Теріні ағарту практикасы және оның зиянды әсерлері

Кіріспе

Теріні ағарту үшін химиялық заттарды қолдану. Теріні ағарту, терінің түсін ашық ету және терідегі меланин концентрациясын төмендету арқылы теріге тегіс түс беру мақсатымен химиялық заттарды қолдану болып табылады. Көптеген химиялық заттар теріні ағартуда тиімді екені көрсетілген, бірақ кейбіреулері уытты немесе қауіпсіздігі күмәнді. Мұндай заттардың қатарында неврологиялық және бүйрек проблемаларын тудыруы мүмкін сынап қосылыстары бар. Африканың бірқатар елдерінде әйелдердің 25-80% терісін ағарту өнімдерін тұрақты түрде қолданады. Әсіресе Үндістанда тері күтіміне арналған өнімдердің жартысынан астамы теріні ағартуға арналған. Теріні ағартуға жасалған әрекеттер Азияда кем дегенде 16 ғасырға дейін жетеді. Мұндай әрекеттердің себептері сыртқы түрі, саясат немесе экономика болуы мүмкін. Теріні ағарту құралдарының негізгі қауіптері: (i) терінің кең аумағына күнделікті қолданудан туындайтын жүйелік стероидтік әсерлерге алып келуі мүмкін клобетазолдың шамадан тыс қолданылуы; және (ii) жеке сезімталдыққа байланысты сынаптан улануға әкелуі мүмкін сынаптың жасырын болуы. Көптеген тері ағарту құралдарында белсенді ингредиент ретінде сынаптың улы түрі бар. Гидрохинон тері ағарту құралдарында жиі қолданылатын зат, бірақ Еуропалық Одақ 2000 жылы оны косметикада қолдануға тыйым салды. Ол меланин өндірісін азайту арқылы әрекет етеді және крем түрінде де қолданылуы мүмкін. Интравендік қолданудың жанама әсерлеріне байланысты Филиппин үкіметі мұндай қолданудан бас тартуға кеңес береді. 2017 жылғы бір шолу транексамия қышқылының мелазмаға тиімділігі туралы алдын ала дәлелдерді көрсетті, ал 2017 жылғы тағы бір шолу оны қолдануды растайтын дәлелдер жеткіліксіз екенін анықтады. Азелаин қышқылы мелазма үшін екінші қатарлы ем болуы мүмкін. Мелазманы емдеу үшін лазерлік емдеудің бірнеше түрлері қолданылды және олардың тиімділігі көрсетілген. Дегенмен, рецидивтер жиі кездеседі және лазерлердің кейбір түрлері пигментацияның артуына әкелуі мүмкін. Бұл қосылыстар сыртқы және ішкі жанама әсерлерді тудыруы мүмкін болғандықтан, көптеген елдерде оларды қолдануға және сатуға тыйым салынған. Алайда, түрлі химиялық зерттеулер көрсеткендей, бұл қосылыстар сатылатын косметикалық өнімдерде қолданыла береді, бірақ олар ингредиенттер ретінде нақты көрсетілмейді. Сынап уыттылығы пневмонит және асқазанның тітіркенуі сияқты жедел симптомдарды тудыруы мүмкін. Паскаль дель Джудисе мен Пиние Ив жүргізген зерттеулер гидрохинон қолдануының охроноз, катаракта, дақтанған депигментация және контактты дерматит дамуымен байланысты екенін көрсетті. Мысалы, Үндістанның Glow & Lovely косметикасының өкілдері олардың өнімдері білім беру сияқты әлеуметтік-экономикалық мобильділікке мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Лестер Дэвидс және оның әріптестерінің зерттеулері Африка елдерінде тері ағарту құралдарын кеңінен қолданатынын көрсетті. Көптеген өнімдерге улы химиялық құрамына байланысты тыйым салынғанымен, Дэвидс реттеу саясаты көбінесе қатаң сақталмайтынын анықтады. 2018 жылға қарай Үндістандағы ағарту косметикасы индустриясы шамамен 180 миллион долларлық таза кіріске және 15% жылдық өсім көрсеткішіне жетті. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, тері ағартушы заттардың әлемдік нарығы 2018 жылға қарай 19,8 миллиард долларға жетеді деп күтілді, бұл Африка, Азия және Таяу Шығыстағы сатылымның өсуіне байланысты болды. Ұлыбританияда тері ағартушы заттардың көптеген түрлері зиянды әсерлеріне байланысты заңсыз. Мұндай өнімдер дүкендер қылмыстық жауапкершілікке тартылғаннан кейін де сатылуы мүмкін. Сауда стандарттары департаменттерінде бұл мәселені тиімді шешуге жеткілікті ресурстар жоқ.

