймақтай жарқыраған" хризантемалармен безендірілген құмырамен уақыт өткізеді. Гилберт, әрқашан Эннге ғашық болған, оған үйлену ұсынады, бірақ ол одан бас тартады; сол кезде Энннің махаббат туралы көзқарасы романтикалық қиялдарға толы, ол Гилбертке деген сезімін махаббат деп танымайды. Энн Гилберттің ұсынысын "қорқынышты немесе жаман" деп сипаттайды. Ол балалық шағындағы идеалына сай келетін "ұзын, қара шашты, әдемі" ханзадаға ғашық болатынына сенеді. Гилберт мұңайып, Энннің қасынан алыстап кетеді. Энн Чарли Слоунның ұсынысын "мәрттіксіз" деп қабылдамайды. Кейін Энн қара шашты, сұлу Рой Гарднердің қызғалдағын қабылдайды, ол оны үшінші курстың қараша айында жаңбырлы күні кездестіреді. Шамамен бір жарым жылдық таныстықтан кейін, ол оны танысқан саябақта ұсынады, бірақ Энн оған шын ғашық емес екенін және ол оның өміріне жат екенін түсініп, қарым-қатынасты аяқтайды. Энн оның ұсынысына "жабайы", "азапты" және "белгісіз" реакция жасайды. Энн Теннисонның өлеңінен үзінді келтіреді: "Махаббат тағдырмен бірге жұмыс істейді және жасырын құндылықтардың жамылғысын сыйырды". Редмонд колледжін "А" бағасымен бітіргеннен кейін, қазір 22 жастағы Энн Авонлияға оралады және өмірдің өз жолымен жүргенін көреді – балалық шағындағы досы Джейн миллионерге үйленген, ал жақын досы Диана Барри (қазір Диана Райт) алғашқы баласын дүниеге әкелген. Энн әлі де Гилбертке ғашық емес, бірақ олардың достығының аяқталуына өкінеді және Редмондтағы студент Кристин Стюартқа ғашық екені туралы әңгімелерге қызығады.

Гилбертпен некелесу

Эхо-Лоджда достары Пол, Стивен және Лавендар Ирвингпен болғаннан кейін Авонлияға оралғанда, Энн Гилберттің қызбадан (тифтен) қатты ауырып, өлім-жітімге жақын екенін біледі. Гилберттің қызуы түскен түні Анна Грин-Гейблдегі бөлмесінде күтіп отырады, сол сәтте оны жоғалту мүмкіндігі туғанда ғана оған әрқашан сүйісқандығын түсінеді. Гилберт аурудан жазылғаннан кейін, ол Аннеге тағы ұсыныс жасайды, ол да келіседі. Гилберт оған күзгі қиял-ойымен "жанында от жанып тұрған, мысық пен иті бар, достарының қадамдары естілетін үйді" сыйлайды. Осы кезде Кристин бұрыннан басқа біреумен никелескені, ал Гилберт Кристиннің інісінің өтінішімен оны қарауға тырысқандықтан, тек достық сезіммен қарағаны түсіндіріледі. Энннің досы Фил Блейк Гилбертке "қайта тырыс" деп хат жазады, ол осы кеңеске құлақ қосып, тез жазылып кетеді. Анна мен Гилберт тағы да "сиқырлы орманды" аралап, "сүйіспеншілік патшалығындағы патша мен патшайым" болып келеді. Олардың никелесуі үш жылға созылады. Оның сақинасы алмастан гөрі інжу-маржаннан жасалған, себебі Анна армандаған күлгін түсті алмастың өзіне ұнамайтын еді. Энн Принс-Эдвард аралының екінші ірі қаласы Саммерсайдтағы мектеп директоры болып жұмыс істейді, ал Гилберт үш жылдық медициналық курсын аяқтайды. Осы уақыт ішінде Энн жұмыста да, қалада да ерекше мінезді адамдармен қарым-қатынас жасайды. Ең бастысы, Энн Саммерсайд мектебінің директоры болып, Гилбертпен тең дәрежеге жетеді. Директор және мұғалім ретінде Энн оған жаман қарым-қатынас жасайтын орынбасар Кэтрин Брукпен күресуге мәжбүр болады. Брук Энннің жақсы өмір сүру қабілетіне ашық қызғанады және оны құлатуға әр мүмкіндікті пайдаланады. Есейген Энн енді жастық шағындағы қиындықтардан асып, басқаларға көмектесуге ұмтылады, Бруктың жамандығының себебі – өзіне сенімсіздігі екенін түсініп, оған мұғалімдікке қарағанда көбірек ұнайтын жұмыс табуға көмектеседі.

