Тайвань провинциясы – Қытай Республикасының (ROC) құрамындағы әкілшілік бөлініс. Бүгінде әкімшілік функциясы жоқ, халықтың 31% қамтиды. SEO үшін маңызды сөздер: Тайвань, провинция, Қытай Республикасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай Республикасының (Тайвань) әкімшілік бөлінісі
Administrative division of the Republic of China (Taiwan)
Тайвань провинциясы (; PFS: Thòi vàn sén немесе Thòi vân sén) – Қытай Республикасының (ҚР) заңды әкімшілік бөлінісі болып табылады. Провинциялар Қытай Республикасы Конституциясының бір бөлігі ретінде номиналды бөлімдер болып қалады, бірақ іс жүзінде әкімшілік функцияларды атқаруы тоқтатылды. Тайвань провинциясы Тайвань аралының шамамен 69%-ын және жалпы халықтың шамамен 31%-ын құрайды. Бастапқыда провинцияға Тайвань (Формоза), Пенху (Пескадорес), Орхидея аралы, Грин аралы, Сяолюкиу аралы және оларды қоршаған аралдар кірген. 1967 және 2014 жылдар аралығында провинциядан алты арнайы муниципалитет (Каосиун, Жаңа Тайбэй, Тайчун, Тайнань, Тайбэй және Таоюань) бөлініп шықты, олардың барлығы халық саны ең көп аймақтарда орналасқан. 1683 жылы Туннин патшалығын басып алғаннан кейін, Цин әулеті Тайваньды Фуцзянь провинциясының префектурасы етіп белгіледі. Қытай-француз соғысы кезінде Тайваньтың солтүстігіне жасалған француз шабуылынан кейін, аралдың теңіз қауіпсіздігі және қорғаныстағы стратегиялық маңызы қайта бағаланып, Цин әулеті оған басымдық берді. Лю Минчуаньның қолдауымен Тайваньды дербес әкімшілік бірлікке айналдыру жоспары іске асырылды. 1887 жылы Тайвань жеке провинция ретінде ("Фуцзянь Тайвань провинциясы") жарияланды, ал Лю алғашқы губернатор болып тағайындалды. Бірақ 1895 жылы Қытайдың Бірінші қытай-жапон соғысында жеңіліске ұшырауынан кейін арал Жапон империясына өткізілді. Екінші дүниежүзілік соғыста Жапонияның жеңіліске ұшырауынан кейін, 1945 жылдың қыркүйегінде Гоминьдан (ГМД) басшылығындағы ұлттық үкімет Тайваньда провинцияны қайта құрды. Қытай Азамат соғысында жеңілгеннен кейін Тайвань ГМД үкіметінің соңғы бекінісіне айналды. Тиісінше, Тайбэй провинциялық астанасы 1949 жылдан бері ҚР орталық үкіметінің уақытша астанасы болып табылады. 1996 жылы басталған конституциялық реформа кезінде ҚР билігі провинциялық және орталық үкіметтер арасындағы кадрлар мен әкімшілік ресурстардың қайталану мәселесін шешу үшін провинциялық құрылымды ықшамдау және мемлекеттік шығыстарды қысқарту туралы шешім қабылдады. 1998 жылдың желтоқсанында провинциялар өздігінен басқару құқығынан айырылып, олардың әкімшілік функциялары Атқарушы Юаньдың еншілес ұйымы – Ұлттық даму кеңесіне, сондай-ақ округтер сияқты екінші деңгейдегі жергілікті билік органдарына берілді. 2018 жылдың шілдесінде барлық провинциялық мемлекеттік органдар ресми түрде таратылып, олардың бюджеті мен штаттары жойылды.