Practice of using chemical substances to lighten the skin

Skin whitening, also known as skin lightening and skin bleaching, is the practice of using chemical substances in an attempt to lighten the skin or provide an even skin color by reducing the melanin concentration in the skin. Several chemicals have been shown to be effective in skin whitening, while some have proven to be toxic or have questionable safety profiles. This includes mercury compounds which may cause neurological problems and kidney problems. In a number of African countries, between 25 and 80% of women regularly use skin whitening products. In India, specifically, over half of the skin care products are sold to whiten skin. Efforts to lighten the skin date back to at least the 16th century in Asia. This may be done for reasons of appearance, politics, or economics. Skin lighteners' main health risks are linked to (i) The overuse of topical clobetasol, which can cause systemic steroid effects from daily usage, especially on broad skin regions; and (ii) concealed mercury content, which can lead to mercury poisoning depending on individual susceptibility. Many skin whiteners contain a toxic form of mercury as the active ingredient. Hydroquinone is a commonly used agent in skin whiteners, though the European Union banned it from cosmetics in 2000. It works by decreasing melanin production. It may also be used as a cream. Due to side effects that may result from intravenous use, the government of the Philippines recommends against such use. One 2017 review found tentative evidence of benefit of tranexamic acid in melasma, while another 2017 review found that evidence to support its use was insufficient. Azelaic acid may be a second line option for melasma. A number of types of laser treatments have been used in melasma with some evidence of benefit. Reoccurrence, however, is common, and certain types of lasers can result in more pigmentation. Because these compounds can induce both superficial and internal side effects, they are illegal to use and market in multiple nations. However, various chemical studies indicate that these compounds continue to be used in sold cosmetic products, though they are not explicitly declared as ingredients. Mercury toxicity can cause acute symptoms such as pneumonitis and gastric irritation. A study by Pascal del Giudice and Pinier Yves indicated that hydroquinone usage is strongly correlated with the development of ochronosis, cataracts, patchy depigmentation, and contact dermatitis. For example, representatives of India's Glow & Lovely cosmetics asserted that their products allowed for socioeconomic mobility, akin to education. A study by Lester Davids and his colleagues indicated that nations in Africa present high rates of usage for skin bleachers. Though many products have been banned due to toxic chemical compositions, Davids found that regulating policies are often not strictly enforced. By 2018, the industry for lightening cosmetics in India had achieved a net worth of nearly $180 million and an annual growth rate of 15%. As of 2013, the global market for skin lighteners was projected to reach $19.8 billion by 2018 based on sales growth primarily in Africa, Asia, and the Middle East. In the United Kingdom, many skin whiteners are illegal due to possible adverse effects. Such products are frequently still sold even after shops have been prosecuted. Trading standards departments lack the resources to deal with the problem effectively.

