Құрдымiлi Кондоррапторы: Жоғалған динозаврлар туысы

Кіріспе

Кондорраптор – мегалозавроидты теропод динозаврлардың жойылып кеткен туысы. Оның туыс атауы "Серро Кондордан келген тонаушы" деген мағынаны білдіреді, ал түр атауы, currumili, осы жердің жер иесі және оны тапқан адам – Иполито Куррумилдің есімімен аталады. Бұл Оңтүстік Америкадағы ең ерте кездескен ірі тероподтардың бірі болып табылады және Аргентинадағы Канадон Асфальто алқабындағы Канадон Асфальто формациясының төменгі юралық қабаттарынан табылған. 2005 жылы сипатталған типтік түрі – Кондорраптор куррумили. Ол жартылай қаңқамен байланысты тібік сүйегіне негізделген, бұл қаңқа бір индивидқа тиесілі болуы мүмкін. Алғашқыда базальды тетануран ретінде сипатталған, алайда Бенсон (2010) оны пиатницкисаурид мегалозауроиды және Пятницкисаурусқа жақын таксон деп тапты, бұл тұжырым кейінгі зерттеулермен расталды.

Сипаттама

Кондорраптордың голотипі MPEF PV 1672 – сол жақ тібік сүйегі. Қосымша қалдықтар (MPEF PV 1673–1697 және MPEF PV 1700–1705) да осы түрге жатқызылды, оның ішінде омыртқалар, тістер, қабырға және шеврон фрагменттері, жартылай жамбас сүйектері, фемурлар, IV метатарсал және педаль фалангасы бар. Бұл қалдықтардың бәрі голотиптің бір орнынан табылған және, мүмкін, бір жеке тұлғаға тиесілі. 2007 жылы әртүрлі БАҚ Оливер Раухут басқарған команданың осы түрдің толық қаңқасын тапқанын хабарлады, бірақ бұл жаңалық әдебиетте сипатталған немесе сілтемеленбеген. Сондай-ақ 2007 жылы Раухут Канадон Асфальто формациясынан алынған MPEF 1717 нөмірімен белгіленген бөлшекті жартылай бас сүйегін сипаттады. Бас сүйегінің мөлшеріне, орналасқан жеріне, тетанурандық ерекшеліктеріне және Пиатницкизаврдың бас сүйегі материалдарынан айырмашылықтарына байланысты, бұл сүйек Кондоррапторға тиесілі болуы мүмкін. Голотип – шамамен 4,5 метрлік жасөспірім, салмағы 200 кг шамасында. Кондорраптор сол формациядағы тағы бір тероподқа, Пиатницкизаврға ерекше ұқсас. Тетанурандардың арасында бірегей, олардың екеуі де алдыңғы пресакральді омыртқалардың алдыңғы бетінің жалпақ болуымен ерекшеленеді. Дегенмен, оны Пиатницкизаврдан және басқа мегалозауроидтардан бірнеше диагностикалық белгілерімен ажыратуға болады. Алғашқы сипаттамада диагностикалық деп есептелген кейбір белгілер кейінірек басқа мегалозауроидтарда да кездесетіні анықталды, бірақ бірнеше белгілер әлі күнге дейін тек Кондоррапторда ғана белгілі. Оларға мыналар жатады: алдыңғы мойын омыртқаларындағы плеврокоэль, парапофизден тікелей артқы-жоғарғы жаққа орналасқан. Тібік сүйегінің бүйір бетіндегі терең емес ойыс, тібік шегінің негізінде орналасқан. IV метатарсал, омыртқа аралығы мен дистальды буын беті арасындағы анық арқалық саты. Сонымен қатар, Кондорраптор Пиатницкизаврдан сакральді омыртқалардың төменгі жағының пішінімен ерекшеленеді. Кондоррапторда екінші омыртқаның негізі кең және жалпақ, ал үшіншісі сәл иісті. Пиатницкизаврде екінші омыртқаның негізі біртегіс дөңгелек, ал үшіншісі орта сызығы бойынша жалпақ.

The holotype of Condorraptor is MPEF PV 1672, a left tibia. Additional remains (MPEF PV 1673 through 1697 and MPEF PV 1700 through 1705) have also been referred to the species, including vertebrae, teeth, rib and chevron fragments, partial hip bones, femurs, a metatarsal IV, and a pedal phalanx. All of these remains were from the same locality of the holotype and likely represent the same individual. In 2007, various media outlets reported that an articulated skeleton of this species was discovered by a team led by Oliver Rauhut, but this find has not been described or referenced in literature. Also in 2007, Rauhut described a fragmentary partial skull, MPEF 1717, from the Canadon Asfalto Formation. Due to the skull's size, locality, tetanuran characteristics, and differences from the cranial material of Piatnitzkysaurus, it is possible that it belongs to Condorraptor. The type specimen was a juvenile that was about 4.5 metres long and it weighed about 200 kg. Condorraptor is notably similar to another theropod from the same formation, Piatnitzkysaurus. Unique among tetanurans, these two share a flat anterior surface of the anterior presacral centra. However, it can be distinguished from Piatnitzkysaurus and other megalosauroids by several diagnostic features. Although some features considered diagnostic by the original description were later shown to be present in other megalosauroids, several features are still only known in Condorraptor. These include:
A pleurocoel in the anterior cervical vertebrae located immediately posterodorsal to the parapophysis. A shallow depression on the lateral surface of the tibia at the base of the cnemial crest. A metatarsal IV with a distinct dorsal step between the shaft and the distal articular facet. In addition, Condorraptor differs from Piatnitzkysaurus by the shape of the underside of its sacral centra. In Condorraptor, the second centra has a broad and flat base while the third is gently concave. In Piatnitzkysaurus, the second centra's base is smoothly rounded while the third's is flat along its midline.

Жіктеу

Мегалозавроидтардың ең төменгі тармағында Кондорраптор, Маршозавр, Пиатницкизавр және Хуанханозавр түрлері бар. Одан кейінгі ең төменгі тармаққа Чуандонгкоэлурус және Монолофозавр кіреді. Дегенмен, осы тармақтардың Мегалозавроидтармен байланысы филогенетикалық талдаулардың нәтижелерімен толыққанды расталмаған, сондықтан болашақ зерттеулер оларды Мегалозавроидтардан бөлек жіктеуі мүмкін.