Taiwan Province (; PFS: Thòi vàn sén or Thòi vân sén) is a de jure administrative division of the Republic of China (ROC). Provinces remain a titular division as a part of the Constitution of the Republic of China, but are no longer considered to have any administrative function practically. Taiwan Province covers approximately 69% of the island of Taiwan, and comprises around 31% of the total population. The province initially covered the entire island of Taiwan (Formosa), Penghu (the Pescadores), Orchid Island, Green Island, Xiaoliuqiu Island, and their surrounding islands. Between 1967 and 2014, six special municipalities (Kaohsiung, New Taipei, Taichung, Tainan, Taipei and Taoyuan) were split off from the province, all in the most populous regions. Taiwan was initially made a prefecture of Fujian Province by the Qing dynasty of China after its conquest of the Kingdom of Tungning in 1683. Following the French offensive in northern Taiwan during the Sino French War, the island's strategic position in maritime security and defence was re evaluated and given prominence by the Qing. Under the auspices of Liu Ming chuan, a plan was commenced to develop Taiwan into a stand alone division. In 1887, Taiwan was designated as a distinct province (namely "Fujian Taiwan Province"; ), with Liu as the first governor, but the island was then ceded to the Empire of Japan in 1895, following China's defeat in the First Sino Japanese War. After the surrender of Japan in World War II, the province was re established on Taiwan by the Kuomintang (KMT) led Nationalist Government in September 1945 and it became the last stronghold of the KMT government after their defeat in the Chinese Civil War. The provincial capital of Taipei has correspondingly become the provisional capital of the ROC central government since 1949. During the constitutional reform initiated in 1996, the ROC authorities decided to downsize the provincial structure to solve the problem of overlapping personnel and administrative resources between the provincial and central governments, and cut excessive public spending. The provinces were streamlined and ceased to be self governing bodies in December 1998, with their administrative functions transferred to the Executive Yuan's subsidiary National Development Council, as well as second tier local governments such as counties. In July 2018, all provincial governmental organs were formally abolished, with their budget and personnel removed.
Жапон империясы
1895 жылы Пеңхуді қоса алғанда, Тайвань провинциясының барлығы Бірінші Қытай-Жапон соғысының нәтижесінде Шимоносеки шарты арқылы Жапонияға өткізілді. Жапон үкіметі кезінде провинция таратылып, оның орнына жапон үлгісіндегі әкімшілік бөлімдер құрылды. 1945 жылы Жапонияның капитуляциясынан кейін Тайвань Қытай Республикасына (ҚР) қайтарылды.
In 1895, the entire Taiwan Province, including Penghu, was ceded to Japan following the First Sino Japanese War through the Treaty of Shimonoseki. Under Japanese rule, the province was abolished in favour of Japanese style divisions. After the surrender of Japan in 1945, Taiwan was handed over to the Republic of China (ROC).
Қытай Республикасы
ТКР үкіметі 1945 жылдың қыркүйегінде бірінші бас атқарушы және үкімет генералы Чэнь И басшылығымен Тайвань провинциялық үкіметін дереу құрды. Чэнь өте танымал емес еді, оның билігі көтеріліске – 1947 жылғы ақпан айындағы оқиғаға әкелді. Чэнь 1947 жылдың мамырында қайта шақырылды және үкімет генералдығы лауазымы жойылды. 1949 жылы Қытай Республикасы үкіметі Қытай Азамат соғысында Гоминьданның (КМТ) Қытай Коммунистік партиясының күштерінен жеңілгеннен кейін Тайбэйге көшірілгенде, провинциялық әкімшілік өз орнында қалды. Оппозиция ұлттық үкіметпен тиімсіз қатарласып жатқанын айтса да, ҚХР әлі де бүкіл Қытайдың үкіметі деп мәлімдеді. 1956 жылы провинциялық үкімет Тайбэйден Чжунсинг жаңа ауылына көшірілді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Тайвань провинциясы Тайвань аралын және оған байланысты барлық аралдарды қамтиды. Тайбэй қаласы 1967 жылы провинция деңгейіндегі арнайы муниципалитетке айналды, ал Каосиунг қаласы 1979 жылы тағы бір арнайы муниципалитетке айналды. 2010 жылдың желтоқсан айында Каосиунг округі провинциядан шығып, бастапқы Каосиунг қаласымен бірігіп, кеңейтілген Каосиунг қаласы болды, Тайбэй округі Жаңа Тайбэй қаласы деп аталатын арнайы муниципалитетке айналды. Тайчунг және Тайнань қалалары мен округтері де біріктіріліп, арнайы муниципалитетке көтерілді. 