Қытай Республикасының Ұлттық күні – 1 қазан (ҚХР) және 10 қазан (Тайвань). 1911 жылғы Учан көтерілісі мен Қытай Республикасының құрылысын еске алады. Тарих, мереке.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай Республикасының ұлттық мерекесі
National holiday in the Republic of China
Қытайдың материктік бөлігінде 1 қазанда тойланатын ұлттық күн.
the national day that is celebrated in mainland China on 1 October
Қытай Республикасының Ұлттық күні, сондай-ақ Екі есе он күн немесе Екі есе оныншы күн деп те аталады, 10 қазанда мемлекеттік мереке болып табылады және қазір жыл сайын Қытай Республикасында (ROC, көбінесе Тайвань деп аталады) ұлттық күн ретінде тойланады. Бұл мереке 1911 жылғы 10 қазанда басталған Учан көтерілісін еске алады, ол императорлық Цин әулетінің құлауына әкеп соқты, осымен Қытайды Цинь әулетінен бастап 2133 жыл бойы билеген императорлық үкімет аяқталды және 1912 жылғы 1 қаңтарда Қытай Республикасы құрылды. Бұл күн 1949 жылға дейін Қытай Республикасының материктік кезеңінде мемлекеттік мереке ретінде тойланды. Соңынан құрылған Қытай Халық Республикасы Синьхай революциясының жылдығын сол күні атап өтуді жалғастыруда, бірақ оны мемлекеттік мереке деп жарияламайды. Бұл Қытай Республикасының құрылуын тойлаудан гөрі, тарихи оқиғаның еске алуы ретінде революциялық маңызына көбірек назар аударуға мүмкіндік береді. Қытай азаматтық соғысының нәтижесінде Қытай Республикасының үкіметі 1949 жылғы желтоқсанда Қытайдың материктік бөлігін Қытай Коммунистік партиясына жоғалтып, Тайвань аралына шегінді. Қазір Ұлттық күн негізінен Тайвань аймағында тойланады, сондықтан кейбір топтар оны "Тайваньның ұлттық күні" деп атайды, бірақ оны көптеген шетелдегі қытай қауымдастықтары да тойлайды.
The National Day of the Republic of China, also referred to as Double Ten Day or Double Tenth Day, is a public holiday on 10 October, now held annually as national day in the Republic of China (ROC, commonly known as Taiwan). It commemorates the start of the Wuchang Uprising on 10 October 1911 which ultimately led to the collapse of the imperial Qing dynasty, ending 2,133 years of imperial rule of China since the Qin dynasty and establishment of the Republic of China on 1 January 1912. The day was once held as public holiday in mainland China during the Mainland Period of the ROC before 1949. The subsequent People's Republic of China continues to observe the Anniversary of the Xinhai Revolution at the same date but not as a public holiday, which put more emphasis on its revolutionary characteristics as commemoration of a historical event rather than celebration to the founding of the Republic of China. Following the outcome of the Chinese Civil War, the ROC government lost control of mainland China to the Chinese Communist Party and retreated to the island of Taiwan in December 1949. The National Day is now mainly celebrated in Taiwan Area, thus the name “Taiwan National Day” is also used by some groups, but it is also celebrated by many overseas Chinese communities.
Аттар
Қос он күні Қытайдың Ұлттық күні немесе Қытай Ұлттық күні деп, Қытайдың материктік бөлігінде билік құрған кезеңде және 1970 жылдарға дейін "Қытайдың" халықаралық жақтан мойындалған үкіметі ретінде атала береді. "Тайвань Ұлттық күні" деген тағы бір атау жиі қолданылмайды, себебі ҚХР 1911 жылы Тайвань Жапонияның отаршылдық үкіметі бастығында болған кезде құрылған. Бұрынғы ҚХР президенті Ма Инь Чжу "Тайвань Ұлттық күні" деген атауды сынға алған.