Көңіл көтеру

Тарихшы Эвелин Накано Гленн афроамерикандықтардың тері түсіне деген сезімталдықты құлдық тарихымен байланыстырады. Ақ терілі афроамерикандықтар қара терілі афроамерикандықтарға қарағанда зейінді және дағдылы деп есептелді, ал қара терілілерге физикалық еңбек қажетті, ауыр жұмыстар берілді. Әлеуметтанушы Маргарет Хантер сұлулықтың идеалы ретінде ақ түске баса назар аударған жаппай маркетинг пен жұлдыздық мәдениеттің әсерін атап өтті. Оңтүстік Кореяда тері ағарту миллиардтаған долларлық өнеркәсіп болып табылады. K-pop және K-драма өнеркәсіптері ақ терілі танымал адамдарға толы, олардың кейбіреулері бренд елшілері және сұлулық үлгілері ретінде танылады. Непалда Боливудтың мәдени әсері, оның ішінде ақ терілі басты рөлдердегі актерлердің көп болуы, кейбір қара терілі ерлердің арасында тері ағарту кремдерін қолданумен байланысты. Теріні ағартуға себеп болатын басқа факторлар: терінің жұмсақтығына қол жеткізу және безең, бөртпе немесе созылмалы тері ауруларынан туындаған түс өзгерістерін жасыру.

Әрекет ету механизмі

Теріні ағартатын заттар терідегі меланин пигментінің мөлшерін азайту арқылы әрекет етеді. Бұны іске асыру үшін бірнеше мүмкін әсер ету механизмі бар:

Тирозиназаның активтілігін тежеу: Тері ағартушы зат тирозиназаның катализдік әрекетін тежейді. Тирозиназаның экспрессиясын немесе активациясын тежеу: антимеланогендік зат тирозиназаның аз түзілуіне немесе тирозиназаның функционалдық түріне белсендірілуіне кедергі келтіреді. Меланин синтезінің аралық өнімдерін залалсыздандыру. Меланосомалардың кератиноциттерге өтуін болдырмау. Қолданыстағы меланинді тікелей жою. Меланоциттерді жою.

Тирозиназаның ингибициясы

Тирозиназа ингибиторлары тирозиназаның жоғары реттелуіне себеп болады. Теріні ағартуға қолданылатын бірнеше заттар, оның ішінде тирозиназа ингибиторлары, тирозиназаның экспрессиясын арттырады, бұл меланин синтезін күшейтеді. Микрофтальмиямен байланысты транскрипция факторы (MITF) – TYR, TRP1 және TRP2, MART1, PMEL17 және меланоциттердің жұмысына қатысатын көптеген маңызды ақуыздардың экспрессиясын басқаратын маңызды транскрипция факторы. MITF экспрессиясының төмендеуі меланогенезді азайтады және кейбір тері ағарту заттарының әсер ету механизмі болып табылады. Әртүрлі сигналдық жолдар мен генетикалық мутациялар MITF экспрессиясына әсер етеді.

MC1R рецепторы және cAMP

Меланокортин 1 рецепторы (MC1R) – меланоциттерде экспрессияланатын трансмембраналық және G протеинімен байланысқан рецептор. MC1R – меланогенезді реттеудің маңызды нысаны. MC1R агонизмі эумеланин мен феомеланин арақатынасын арттырады және меланиннің жалпы түзілуін күшейтеді. MC1R және cAMP сигналдық жолы MC1R-дың белсендірілуімен басталады, бұл аденозилциклазаның (AC) белсендірілуіне әкеледі, ол циклдік аденозин монофосфатын (cAMP) өндіреді, ол протеинкиназа A (PKA) белсендіреді, ол протеин фосфорилдеуі арқылы cAMP жауап беру элементін байланыстыратын ақуызды (CREB) белсендіреді, ол MITF-тің жоғары реттелуіне ықпал етеді, ал CREB – транскрипциялық фактор. Альфа-меланоциттерді стимуляциялайтын гормон (α MSH), бета-меланоциттерді стимуляциялайтын гормон (β MSH) және адренокортикотроптық гормон – MC1R-дың эндогендік агонисттері болып табылады. Агути сигналдық ақуызы (ASIP) MC1R-дың жалғыз эндогендік антагонисті болып көрінеді. Афамеланотид және меланотан II пептидтері сияқты синтетикалық MC1R агонисттері жасалған. MC1R генінің мутациялары кем дегенде жартылай қызыл шашты, ақ теріні және кейбір адамдарда тері қатерлі ісігінің қаупінің артуына жауапты.