2014 жылдың 25 желтоқсанында Таоюань округі арнайы муниципалитет болып қайта құрылды және Тайвань провинциясынан бөлінді. 1992 жылға дейін Тайвань провинциясының губернаторын РОК орталық үкіметі тағайындады. Бұл лауазым көбінесе жоғары лауазымға көтерілудің баспалдағы болды. 1992 жылы провинция губернаторының лауазымы сайлауға ашылды. Сол кездегі оппозициялық Демократиялық прогрессивті партия (ДПП) «Елцин әсерін» құру үмітімен провинцияны сайланған губернатормен сақтауға келісті, онда танымал жергілікті көшбасшы ұлттық үкіметті басып тастауы мүмкін. Бұл үміттер орындалмай қалды, өйткені сол кездегі Гоминьдан мүшесі Джеймс Сунг Тайвань провинциясының губернаторы болып сайланды, ол ДПП кандидаты Чэнь Динь-нанды жеңді. 1997 жылы КМН мен ДПП арасындағы келісімнің нәтижесінде конституциялық түзетулер арқылы провинциялық үкіметтің өкілеттіктері шектелді. Облыс губернаторы лауазымы жойылды. Сонымен қатар, провинциялық кеңес Тайвань провинциялық консультативтік кеңесімен ауыстырылды. Мақсаты әкімшілік тиімділік болғанымен, Сонг және оның жақтастары бұл іс жүзінде Джеймс Сонгтың саяси өмірін тежеуге бағытталған деп мәлімдейді, бірақ бұл әсер етпеді. 1998 жылы провинциялық әкімшілік қысқартылды, оның көпшілігі орталық үкіметке берілді. Өлкеге қарасты округтер мен провинциялық қалалар елдің негізгі әкімшілік бөлімдеріне айналды.
The ROC government immediately established the Taiwan Provincial Government under first Chief Executive and government general Chen Yi in September 1945. Chen was extremely unpopular and his rule led to an uprising – the February 28 Incident of 1947. Chen was recalled in May 1947 and the government general position was abolished. When the Republic of China government was relocated to Taipei in 1949 as a result of the Kuomintang's (KMT) defeat by the Chinese Communist Party forces in the Chinese Civil War, the provincial administration remained in place under the claim that the ROC was still the government of all of China even though the opposition argued that it overlapped inefficiently with the national government. The seat of the provincial government was moved from Taipei to Zhongxing New Village in 1956. Historically, Taiwan Province covers the entire island of Taiwan and all its associated islands. The city of Taipei was split off to become a province level special municipality in 1967, and the city of Kaohsiung was split off in 1979 to become another special municipality. In December 2010, Kaohsiung County left the province and merged with the original Kaohsiung City to become an expanded Kaohsiung City, Taipei County became the special municipality named New Taipei City. The cities and counties of Taichung and Tainan were also merged, respectively, and elevated to special municipality. On 25 December 2014, Taoyuan County was upgraded into a special municipality and split off from Taiwan Province. Until 1992, the governor of Taiwan province was appointed by the ROC central government. The office was often a stepping stone to higher office. In 1992, the post of the governor of the province was opened to election. The then opposition Democratic Progressive Party (DPP) agreed to retain the province with an elected governor in the hopes of creating a "Yeltsin effect" in which a popular local leader could overwhelm the national government. These hopes proved unfulfilled as then Kuomintang member James Soong was elected governor of Taiwan province, defeating the DPP candidate Chen Ding nan. In 1997, as the result of an agreement between the KMT and the DPP, the powers of the provincial government were curtailed by constitutional amendments. The post of provincial governor was abolished. In addition, the provincial council was also replaced by the Taiwan Provincial Consultative Council. Although the stated purpose was administrative efficiency, Soong and his supporters claim that it was actually intended to impede James Soong's political life, though it did not have this effect. The provincial administration was downscaled in 1998, most of its power handed to the central government. The counties and provincial cities under the province became the primary administrative divisions of the country.