Double Ten Day can be referred to variety of names such as the National Day of China or Chinese National Day when the ROC was in power in mainland China and as the internationally recognized government of "China" until the 1970s. Another name Taiwan National Day, is largely uncommon as the ROC was founded in 1911 at the same time when Taiwan was under colonial rule by Japan. The name "Taiwan National Day" has been criticized by former ROC president Ma Ying jeou.
Тайваньдағы мереке
Қытай Республикасы құрылған кезде Тайвань мен Пэнху 1895 жылдан бері Жапонияның билігінде болды. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония империясы капитуляциялағаннан кейін Тайвань мен Пэнху Қытай Республикасының бақылауына өтті. Тайваньда ресми мереке Қытай Республикасының Президенттік резиденциясы алдында мемлекеттік тудың көтерілуімен және Қытай Республикасының ұлттық әнұранының орындалуымен басталады. Одан кейін Президенттік резиденциясы алдында мерекелік шаралар өтеді, кейде әскери шеру де ұйымдастырылады. Мерекелік іс-шараларға дәстүрлі қытай және/немесе тайвань мәдениетінің көптеген элементтері кіреді, мысалы, арыстан биі және барабаншылар тобы, сондай-ақ Тайваньның аборигендерінен келген мәдени ерекшеліктер соңғы жылдары қосылды. Күндің соңында Қытай Республикасының Президенті елге үндеу жасаса, ал аралдың ірі қалаларында әсем фейерверктер көрсетіледі. 2009 жылы «Қос ондық» мерекесіне арналған барлық мемлекеттік қаржыландырылатын іс-шаралар тоқтатылып, фестивальдерге бөлінген қаражат (70 миллион тайвань доллары) «Моракот» тайфунынан келген зардапты жоюға жұмсалды. 2022 жылы бұл мерекені Тайваньның ұлттық күні деп атауға қарсы болған экс-президент Ма Инцзю бұрынғы президент Цай Инвэньді мерекеге қатысты материалдарда «Тайваньның ұлттық күні» деген атауды қолдануды тоқтатуға шақырды. Роберт Цао оның бұл пікірін ескірген деп сынады. Мерекенің бастауы мен Тайвань арасында тікелей байланыс болмағандықтан, қазіргі Тайваньда оны ақылға сыймас деп санайды, бірақ оған қарамастан, мереке кеңінен тойланады.
During the establishment of the Republic of China, Taiwan and Penghu were under Japanese rule, which began in 1895. In 1945, after surrender of the Empire of Japan in World War II, Taiwan and Penghu were placed under the control of the ROC. In Taiwan, the official celebration begins with the raising of the flag of the Republic of China in front of the Presidential Office Building, along with a public singing of the National Anthem of the Republic of China. It is then followed by celebrations in front of the Presidential Office Building; from time to time, a military parade may occur. Festivities also include many aspects of traditional Chinese and/or Taiwanese culture, such as the lion dance and drum teams, and cultural features coming from Taiwanese aborigines are integrated into the display in recent years. Later in the day, the president of the Republic of China would address the country and fireworks displays are held throughout the major cities of the island. In 2009, all government sponsored festivities for the Double Ten Day were cancelled, and the money intended for the festivals (NT$70 million) were reallocated for reconstruction of the damage done by Typhoon Morakot. In 2022 former President Ma Ying jeou, who opposes the styling of the holiday as Taiwan National Day, publicly called for current President Tsai Ing wen to stop using the name Taiwan National Day in material associated with the holiday. His view was criticized by Robert Tsao as obsolete. Because of the lack of direct relations between the origin of the holiday and Taiwan in modern Taiwan the holiday is widely believed to be slightly absurd but is still widely celebrated.
