Кіріспе

Карл II Орлеанский (22 қаңтар 1522 – 9 қыркүйек 1545) – Франциск I және Францияның Клодының үшінші ұлы болған.

Орлеан герцогы

Туғаннан бастап 1536 жылы Франция дофині Франциск I-нің үлкен ұлы Франциск қайтыс болғанға дейін Карл Ангулем герцогы ретінде танылды. Ағасы қайтыс болғаннан кейін ол Орлеан герцогы атанды. Әкесінің ең жақын ұлы болды. Одан әрі, ол әкесінің сарайындағылардың бәріне де ұнады, және сол кездегі француз аристократиясы оны Испаниядағы жылдардан ешқашан толыққанды қалпына келмеген, көңілсіз ағасы Генриге қарағанда дофин ретінде көруге құштар еді. 1542 жылы Франциск I және Рим императоры Карл V тағы да соғысқа шықты. Карл шайқасып, Люксембургты жаулап алды, бірақ Генрих дофині қоршаған Перпиньянның даңқын қағып алмасқа қорқып, оңтүстікке бет бұрды. Люксембург соғыс барысында бірнеше рет қолдан келіп, қайтадан жаулап алынды.

Некелік келісімдер

1535 жылдың қаңтарында Генрих VIII, 1 жасар Елизавета мен 12 жасар Карлдың арасында неке қию мүмкіндігін ұсынды, бұл ретте Франциск I папа Павелді папа Клименттің Анна Болейнмен жасаған некесін заңсыз деп шешкенін өзгертуге көндіруі керек еді. Алайда, Франциск Генрихтің Аннамен некелесуін мойындауға құлшынбады, себебі бұл оны Папаның үкімін күдік тудыруға мәжбүр ететін еді. Одан да маңыздысы, Франциск Елизаветаның заңдылығына қатысты алаңдады, Генрих оның мұрагері екеніне сендіргеніне қарамастан. Франциск Генрих Елизаветаның құдайы ретінде Амен шартының талаптарына сәйкес, Англияға Франциск төлейтін жылдық зейнетақыны тоқтатуға келіссе ғана келісімге баратынын мәлімдеді. Генрих наразылық білдіріп, кіші ұлына «ешқандай даусыз титулы бар, қарсылық жоқ» мұрагер қызды ұсынуда жомарт екенін айтты. Англия мен Франция комиссарлары Каледе неке шартын талқылау үшін кездесті, бірақ Генрих Карл үйленгенге дейін Англияға келуін талап еткендіктен келісімге келе алмады. Франциск ұлын Англияға кепіл ретінде жіберуден бас тартты. Шілде айында неке келіссөздері тоқтатылды. 1536 жылдың мамыр айында Анна Болейн өлімге кесілді және Елизавета заңсыз деп жарияланды, бұл Чарльзбен некеге тұру мүмкіндігін толығымен жойды. 1544 жылдың 19 қыркүйегінде Крепи шартына қол қойылды. Карл V-тің қызы немесе әкесінің туған сіңлісімен үйленуге құқылы болды. Испанияның инфанта Мариясы император Карл V пен Португалияның Изабелласының қызы болды және ол Нидерландыны немесе Франш-Конте төмендіктерін құдайы ретінде алып келер еді. Австрияның архигерцогинясы Анна Венгрия және Богемия королі Фердинанд I мен Богемия және Венгрияның Аннасының қызы болды және ол Миланды құдайы ретінде алып келер еді. Күйеу жігіттің әкесі ретінде Франциск I Карлға Ангулем, Шателло, Бурбон және Орлеан қалаларын беруге келісті. Крепидегі бейбітшілік Карлдың үлкен ағасы, дофин Генрих пен оның әйелі Катерина де Медичиді қатты ренжітті. Валентина Висконтинің мұрагері ретінде Генрих Миланды тумысынан алған құқығы деп есептеді. Одан да маңыздысы, бұл келісім оның ағасы Карлді монархтай күшті ететін және оны император Карл V-ке неке арқылы байланыстыратын еді, бұл француз мүдделерін бөліп, стратегиялық қиындықтар тудыратын еді. Көптеген тарихшылар Карл V Карлды Генрихке қарсы қарсыласы ретінде пайдалануды жоспарлаған деп санайды. Генрих бұл келісімді құпия түрде жоққа шығарды, өйткені ол үш құнды мүліктің иелігінен бас тартты.

Өлім

Карл мен оның ағасы, Дофин Генрихтің арасындағы бәсекелестік қауіпті болуы мүмкін еді. Алайда, ол Карлдың өлімімен өзінен-өзі шешілді. 1545 жылдың күзінде Карл (ағасы Дофинмен бірге) қоршауға алынған Булонь қаласына жол тартты. 6 қыркүйекте олар "обадан" – мүмкін, тұмаудан – босатылған және жабылып қойылған үйлер тобын кездестірді. "Франция патшасының ұлы ешқашан обадан өлген емес" деп, Карл ағасымен бірге жұқтырған үйлердің біріне кірді. Ол күліп, төсек-орындарды қылышымен кесіп, саяхатшы әріптестерімен жастықпен соғысып қалды. Сондай-ақ, ол (тікелей тілекпен) жұқтырған төсектердің біріне жатып, төсек жамылғыларында домалағандығы туралы да әңгімелер айтылды. Кейін сол кешкі аспаздықтан кейін әкесі мен ағасымен бірге тамақтанғаннан кейін, ол кенеттен ауырып қалды, қызыл қызба, құсу және денесі дірілдеді. Дофин Генрих дереу оның жанына асықты, бірақ оған кіруге рұқсат берілмеді, бірнеше рет күшпен тоқтатылды. Карл 1545 жылдың 9 қыркүйегінде қайтыс болды. Кейбіреулер оны уланған деп ойлады, бірақ көпшілігі оны "оба" өлтірген деп келісті. Ол әкесі Франциск I және ағасы, Дофин Франциск қабірінің жанына Сен-Денис аббаттығында жерленген. Қоштасу рәсімінде болашақ король Генрих II, оның досы Франсуа де Скепо Чарльздың "сізді ешқашан сүймеген және құрметтемеген" десе де, оның қадірі үшін жылады. Ол қайтыс болған кезде Ангулем, Бурбон және Шателло герцогтықтарына ие болды.