Үкімет
Орталық үкімет тағайындаған провинциялық үкімет төрағасы лауазымы Конституцияға сәйкес сақталады. 1998 жылдан бастап провинциялық үкіметтің маңызды функциялары, мысалы, провинциялық тас жолдарды басқару және Тайвань банкі, Атқарушы Юаньға берілді. 2018 жылдың шілдесінде қалған барлық өкілеттіктер Ұлттық даму кеңесіне және Атқарушы Юаньның басқа да министрліктеріне жүктелді. Тайвань провинциялық үкіметі 1957 жылдан 2018 жылға дейін Нантоу округі, Нантоу қаласы, Чжунсинг жаңа ауылында орналасқан.
The position of the Chairperson of the Provincial Government, appointed by the central government, is retained to comply with the Constitution. The major operations of the provincial government, such as managing provincial highways and the Bank of Taiwan, have been transferred to the Executive Yuan since 1998. In July 2018, all remaining duties were transferred to the National Development Council and other ministries of the Executive Yuan. The Taiwan Provincial Government was located in Zhongxing New Village, Nantou City, Nantou County between 1957 and 2018.
Қазіргі бөлімдер
Тайвань провинциясы номиналды түрде 11 округ пен 3 қалаға бөлінген. Барлық әкімшілік бірліктер практикалық тұрғыда орталық үкімет тарапынан тікелей басқарылады. Карта № АтыЖұмбақ (Пинъинь)Тайваньдық (Пе̍х-оэ-джи)Хакка (Пха̍к фа сṳ)1 Чжанхуа округіZhānghuà xiànChiong hoà koānChông fa yen2 Чжяи қаласыJiāyì shìKa gī chhīKâ ngi sṳ3 Чжяи округіJiāyì xiànKa gī koānKâ ngi yen4 Синьчжу қаласыXīnzhú shìSin tek chhīSîn tsuk sṳ5 Синьчжу округіXīnzhú xiànSin tek koānSîn tsuk yen6 Хуалянь округіHuālián xiànHoa liân koānFâ lièn yen7 Килун қаласыJīlóng shìKe lâng chhīKî lùng sṳ8 Мяоли округіMiáolì xiànBiâu le̍k koānMèu li̍t yen9 Наньтоу округіNántóu xiànLâm tâu koānNàm thèu yen10 Пэнху округіPénghú xiànPhêⁿ ô͘ koānPhàng fù yen11 Пиндун округіPíngdōng xiànPîn tong koānPhìn tûng yen12 Тайджун округіTáidōng xiànTâi tang koānThòi tûng yen13 Илань округіYílán xiànGî lân koānNgì làn yen14 Юньлинь округіYúnlín xiànHûn lîm koānYùn lìm yen.