Меланосомалардың көшірілуі

Теріде эпидермистің базальды қабатында меланоциттер орналасқан; олардан меланоциттерден кератиноциттерге жететін дендриттер пайда болады. Меланосомалар, құрамындағы меланинмен бірге, эпидермистің төменгі қабаттарындағы кератиноциттерде аз болған кезде меланоциттерден кератиноциттерге беріледі. Кератиноциттер бетке қарай жылжығанда меланосомаларды өздерімен бірге алып жүреді. Кератиноциттер меланоциттерден түскен меланинді сақтап, меланоциттерге бағытталған химиялық сигналдар арқылы меланогенезді ынталандырады. Меланосомалардың кератиноциттерге берілуі терінің көрінетін пигментациясы үшін қажетті жағдай. Бұл процесті тоқтату – кейбір тері ағарту құралдарының әрекет ету механизмі. Протеазамен белсендірілген 2-рецептор (PAR2) – кератиноциттерде экспрессияланатын және меланоциттерге меланосома берілуіне қатысатын трансмембраналық және G-белсенді рецептор. PAR2 антагонисттері меланосомалардың берілуін тежейді және тері ағарту әсерін көрсетеді, ал PAR2 агонисттері керісінше әсер етеді.

Меланоциттерді жою

Кейбір қосылыстар меланоциттерді жоятыны белгілі; бұл әрекет ету механизмі көбінесе витилиго ауруында қалған пигментацияны кетіру үшін қолданылады.

Тарих

Ертедегі тері ағарту тәжірибелері жақсы құжатталмаған. Теріні ағарту – бүкіл әлемге тараған, түрлі идеологиялармен көптеген мәдениеттер қабылдаған тәжірибе. Көбінесе бұл практика әйелдерге бағытталған, ал фарфор тәрізді тері сұлулық пен мәртебенің идеалды бейнесі ретінде насихатталған. Теріні ағартудың алғашқы жазбадағы тәжірибелері б.з.д. 200 жылға дейін соқталады, көптеген өркениеттер тері ағарту заттарын жасау үшін ингредиенттердің табиғи көздерін пайдаланған. Мысалы, осы әдістердің бірі – Мысыр және грек мәдениетінде бал мен зәйтүн майын теріні ағарту үшін қолдану. Нақтырақ айтқанда, осы теориямен байланысты төрт кезеңнің біріншісі, «кездесу алдындағы» кезең деп аталады, ол адамның өзін өзінің мәдениетімен немесе құндылықтарымен байланыстырмауының түйіндемесін көрсетеді, себебі ол бұрыс ақпаратқа сенуге үйретілген, сондықтан осы адамды жаңылыстырғандардан растау мен лайықтылықты іздейді. Ежелгі Азия мәдениеттерінде де ашық тері әйел сұлулығымен байланысты болған. Кореяда «жаде» ақ тері Годжосон дәуірінен бері идеал саналған. Жапонияның Эдо дәуірінде әйелдер «әдептік міндет» ретінде жүзіне күріш ұнтағын жағу дәстүрі пайда болды. Қытай әйелдері «сүт ақ» теріге құмарлық танытқан және осы мақсатта ұнтақталған інжу-маржанды жұтқан. XVI ғасырда Шығыс Азияда теріні ағарту маңызды рөл атқарды. Мейдзи реставрациясынан кейін ерлер мен әйелдер арнайы жағдайларда ақ қорғасыннан жасалған макияж және дәстүрлі киімдерін сақтап қалды. Тарихшылар Шығыс Азия әйелдерінің Америка Құрама Штаттарына көшіп келгенін, көшіп келген әйелдердің терісін ағартумен көбірек айналысқанын атап өткен. Теріні қорғауға арналған өнімдерге теріні ағартуға көмектесетін химиялық заттар кірген. Көптеген зерттеулер Үндістанда ашық теріге деген қалаудың тарихи тұрғыдан Үндістанның касталық жүйесімен және ғасырлар бойы ашық терілі ұлттардың билігімен байланысты екенін көрсеткен. Филиппин және Оңтүстік-Шығыс Азияның көптеген елдерінде ашық тері жоғары әлеуметтік мәртебемен байланысты болған. Ақ тері күннен алыс тұрғанын білдірсе, қараңғы тері сыртқы жағдайда жұмыс істеудің нәтижесін көрсетеді. Ұлыбританияның отаршылдық ықпалымен жоғары және төмен деңгей арасындағы айырмашылық пайда болды. Ағарту косметикасына көбінесе ақ қорғасын карбонаты мен сынап жарықтандырушы заттар ретінде қосылған. Сонымен қатар, ортағасырлық тарихшылардың айтуынша, ашық тері аристократия мен жоғары әлеуметтік-экономикалық жағдайдың белгісі болған, өйткені жұмысшылар көбінесе күн сәулесіне ұшыраған. Ерлер мен әйелдер терісін сыртқы және химиялық түрде ағартуға тырысқан, сәйкесінше ақ ұнтақ пен венециандық керузаны қолданған. Тарихшылар тері ағартушы препараттардың сату көлемінің өсуін Джим Кроу дәуірінің мәдениетімен байланыстырады, себебі афроамерикандықтар әлеуметтік және құқықтық шектеулерге тап болды. Суринамдағы әйелдердің күнделіктерінен олардың терісін ағарту үшін көкөніс қоспаларын қолданғанын көрсеткен, бұл ауыр жанама әсерлерге әкелген. Бланкемиенто идеологиясы еуроцентрлік ерекшеліктер мен тері түсіне негізделген әлеуметтік иерархия идеясын қадағалады.