Неке және аналық

Анне мен Гилберт ақырында Грин-Гейблсте, Анне өскен үйде үйленеді және П.Э.И. провинциясының Төрт Жел ауылына көшеді. Олар Анне "Арман үйі" деп атаған шағын үйде қоныстанады, ал Гилберт жақын жердегі Глен Сент-Мэри қаласындағы еңкесінің медициналық практикасын қабылдайды. Анне өзінің "арман үйін" "жағалаудағы құмдай ақ, қаймаққа ұқсас теңіз қабығы" деп сипаттайды, оны "сырларды сақтайтын" шыршалар қоршап тұрады, ал үйге дейінгі жол гүлдейтін ағаштарға толы. Үйдің бір жағынан теңіз көрінеді, ал төмендегі аңғарда жарқыраған бұлақ ағып жатыр. "Арман үйінде" Анне үшін ең маңызды мәселе – көршісі Лесли Мурға көмектесу. Оның күйеуі апаттан кейін миына зақым алған, сонымен қатар ол күйеуінің денсаулығына байланысты эмоционалды түрде де қиын жағдайда. Анне мен Гилберттің алғашқы екі баласы (олардың бірі нәресте кезінде қайтыс болады) "Арман үйінде" дүниеге келеді, бірақ отбасы өскен соң олар үлкен үйге көшуге мәжбүр болады. Теологиялық ойларға берілген Анне баласының өлімі "Құдайдың қалауы" ма деп сұрақ қояды, әділ Құдай басқаратын әлемде өлім мен азаптың мәнін зерттейтін сөздер қолданады. Бұл сөздер Монтгомери екінші ұлының өлі тууынан кейін күнделігіне жазған ойларымен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді. Анне жоғалтудан кейін Леслимен жақындасады, екеуі де өздерінің қайғылы оқиғаларын бөлісіп, қол ұстасып: "Біз екеуміз де әйелміз және мәңгілік доспыз" дейді. Анне мен Гилберт өмірінің соңына дейін Глен Сент-Мэриде, олар Инглесайд деп атаған үлкен үйде тұрады. 1895-1900 жылдар аралығында олардың жеті баласы болады: Джойс (немесе "Жой") ("Арман үйінде" туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болады), Джеймс Мэтью ("Джем"), Уолтер Катберт, егіз қыздар Анне ("Нан") және Диана ("Ди"), Ширли (кіші ұлы) және Берта Марилла ("Рилла"). Анне Джойс пен Ширли дүниеге келгеннен кейін ауырып, бірақ екі рет те жазылып кетеді. Гилберттің жақтырмас әйелі Мэри Мария келгенде, Анне үшін үлкен қиындық туады, ол кетпеуге тырысып, Аннені түрлі жағдайларда мазалайды. Анненің балалары бақытты, тіпті керемет балалық шақтарын өткізеді, көп уақытын ойнап, жақын жердегі "Радуга аңғары" деп аталатын аңғарда сарп етеді. Анне балаларына ешқашан қатаңдық танытпайтын, жаңа пастордың балаларымен зиратта жасырынбау ойнағанда қарсылық білдірмейтін ана. Досы қарсылық білдіргенде, Анне: "Неге олар сол үйді зираттың қасына салған?" дейді. Анненің балаларын жиі жаман балалар мазалайды, сондықтан анасы оларға көп көңіл бөліп, демеу танытады. Ширли Гилберттің медициналық журналында Джокаста кешені туралы оқығанда, аналар балаларын сүйгендері туралы ескертумен бірге: "Әрине, еркек! Ешбір әйел мұндай ақымақтық пен зұлымдық жаза алмас еді" дейді. Бір кезде Анне жазушылық мансабын қайта бастауға тырысады, көршісі үшін өте поэтикалық некролог жазады, бірақ білімсіз, өрескел газет редакторы оны "өлім туралы әңгіме" деп мазақтайды, бірақ басқалар оны жақсы қабылдайды. Анне өзінің өмірімен ләззаттанады, оның үй шаруасын тиімді жүргізетін және Анне ауырып, оны дүниеге әкелгеннен кейін Ширлиге басты қамқоршы болатын үй қызметшісі (Сьюзан Бейкер) бар. Ол: "Мен өмір сүруді жалғастыра алатынымды сезінемін" дейді. Анне жазылғаннан кейін қаладағы әртүрлі әйелдер комитеттеріне қатысады және Гилбертпен бірге Еуропаға кең саяхатқа шығады (шамамен 1906 жыл). Бірақ 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталуымен жағдай өзгереді, және Блайттың үш ұлы (сонымен қатар Нан мен Рилланың күйеу жігіттері) соғысқа ерікті түрде қатысады. Соғысты жақыннан бақылайтын Блайт отбасы көп ұзамай Кале, Монс, Лодж, Ипр, Белград, Амиенс, Преземиль, Галлиполи, Антверпен және Кут-аль-Амара сияқты алыс жерлермен танысады. Сезімтал және поэтикалық Уолтер, Анненің ерікті ұлдарының екіншісі, 1916 жылы Курслетте қаза табады. Соғыс аяқталғаннан кейін Джем із-түзсіз жоғалған деп есептеледі, бірақ бес ай бойы азап шеккеннен кейін, ол тұтқын лагерінен қашып, тірі шығады. Монтгомери "Фландрия даласында" поэмасының авторы Джон МакКрейді білетін, ол Уолтерді ішінара оған үлгі еткен.