1991 жылға дейін Ұлттық күн парадының толық кезегі
1991 жылға дейін парад командирінің, әдетте, Қырғыз Республикасы Әскери-әуе күштерінің (РОКАФ) генерал-лейтенанты немесе вице-адмиралының ашылу баяндамасынан кейін, Қырғыз Республикасы Қарулы Күштерінің біріккен әскери оркестрлері, аға барабаншының жетекшілігімен, парадқа орналасып, Қырғыз Республикасы Қарулы Күштерінің маршын, сондай-ақ қарулы күштердің әр саласының ресми әндерінен құралған попурриді орындайды. Содан кейін парад мына ретпен өтеді, жылдар бойынша шағын өзгерістермен:
Until 1991, following the opening report by the Parade commander, usually a lieutenant general or vice admiral of the ROCAF, the massed military bands of the ROC Armed Forces, led by the Senior Drum Major, would take their positions in the parade, playing the ROC Armed Forces March, a medley of the official songs of the service branches of the armed forces. Then the parade would march past, in the following sequence, with minor variations over the years:
Ұшу жолы
Парадтың ұшқыштық бөлігі көптеген жылдар бойы Бастилия күні әскери парадындағы сияқты ұйымдастырылды. Біріншіден, құрмет сақшылары президенттік трибунадан шығып кетер алдында, ROC Әуе күштерінің оқу, истребитель және көлік ұшақтары, ROC Әскери-теңіз авиациясының көлік және суастына қарсы ұшақтары, ROC Әскери авиациясының көлік ұшақтары ұшып өтеді, одан кейін барлық үш әскер түрінің тікұшақтары, сондай-ақ Ұлттық полиция агенттігі, Ұлттық өрттен қорғау агенттігі және Жағалау күзеті басқармасының тікұшақтары, жер колоннасы бөлімі аяқталғаннан кейін ұшып өтеді.
The parade's flypast segment was for many years organized in like manner as in the Bastille Day military parade. First, while the honor guard departs from the presidential grandstand the training, fighter and transport aircraft of the ROC Air Force, the transport and anti submarine aircraft of ROCN Naval Aviation and transport planes of ROCA Army Aviation fly past first, followed by the helicopters of all three service branches, together with those of the National Police Agency, National Fire Agency and Coast Guard Administration after the ground column segment is concluded.
Қытайдың материктік аймақтарындағы мерекелер және арнайы әкімшілік аймақтар
1949 жылы Қытай Коммунистік партиясы Қытайдың ресми үкіметіне айналғандықтан, 10 қазан Қытай Халық Республикасында Синхай революциясы мен Вучан көтерілісінің мерейтойы ретінде тойланады. Бұрынғы британдық Гонконг колониясы ҚХР Ұлттық күнін Ұлыбритания үкіметі ҚХР үкіметімен дипломатиялық қарым-қатынастарын үзгенге дейін мемлекеттік мереке ретінде тойлаған, себебі Лондон ҚХР құрылғаннан кейін көп ұзамай, 1950 жылы Пекинды мойындады, соның салдарынан тойлау кейінге жылдырылды. Португалияның бұрынғы Макао колониясы 1979 жылы Лиссабон Пекинды мойындаған кезде Португалия үкіметі қарым-қатынасын үзгенге дейін ҚХР ұлттық күнін мемлекеттік мереке ретінде тойлаған. Қытайдағы азаматтық соғыстан кейін Ұлттық күн республикаға адал қалған қытай патриоттары тұратын аймақтарда тойланды. 1997 жылы Гонконгтың және 1999 жылы Макаоның егемендігі ҚХР-ға берілмес бұрын, көптеген ҚХР жақтастары ұлттық күнді тойлау үшін патриоттық және әдемі туларды (көбінесе ҚХР-дың ұлттық туын) көрсеткен. Гонконг пен Макаодағы Тайвань агенттіктері жыл сайын ҚХР-ды қолдайтын жеке топтардың мүшелерімен бірге ҚХР-дың Ұлттық күнін тойлауға арналған ресми шаралар өткізеді. Егемендік материкке берілгеннен кейін де Гонконг пен Макаода бұл күн тойлана береді, бірақ 1997 жылдың шілдесінен бастап Гонконг полициясы, ал 1999 жылдың желтоқсанынан бастап Макао полициясы ашық көрсетілген ұлттық туларды алып тастады. Хунг Лау, Тюэн Мун, Сунь Ятсеннің революциялық базасында өткізілетін ту көтеру рәсімі – ең көзге түсетін жылдық шара, оны Джонни Мак ұйымдастырады. 2020 жылдан бастап бұл шара Қытайдағы мерекелерге сәйкес ҚХР-дың екі есе он күнінің орнына Синхай революциясының мерейтойы ретінде тойланады. Крис Тан 2021 жылдың қыркүйек айында Гонконгтағы Дабл Тен күнін тойлау ұлттық қауіпсіздік заңын бұзу қаупін тудыруы мүмкін екенін мәлімдеді. Макаодағы шара Синхай революциясын еске алу күні ретінде аталады.