Taiwan Province is nominally divided into 11 counties and 3 cities All divisions are directly administered by the central government in practice. MapNo. NameMandarin(Pinyin)Taiwanese(Pe̍h ōe jī)Hakka(Pha̍k fa sṳ)1Changhua CountyZhānghuà xiànChiong hoà koānChông fa yen2Chiayi CityJiāyì shìKa gī chhīKâ ngi sṳ3Chiayi CountyJiāyì xiànKa gī koānKâ ngi yen4Hsinchu CityXīnzhú shìSin tek chhīSîn tsuk sṳ5Hsinchu CountyXīnzhú xiànSin tek koānSîn tsuk yen6Hualien CountyHuālián xiànHoa liân koānFâ lièn yen7Keelung CityJīlóng shìKe lâng chhīKî lùng sṳ8Miaoli CountyMiáolì xiànBiâu le̍k koānMèu li̍t yen9Nantou CountyNántóu xiànLâm tâu koānNàm thèu yen10Penghu CountyPénghú xiànPhêⁿ ô͘ koānPhàng fù yen11Pingtung CountyPíngdōng xiànPîn tong koānPhìn tûng yen12Taitung CountyTáidōng xiànTâi tang koānThòi tûng yen13Yilan CountyYílán xiànGî lân koānNgì làn yen 14Yunlin CountyYúnlín xiànHûn lîm koānYùn lìm yen
Каосян, Жаңа Тайпей, Тайчун, Тайнань, Тайпей және Таоюань арнайы муниципалитеттері номиналды түрде де, практикалық түрде де орталық үкімет тарапынан тікелей басқарылады. Олар ешқандай провинцияның құрамына кірмейді.
Note that the special municipalities of Kaohsiung, New Taipei, Taichung, Tainan, Taipei, and Taoyuan are both nominally under and directly administered by the central government. They are not parts of any province.
Аумақтық даулар
Қытай Халық Республикасы (ҚХР) өзін Қытай Республикасының (ҚР) "мұрагер мемлекеті" деп есептейді, ҚХР құрылғаннан кейін ҚР енді заңды түрде жоқ деп мәлімдейді. ҚХР Қытайдың жалғыз заңды үкіметі екенін жариялайды және Тайваньды өзінің 23-ші провинциясы деп санайды, тіпті ҚХР ешқашан Тайваньды немесе ҚР-ға тиесілі басқа аумақтарды бақылаған емес. ҚР бұл пікірмен келіспейді, өзінің әлі де заңды түрде бар екенін және ҚХР оны мұрагерлік етпегенін мәлімдейді. ҚХР Тайвань аралының және оған жақын аралдар мен кіші аралдардың, соның ішінде Пэнху аралдарының, ҚР-ның Тайвань провинциясына сәйкес Тайвань провинциясының бір бөлігі екенін талап етеді, бірақ арнайы муниципалитеттер бөлінгенге дейін. ҚХР Тайваньның Қытайдың бір бөлігі екенін, 1949 жылы құрылған кезде ҚХР Қытайдың барлық аймақтарындағы жалғыз заңды билік ретінде ҚР-дың орнын басып алғанын және осылайша Тайваньның ҚХР-дың бір бөлігі екенін мәлімдейді. Қазіргі уақытта Жапония басқарып отырған Сенкаку аралдарын ҚР және ҚХР екеуі де Тяоютай/Дяоюй аралдары деп таластырып отыр. ҚР үкіметі оларды Илан округінің Тюченг қалашығының бір бөлігі деп санайды.
The People's Republic of China (PRC) regards itself as the "successor state" of the Republic of China (ROC), which the PRC claims no longer legitimately exists, following establishment of the PRC on Mainland China. The PRC asserts itself to be the sole legitimate government of China, and claims Taiwan as its 23rd province, even though the PRC itself has never had control of Taiwan or other ROC held territories. The ROC disputes this position, maintaining that it still legitimately exists and that the PRC has not succeeded it. The PRC claims the entirety of the island of Taiwan and its nearby islands and islets, including the Penghu, as parts of its Taiwan Province, corresponding to the ROC's Taiwan Province before the special municipalities were split off. The PRC claims that Taiwan is a part of China, that the PRC succeeded the ROC as the sole legitimate authority in all of China upon its founding in 1949, and that therefore Taiwan is a part of the PRC. The Senkaku Islands, which are currently administered by Japan, are disputed by both the ROC and the PRC, which claim them as the Tiaoyutai/Diaoyu Islands. The ROC government claims them as part of Toucheng Township, Yilan County.