Кіріспе

Американдық эколог және этноботаник (1952 жылы туған)

Гари Пол Набхан (1952 жылы туған) – ауыл шаруашылығы экологы, этноботаник, экуменикалық францискан бауыры және авторы. Оның еңбектері негізінен шөлді Оңтүстік-Батыстың өсімдіктері мен мәдениеттерін зерттеуге арналған. Ол жергілікті тағам қозғалысының және ескі сортты тұқымдарды сақтау қозғалысының негізін қалаушылардың бірі саналады.

Өмірбаян

Бірінші буын ливандық америкалық Набхан ливандық және сириялық босқындардың немересі. Ол Индиана штатының Гари қаласында өскен. Оқуда өте жақсы болғандықтан, оған Маунт-Вернон, Айовадағы Корнелл колледжінде 18 ай оқуға мүмкіндік туды. Кейін Аризонадағы Прескотт колледжіне ауысып, 1974 жылы қоршаған орта биологиясы бойынша бакалавр дәрежесін алды және содан бері сол штаттың азаматы болып табылады. Ол 1978 жылы Аризона университетінде өсімдіктер ғылымдары (бақша шаруашылығы) саласы бойынша ғылым магистрі, ал 1983 жылы «Папаго Fields: Arid Lands Ethnobotany and Agricultural Ecology» тақырыбында докторлық диссертациясын қорғады, бұл Аризона университетіндегі құрғақ жерлер ресурстарын зерттеу саласындағы ғылымдар бойынша болды. Осы кезеңде ол Тохоно О’одхам индейлерімен жұмыс істей бастап, олардан көп нәрсе үйренді. Аризона университетінде жұмыс істеген кезінде ол Native Seeds/SEARCH ұйымын құрды. Бұл коммерциялық емес ұйым оңтүстік-батыс аймағының ерекше өсімдіктерін және оларды қолдану туралы білімді сақтауға бағытталған (1982–1993 жж.). Содан кейін ол Аризона Сонора шөлі мұражайының ғылым директоры (1993–2000 жж.) болып қызмет етті, ал 2000–2008 жылдары Флагстаффтағы Солтүстік Аризона университетінде орнықты ортаны зерттеу орталығының директоры болды. 2008 жылы ол Тусонға оралып, Аризона университетінің Оңтүстік-Батыс орталығында зерттеуші ғалым ретінде жұмыс істеді, қазірде ол Оңтүстік-Батыс шекаралық азық-түлік және су қауіпсіздігі саласындағы Келлогг кафедрасын басқарады. Ол бірнеше табиғатты қорғау ұйымдарының кеңесіне мүше. Жазбаларында айтылғандай, ол жас кезінде үйленген және отбасы құрған, бірақ 1980 жылдардың соңында ажырасып, кейін 1990 жылдардың басында Каролина Уилсонмен екінші рет тұрмысқа шықты. Қазіргі уақытта ол үшінші әйелі Лори Монтимен (бұрын Солтүстік Аризона университетінің қызметкері, Мадлен, Бенджамин, Дэниел, Джеффри және Ребекка Смиттердің қарындасы) бірге өмір сүреді. Осы неке арқылы ол көптеген туыстарына аға болып табылады. Атап айтарлықтары: Фиона Дам және Наташа Смит. Олар Патагония, Аризона қаласының оңтүстік-батысында орналасқан бес акрлық жер телімінде тұрады. Ол испан миссионерлік дәуірінен және ливандық ата-бабаларының Таяу Шығыстағы отанынан әкелген жеміс ағаштары мен жаңғақтардың, сондай-ақ құрғақ климатқа бейімделген дәнді және бұршақ дақылдарының әртүрлі сорттарын өсіреді. Набхан биологиялық және мәдени әртүрліліктің жоғалуын байланыстырған алғашқы шығармашылық емес көркем әдебиет жазушылардың бірі болды. Стивен Тримблмен бірге жазған «Балалық шақтың географиясы» кітабында ол балалардың табиғат әлеміне қолжетімділігінің жоғалуы туралы алаңдаушылық білдірген алғашқы авторлардың бірі болды. Ол тозаңдаушылардың азаюы сияқты экологиялық мәселелерге назар аударуға үлкен үлес қосты. Ол «Ұмытылған тозаңдаушылар» науқанын, көшіп-қону тозаңдаушыларды сақтау жобасын құрды және Патагониядағы (Аризона штаты) үйінің маңындағы екі ұлттық су алабында тозаңдаушылар үшін нектар дәліздерін қалпына келтіруге тырысады, оны «Америка Құрама Штаттарының тозаңдаушы әртүрлілігінің астанасы» деп атайды. Ол тозаңдау экологиясы туралы мақалалар мен кітаптардың жеке автор немесе редактор болды, сонымен қатар Стивен Л. Бухманмен бірге Island Press баспасынан шыққан «The Forgotten Pollinators» (1996) кітабын жазды. Ол жаңбыр суын жинауды қолдайды және оны өз бақшасында пайдаланады, сондай-ақ Билл Моллисон мен Брэд Ланкастердің пермакультуралық кітаптарына кіріспе жазды.