Early skin whitening practices were not well documented. Skin whitening is a practice that has made its way across the entire globe with a multitude of cultures adopting the practice under various ideologies. Commonly, the practice has been marketed towards women under the pretense that porcelain skin was the ideal representation of beauty and status. The first recorded practices of skin whitening can be traced back to over 200 B. C. across a multitude of civilizations that utilized natural sources of ingredients to facilitate the production of skin whitening substances. For example, one of these methods include the use of honey and olive oil as a method of whitening the skin in different civilizations such as in Egypt as well as in Greek culture. More specifically, out of the four stages associated with this theory, the first one, named the "pre encounter" stage, highlights the underlying concept one not associating themselves with their own culture or values due partly to the misinformation one has been taught to believe and therefore seeks validation and worthiness from those who have misinformed that person. Ancient Asian cultures also associated light skin with feminine beauty. "Jade" white skin in Korea is known to have been the ideal as far back as the Gojoseon era. Japan's Edo period saw the start of a trend of women whitening their faces with rice powder as a "moral duty". Chinese women valued a "milk white" complexion and swallowed powdered pearls towards that end. Skin lightening practices had achieved great importance in East Asia as early as the 16th century. Following the Meiji restoration, men and women reserved white lead makeup and traditional attire for special occasions. Historians also noted that as East Asian women immigrated to the United States, immigrant women engaged in skin lightening more frequently than women who did not immigrate. Skincare products that are recognized to protect the skin included chemicals that assist in skin whitening. Multiple studies find that preferences for lighter skin in India were historically linked to both the Indian caste system and centuries of outside rule by light skinned nations. In the Philippines and many Southeast Asian countries, lighter skin was associated with higher social status. While pale skin suggested being away from the sun, darker skin signified the result of working in external conditions. With colonial influence from Britain's occupation, there was a distinction in superiority and inferiority. Bleaching cosmetics often incorporated white lead carbonate and mercury as lightening agents. Additionally, according to medieval historians, light skin was an indicator of aristocracy and higher socioeconomic class, as laborers were more frequently exposed to outdoor sunlight. Men and women lightened their skin superficially and chemically, using white powder and Venetian ceruse, respectively. Historians credited the increased marketing of skin whiteners to the culture of the Jim Crow era, as black Americans faced continued social and legal restrictions. Recovered journals from women in Suriname indicated that they used vegetable mixtures to lighten their skin, which produced painful side effects. The ideologies behind blanqueamiento promoted the idea of social hierarchy, based on Eurocentric features and skin tone.