Ана әжесі

Энннің соңғы пайда болуы "Блифтер" жинағында кездеседі. Бұл туынды, алдыңғы Анна кітаптарына қарағанда сәл қараңғырақ, онда біз Аннаның Глен-Сент-Мэри тұрғындары туралы көптеген қысқа әңгімелерде шамалы көріністерін көреміз. Оқиғалар Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңнен басталып, Екінші дүниежүзілік соғыстың басына дейін созылады. Кітапта Анна мен оның ұлы Уолтерге жатқызылған, сондай-ақ Уолтер бастап, Анна оның қайтысынан кейін аяқтаған бірқатар өлеңдер де бар. Біз Эннді соңғы рет жетпіс жасқа толып, даналыққа жеткен күйінде, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында көреміз. "Др. Блайт әйелі" деп жиі аталатын ол Глен-Сент-Мэриде кең танылған және көп талқыланатын тұлға, оны кейбіреулер жақсы көреді, бірақ басқалары Анна мен оның отбасына көңілсіз қызғанышпен қарайды. Энн жастық шағынан нәрленгенімен, ол және Гилберт әлі де бір-бірін көңілді, жақсы ниетпен қыспақтап ойнайды. Ол әлі де үйлендіру ісіне құмар, сонымен қатар өлеңдер жазады. Ол Гилбертке үйленген күйінде және кем дегенде бесеудің әжесі, олардың үшеуі – Джемнің ұлдары Джем кіші және Уолтер, сондай-ақ Рилланың ұлы Гилберт – соғысқа қатысуға жеткілікті жаста. Сондай-ақ, Нанның қызы Ди және "Энн Блайт" деген немере қызы да айтылады, ол Джемнің немесе Ширлидің қызы болуы мүмкін. Анна ана болғаннан кейін қысқа әңгімелер жазуды тоқтатса да, өлеңдер жазуды өмірінің соңына дейін жалғастырады. Бұл өлеңдер тұрақты түрде отбасымен бөлісіледі, олар пікірлерін, сын-ескертпелерін және қолдауын білдіреді. Энннің кейінгі туындылары Уолтердің өлімімен және соғыс идеясымен санасудың қиындықтарын көрсетеді. Көптеген кейіпкерлер Энн де, Гилберт те Уолтердің қайтысынан кейін бұрынғыдай болмағанын айтады. Дегенмен, олар бір-біріне және отбасына толыққанды берілген, ал сага 1940 жылы аяқталғанда, Блайттар 50 жылдық некеден ләззат алған, қоғамның тірегі болып қала береді.

Кино және теледидар

1919 жылдан бері Энн Ширли рөлін көптеген актрисалар түрлі фильмдерде, теледидарда, радиода және театрлық қойылымдарда ойнады. Ол Мэри Майлз Минтердің «Грин Гейблз әңгімесі» (1919) фильмінде ойнады, бұл Уильям Десмонд Тейлор режиссерлік еткен және Paramount Pictures компаниясы шығарған нұсқасы. Монтгомери бұл фильмді қатты сынап, оқиғаның америкалық үлгіде бейімделуін қабылдамады. Доун О’Дэй RKO компаниясының «Грин Гейблз әңгімесі» (1934) фильмінің қайта түсірілімінде ойнады, ол коммерциялық сәттілікке ие болды, соның арқасында О’Дэй 1940 жылғы жалғасында Энн Ширли ретінде танылды. Телевизионда Тоби Тарноу CBC телеарнасында көрсетілген «Грин Гейблз әңгімесі» (1956) музыкалық бейімделуінде ойнады. BBC-нің «Грин Гейблз әңгімесі» (1972) сериалы және оның жалғасы «Авонлея әңгімесі» (1975) сериалдарында Ким Брэдэн басты рөлде ойнады. Меган Фоллс Кевин Салливан режиссерлік еткен және CBC компаниясының өндірісіндегі «Грин Гейблз әңгімесі» (1985) телефильмінде түсті. Фоллс «Грин Гейблз әңгімесі: Жалғасы» (1987) және «Грин Гейблз әңгімесі: Әрі қарайғы оқиғасы» (2000) фильмдерінде де осы рөлін қайталады. Сериал сыншылардың жоғары бағасын алды, соның ішінде Пибоди және балалар бағдарламасы үшін Эмми сыйлықтарын жеңіп алды. Ханна Эндикотт Дуглас және Барбара Херши «Грин Гейблз әңгімесі: Жаңа бастама» (2008) фильмінде ойнады, режиссерлігін де Салливан жүзеге асырды. Элла Баллентин Л.М. Монтгомеридің «Грин Гейблз әңгімесі» (2016) және оның екі жалғасы «Грин Гейблз әңгімесі: Жақсы жұлдыздар» (2017) және «Грин Гейблз әңгімесі: От пен нәр» (2017) фильмдерінде Энн рөлін сомдады, бұл фильмдер YTV телеарнасында көрсетілді. Эмибет МакНалти CBC/Netflix телеарналарындағы «Эннмен бірге» (2017–2019) атты эпизодтық драмада ойнады, ол екі рет үздік драмалық сериал үшін Канадалық экран сыйлығын жеңіп алды және МакНалтиге үздік басты актриса сыйлығы бұйырды.