As the Chinese Communist Party became the official government of mainland China in 1949, 10 October is now celebrated in the People's Republic of China as the anniversary of the Xinhai Revolution and the Wuchang Uprising. The former British colony of Hong Kong celebrated the ROC National Day as a public holiday until the government of the United Kingdom cut its diplomatic relations with the ROC Government as London recognized Beijing in 1950, shortly after the PRC's founding and it was postponed. The former Portuguese colony of Macau had celebrated the ROC national day as a public holiday until the government of Portugal cut its relations as Lisbon recognizes Beijing in 1979. After the civil war in mainland China, the National Day was celebrated in regions inhabited by Chinese patriots who remained loyal to the Republic. Before the sovereignty of Hong Kong was transferred to the PRC in 1997 and Macau also transferred in 1999, many ROC supporters there would display patriotic and colourful flags (mainly the national flag of ROC) to celebrate the National Day. Taiwan agencies in Hong Kong and Macau have annually held a public ceremony to celebrate the National Day of ROC with members of pro ROC private groups. The day continues to be celebrated in Hong Kong and Macau after the transfer of sovereignty to the mainland, but the national flags publicly shown have been removed by Police of Hong Kong since July 1997 and by Police of Macau since December 1999. Flag raising ceremony at Hung Lau, Tuen Mun, Sun Yat sen's revolutionary base, is the most noticeable yearly event, organized by Johnny Mak. Since 2020, the event was celebrated as the PRC's Anniversary of the Xinhai Revolution rather than the ROC's Double Ten Day in line with the holidays in mainland China. Chris Tang claimed in September 2021 that celebrations in Hong Kong for Double Ten Day could risk breaching the national security law. The event in Macau is commemorated under the name of the Xinhai Revolution Memorial Day.
Басқа елдер
Шетелдегі қытайлар ҚХР-дың құрылуында маңызды рөл атқарды, себебі елдің негізін қалаушы Сунь Ятсен, медицина білімі бар дәрігер, 1912 жылы императорлық Цин әулетін құлатып, Азиядағы екінші республиканы құру үшін негізінен шетелдегі қытай қауымдастықтарынан қаржылық көмек алды. Тайваньтан тыс жерлерде де Ұлттық күнді көптеген шетелдегі қытай қауымдастықтары тойлайды. Сан-Франциско мен Чикаго қалаларындағы қытай аудандарында жыл сайын Ұлттық күнді мерекелеуге арналған үлкен шерулер өтеді.
Overseas Chinese played a key role in the birth of the ROC since the nation's founding father Sun Yat sen, a medical doctor by training, received financial support mainly from the overseas Chinese communities abroad to overthrow the imperial Qing dynasty and establish the second republic in Asia in 1912. Outside Taiwan, the National Day is also celebrated by many Overseas Chinese communities. Sizable National Day parades occur yearly in the Chinatowns of San Francisco and Chicago.