Африка

Жазбалар көрсеткендей, тері ағартушы құралдардың кеңінен қолданылуы Оңтүстік Африкада 20 ғасырдың басында басталды. Оңтүстік Африкадағы тері ағартушы құралдар бастапқыда ақ нәсілді тұтынушыларға, кейіннен түрлі-түсті тұтынушыларға сатылды. Алғашқыда тері ағартуды көбінесе Оңтүстік Африканың ауылдық және жағдайы төмен әйелдері жасаған, алайда зерттеулер көрсетіп тұрғандай, бұл практика жоғары кірісі мен білімі бар қара әйелдер арасында жиірек кездесе бастады. 1980 жылдары тері ағартудың денсаулыққа зиянды әсері мен түсқарастырудың әлеуметтік мәселесіне байланысты, тері ағартуға сын апартеидке қарсы күреске енгізілді, наразылықтар ұйымдастырылды. Кейбір Болливуд актерлері мұндай өнімдерді насиптағаны үшін сынға ұшырады.

Денсаулыққа қауіп төндіретін факторлар

Бірнеше химиялық заттар теріні ағартуда тиімді екені анықталды, бірақ кейбіреулері уытты екені дәлелденді немесе күдік тудырады. Бұл құрамында сынап бар қосылыстарды қамтиды, олар неврологиялық және бүйрек проблемаларын тудыруы мүмкін. Бұл өнімдерде сондай-ақ теріге зиян келтіретін коллаген де бар. Ол күндізгі кремдер мен сұлулық маскаларында кездеседі. Коллаген – ерімейтін талшықты ақуыз, ол теріге ену үшін тым ірі, сондықтан тері тесіктерін бітеуі мүмкін. Мұндай өнімдерді қолдану денсаулыққа қауіпті болуы мүмкін, әсіресе егер өнімде гидрохинон, сынап, кортизон немесе А витамині болса, бұл акне, созылу белгілері, тері қатерлі ісігі, гипертония немесе диабетке әкелуі мүмкін. Аллергиялық реакциялар немесе терінің біркелкі емес пигментациясы сияқты қолайсыз әсерлер де пайда болуы мүмкін. Құрамындағы ингредиенттердің ішінде гидрохинон да жиі кездеседі және көптеген жанама әсерлерге жауап береді. Ол капиллярлық қандағы глюкозаны өлшеуге арналған реагенттермен араласып, қандағы глюкоза деңгейін жасанды түрде көтеруі мүмкін. 1997 жылы Парижде француз полициясы теріні ағарту өнімдерін заңсыз сатумен айналысатын, негізінен конголық мигранттарды бағыттап алған желіні жойды. Денсаулыққа қауіп төндіргеніне қарамастан, мұндай өнімдер маңызды нарықты құрайды. Пайдаланушылар сынап немесе ағартқыш заттар, сондай-ақ кортикостероидтар немесе хинин бар препараттарды қолдануға бейім. Париждегі Сен-Луи ауруханасы тері ағартудан туындаған тері ауруларын емдеу үшін мамандандырылған бөлімше құрды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) теріні ағарту өнімдеріне органикалық емес сынаптың қосылғанын, оның тері қатерлі ісігімен байланысты екенін атап өтті.