Кіріспе

Француз мемлекеттік қызметі

Өтініштер шебері – Францияның Мемлекеттік Кеңесінің (Conseil d'État) кеңесшісі, Франциядағы әкімшілік құқық бойынша жоғары деңгейдегі сот қызметкері. Бұл лауазым орта ғасырлардан бері түрлі формаларда сақталып келеді. Кәсіби атау екі сөзден тұрады. Юриспруденция мен әкімшілік саласында француз тіліндегі «маэтр» термині – сотта іс жүргізуге құқығы бар заңгерге (баристерге) берілетін құрметті атау, ал «рекетттер» – «шағымдар» немесе «өтініштер». (Құқықтық термин «une requête civile» – «апелляциялық сотқа сот шешіміне қарсы өтініш»).

Франциядағы Анcien Régime

Сұраулар шеберлері (Мемлекеттік кеңестер), толық атауы maîtres des requêtes ordinaires de l'hôtel du Roi, бастапқыда орта ғасырларда патша үйінің (hôtel du roi) алдында қарапайым халықтан түскен шағымдарды қарау үшін шақырылған кеңестің судьялары болды. Осы кезеңнен бастап көптеген дәстүрлер 18 ғасырға дейін сақталды, мысалы, патша демалыс және мереке күндері екі шебердің сүйемелдеуімен шіркеуге бара жатқанда және қайтып келгенде, сондай-ақ, жұртшылықтан шағымдарды жақсырақ қабылдау үшін оған құлшылық ету кезінде жанында болуы. Ренессанс кезінде Сұраулар шеберлерінің рөлі кеңейді: 1493 жылғы жарлықта белгіленген және кейіннен Франциск I мен Генрих II билік кезінде өзгертілген олардың міндеттері Францияның Лорд-канцлерінің орынбасарлары ретінде қызмет ету, оның басшылығымен тығыз жұмыс істеу және барлық деңгейдегі сот жүйесіне корольдік бақылауды жүзеге асыру болды. Осылайша, Сұраулар шеберлері корольдік билікті провинцияларға тарату және ұлттық біріктірудің кілтіне айналды, ал 17 ғасырда олардың орнын Сұраулар шеберлерінің қатарынан таңдалған корольдік интенданттар басты. Шеберлер провинциялық соттарды тексеру үшін саяхат жасады, сот төреліктерінде, Grand Conseil-де және Парламент отырыстарында Сот президенттерімен тең дәрежеде төрағалық ете алды. Олар патша шенеуніктеріне қарсы шағымдарды қабылдап, зәбір-зоқымдық жағдайларда араласты. Соттық міндеттерінен өзге, оларға кейде уақытша қаржылық немесе дипломатиялық тапсырмалар да берілді.

1799 жылдан кейінгі Франция

Өтініштер шеберлері (Мемлекеттік кеңесшілер) немесе толық атауы – maître des requêtes au Conseil d'État – француз Мемлекеттік кеңесінің аудитор (кіші кеңесші) және Мемлекеттік кеңесші шені арасындағы мүшелері.